Savaşta Diplomasi

Devletler açısından uluslararası iletişim kavramının anlamı ve uygulamaları küreselleşme ile dijitalleşme kavramlarında olan değişimler sonucunda geçmişe nazaran hızla değişmiştir Dijitalleşme süreçlerinin dünya toplumlarının hayatına daha fazla entegre olması neticesinde günlük yaşam dinamikleri farklılaşmıştır Küreselleşme süreciyle devletler özellikle insanlara ve toplumlara yönelik dijital diplomasi politikaları üretmeye başlamışlardır Devletlerin hedef kitlelerle olan etkileşiminde medya ilişkileri algı yönetimi sorun ve kriz yönetimi imaj ve itibarın yönetimi ile dijital iletişim gibi halkla ilişkilerin direkt uygulama yöntemlerinden planlı nitelikli ve stratejik olarak yararlanması gerekmektedir Devletin kendisiyle ilişkili yumuşak güç unsurlarını yabancı hedef kitlelere kültürel insani eğitim sağlık gibi alanlar başta olmak üzere uluslararası yayıncılık diplomasinin ve dijital platformların katkısıyla aktarması faydasına olmaktadır Dış politikaya dair sorunların çözümünü çevrimiçi kanallar üzerinden halletmeyi ön plana alan dijital diplomaside işleri hızlandırarak bürokratik sınırları azaltmak etkili iletişim faaliyetleriyle olumlu yönde imaj ve itibar oluşturmak bir devletin kendini daha iyi ve net şekilde dış kamulara aktarması mümkün olmaktadır Teknolojinin sürekli olarak gelişimine bağlı olarak iletişim ve etkileşim kanallarının çeşitlenmesi sonucunda devletlerin yenilikleri takip ederek kendilerini bu yeni kamusal alanlarda konumlandırması gerekmektedir

Dış politika konuları çoğunlukla son derece karmaşık faktörlerin bir araya geldiği karar alma süreçlerinde çatışan pek çok farklı mülahazanın birlikte değerlendirildiği alınan kararların sonuçlarının kısa orta ve uzun dönemde farklılık gösterebileceği son derece zor bir alan Bu çerçevede düşünüldüğünde Yunanistan Hindistan Portekiz ve Avusturya gibi dört ayrı ülkede Türkiye yi büyükelçi olarak temsil eden en kıdemli büyükelçi olarak 2018 de emekli olan Haşan Göğüş Diplomasi Yazıları nda dış politikadaki gelişme ve sorunları yarım yüzyıla yakın deneyimi ve kendi tanıklığı üzerinden tartarak tarihsel bir çerçeveye oturtuyor Geniş bir spektrumla ve yalın bir anlatımla kaleme alınan bu eser okuyucusunu fikir egzersizlerine davet ederek ona yeni pencereler aralıyor Diplomasi Yazıları topluma yansıyan gelişmelerin sağlam bir perspektife oturtulması tarihsel bağlamı içinde doğru bir açıyla analiz edilmesi açısından da önem arz ediyor

İkinci Dünya Savaşı Cumhuriyet tarihimizin zor bir dönemini teşkil etmektedir Yeni kurulmuş ve kalkınma sürecini yaşayan Türkiye Cumhuriyeti kendisi ile hiç ilgisi olmayan bir savaşla karşı karşıya kalmıştır Türk Diplomasisinde karar verici durumda olanlar Cumhuriyeti bu ateşin dışında tutmaya çalışmışlardır Bu amaçla Türk diplomasisi maceracılıktan uzak ve gerçekçi bir politika izlemiş savaşan güçler karşısında bir denge siyasetini başarıyla uygulamıştır Türkiye yi İkinci Dünya Savaşına girmeye razı etmek amacıyla ilk girişim İngilizler tarafından yapılmış ve bu amaçla İngiliz Başbakan Churchill beraberindeki heyetle 30 31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana da Yenice İstasyonunda Cumhurbaşkanı İnönü ve heyetiyle görüşmelerde bulunmuştur Dr Evren Küçük bu görüşmelerin içeriğini anlamını ve etkilerini Türk ve İngiliz arşiv belgelerine ve diğer kaynaklara dayanarak ortaya koymaktadır Bu şekilde şimdiye kadar eksik kalmış bir tarihi olaya açıklık getirmektedir Türkiye nin İkinci Dünya Savaşı dışında kalmasıyla ilgili Türk Diplomasi Tarihi açısından kıymetli bir eseri meydana getirmiş olmaktadır Dr Evren Küçük ün bu çalışması takdirle karşılanmaktadır Türkiye de İkinci Dünya Savaşı Tarihiyle ilgili gerekli araştırmaların eksikliği karşısında Savaşta Diplomasi başlıklı eser aynı zamanda bu alanda bir boşluğu da doldurmuş olmaktadır Büyükelçi E Prof Dr A Engin Oba Çağ Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı

