Sayyadane Bir Cevelan — Ahmed Midhat

Tanzimat sonrası Türk yayın hayatının hâce i evvel i ilk öğretmeni Ahmed Mithat ın bu küçük ama sevimli kitabı gezi edebiyatının ilk örneğidir Üstat Orhan Şaik Gökyay ın dediği gibi kitap yalnız eğlenceli bir gezinin hikâyesi olarak kalmamış türlü yönlerden okur için yararlı olmuştur bu türden başka kitapların yazılmasına da yol açmıştır Sayyadâne Bir Cevelân ilk önce Tercüman ı Hakikat gazetesinde tefrika edilmiş daha sonra 1891 de kitap haline getirilmiştir Ahmed Midhat lâtif bir üslûpla Beykoz dan başlayıp İzmit Körfezi nde sona eren bir kotra gezisini ve ardından Tavşancıl ın bâkir tepelerinde yapılan bir av partisini anlatır Keyfim adlı kotrayla yapılan bu gezinin dönüş rotasında Ada sahillerinin güzellikleri temâşâ edilir büyük mikyasta bir mehtabiye nin keyfine varılır İstanbul un soylu kibarları nın daveti üzerine katıldığı bu gezi boyunca Ahmed Midhat 19 yüzyılın son demlerinde Boğaziçi sahillerini sahilhanelerini sayfiyelerinin güzelliklerini yâdeder bir yandan denizcilik dersleri verir avcılık serüvenlerini anlatır bir yandan da İstanbul un tarihine dair ufak tefek notlar düşer mitolojik anektodlar nakleder Keyfim le yapılan bu keyifli gezinin Ahmed Midhat ın kitaba yazdığı Önsöz de belirttiği gibi tafsilatı ise aşağıda olduğu gibidir