Sebepleri ve Sonuçlarıyla Kırım Harbi 1853 1856 — Mehmet Rezan Ekinci

I ve II Dünya savaşlarının provası niteliğindeki Kırım Harbi nde üç yıl gibi nisbeten kısa bir sürede 500 bin civarında insanın yaşamını yitirmesi sonuçları itibariyle dünyayı şaşkınlığa uğratan bir felaket olmuştur Bu çalışma bugün de Karadeniz çevresinde Kırım Ukrayna sahasında benzeri bir yıkımın eşiğinde bulunan halkların ve onları temsil eden devletlerin neredeyse yuvarlanmakta oldukları savaş uçurumunun dehşetini tartışmayı biz okuyuculara sunmaktadır Yazarın klasik siyasi tarih yazımının dışına çıkarak konuya multidisipliner bir bakışla yaklaşması çalışmanın zenginliğini göstermektedir Yazar Kırım Harbi nin akislerini evrensel boyutta dünya edebiyatına mal olmuş Rus yazar Lev Nikolayev Tolstoy un Sivastopol Öyküleri adlı eserinden tasvire çalışarak siyasi tarih yazımına yenilikçi bir bakış kazandırma gayretindedir Buna mukabil harbin Osmanlı Devleti nde de marş türkü şiir ve benzeri birçok edebî türde eserlere ilham olması ve bu ürünlerde harbin izlerinin sürülmesi eserin yerel boyuttaki perspektifinin güçlü yanlarındandır Nihayet yazarın ele aldığı konuyu kendisinden öncekilerde kullanılmamış bir kaynak olan rûzname üzerinden incelemesi ise çalışmanın takip ettiği metodoloji itibariyle özgünlüğünü göstermektedir Yazarın Kırım Harbi sürecinde okuyucuların dikkatine sunduğu ilkler ise harbin önemli ayrıntılarını teşkil eder Bunlardan ilki harbin bir dünya savaşı habercisi olmasıdır Şöyle ki Rusya nın İngiltere ve Fransa bloğuna rağmen Osmanlı Devleti ni yutma teşebbüsü memalik i mahruse nin bir Avrupa ülkesi sayılmasını sağlamıştı Bu da sonraki süreçte reformcuların benimseyeceği Batılılaşma çağdaşlaşma idealini güçlendirmişti Florance Nightingale in öncülüğünde mesleki anlamda profesyonel hemşirelik hizmeti ilk olarak bu savaşta icra edildi Savaş muhabirliği mesleği bu savaş esnasında gelişti ve gazetecilik dünyasına yeni bir alan açtı Haberleşme ağında gerek Osmanlı topraklarında ve gerekse Avrupa ülkelerinde telgrafın kullanılmaya başlanması iletişim devriminin habercisiydi Müttefik kuvvetlerinin savaş idaresini İstanbul merkezli yürütmesi payitahtı devasa bir nüfus yönetimine maruz bıraktı ve bu da şehremaneti adı verilen ilk belediyecilik teşkilatının gelişmesini sağladı Ayrıca sultanın cihad çağrısına Maraş yöresinden cevap veren Sinemilî aşireti reisi Fate Reş nam ı diğer Kara Fatma nın maiyetindeki 300 süvarisiyle İstanbul da arz ı endamı hem İstanbul ahalisi hem de batı basını nezdinde harikulade bir ilgiye ve şaşkınlığa yol açtı Fotoğrafçılığın henüz gelişmekte olduğu bir dönemde Kara Fatma nın gravürleri onlarca gazete ve yayının kapağını süslemiş ondan Kürd Amazonu olarak söz edilmiştir Kara Fatma sultanla görüşme fırsatı bulmuş onun ilgisine mazhar olmuş nihayet savaştan sonra memleketine dönmüştür Kara Fatma Kırım Savaşı ndan yıllar sonra 1913 te Osmanlı nın ilk feminist hareketinin yayın organı olan Kadınlar Dünyası adlı mecmuada kadın hakları kadın erkek eşitliği konularında hayranlıkla anılmış ve gravürü dergi kapağını süslemiştir