Bilgi çağı olarak adlandırdığımız 21 yüzyılda devletler uluslararası diplomasinin tek aktörü olmadıkları gibi askeri güce de bilgi gücü ile karşı konulması gerekmektedir İşte bu noktada meşruiyet ve güvenilirlik yaratan kamu diplomasisi uygulamaları uluslararası kamuoyuna karşı bir cevap olarak karşımıza çıkmaktadır Bir kamu diplomasisi aracı olan kültürel diplomasi ise uluslararası çevreyi kültürel kaynaklarla yönetip düşünceleri etkileme tutumları oluşturma ve dolayısıyla kültürel dönüşüm sağlama gibi işlevleriyle yumuşak gücün en önemli unsuru olarak karşımıza çıkmaktadır Bir başka tanımla kültürel diplomasi bir devletin diplomatik hedeflerini destekleyen ve devletin kültürüyle ilişkilendirilen faaliyetlerin yürütüldüğü diplomatik çabaların tümüdür Türkiye de kültürel diplomasinin çok çeşitli faaliyet ve aktörler içeren karma bir yapıya sahip olduğu görülmektedir Bu bağlamda hazırlanan kitapta kamu diplomasisi ve kültürel diplomasi alanında genel bilgiler verilmiş ve Türkiye de bu alanda yapılan faaliyetler ve kuruluşların yaptıkları uygulamalardan örnekler aktarılmıştır

15 Mayıs 1919 da İzmir in Yunan ordusu tarafından işgal edilmesi Büyük Yunanistan hayalinden daha öte uluslararası politikaların İtilaf Devletleri arasındaki dengelerin ve çatışmaların ortaya çıkardığı bir sürecin parçasıdır Elinizdeki araştırma da Yunan işgalinin ekonomik ve siyasi boyutlarıyla uluslararası bir proje olduğu dolayısıyla özelde Batı Anadolu da genelde ise bütün Osmanlı coğrafyasında Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmelerde uluslararası dengelerin ve çıkar politikalarının son derece etkili olduğu savından hareket etmektedir Böylece Diplomasi ve Savaş işgalin askerî ve diplomatik tarihini ele alarak bu dönemde sürecin taraflarının yürütmüş oldukları diplomasi ve bunun meydana çıkardığı sonuçlara odaklanan bir monografi olarak ortaya konulmuştur Yunan işgaline yönelik karar nasıl ortaya çıktı Uluslararası faktörler işgalleri nasıl etkiledi İşgalin İngiltere nin bölgedeki stratejisi açısından önemi neydi İzmir ile başlayan işgaller bütün Batı Anadolu ya nasıl yayıldı İşgal süreci hangi şartlarda devam etti Diplomatik müzakereler sürece nasıl etki etti Aktörlerin iç politikasında yaşanan gelişmeler işgalleri ne yönde etkiledi İşgal döneminde bölgede kurulan Yunan yönetimi nasıl bir politika takip etti Kitabın amacı bütün bu sorulara aktörler olaylar ve politik kişilikler etrafında sürecin perde arkasındaki güç olan İngiltere nin arşivlerini ve ulusal basınını mehaz alarak bir cevap bulabilmektir Okurlarımızı Millî Mücadele nin 100 yılında Türk milletinin harimine uzanan elleri kırıp bütün hesapları bozmasıyla nihayete erecek karanlık bir devrin harplerle geçen on yılın sonunda tarihimizin doğurduğu en azimkâr nesillerin elinde taçlanacak kurtuluş ve yükselişimizin özgün kaynaklara dayanan bir çerçeve içinde suhuletle ele alınan bir kesitini okumaya davet ediyoruz