Selahaddin ve Kürtler — Boris James

1169 yılında fethedilen Mısır da Suriye ordusunun bir Kürt emiri Selahaddin amcasının ardından vezirliğe yükselir Kudüs ün Franklardan geri alınmasıyla İslam dünyasının en ünlü sultanı haline gelen Selahaddin artık Yemen den Mısır a ve Suriye den yukarı Mezopotamya ya kadar yayılmış bir hanedanlığın sürekliliğini sağlayacaktır Mısır vezirliğinden 1193 da ölümüne dek Türk Arap Kürt İranlı gibi birçok halktan önemli şahsiyetlerle çalışan Selahaddin in kadrosunda özellikle Eyyubi Devleti kurumlarında ve Suriye Filistin veCezire nin tüm toplumsal katmanlarında Kürt devlet adamları çok önemli aktörler olmuşlardır Selahaddin dönemi Kürtleri kimlerdi Arap Müslüman araştırmacılar tarafından nasıl değerlendirilmişlerdi Selahaddin in egemenliğindeki rolleri neydi Diğer topluluklarla nasıl ilişkilenmişlerdi Nereden geliyorlardı Orijin bölgeleriyle olan bağları neydi Selahaddin ve Kürtler Boris James Selahaddin ve Kürtler de Haçlılar döneminde önemli roller üstlenmiş Eyyûbiler ile bu topluluğun liderlerinden Selahaddin Eyyûbi nin hayatına ve onun Kürtlerle ilişkisine odaklanıyor Selahaddin in hizmetine giren Kürt aşiretlerin dinamiklerini inceleyerek çalışmasına başlayan James ardından vakanüvislerce Kürtlere dair yansıtılan tasvirleri tartışarak Ortaçağdaki Kürt imgesini ve kimliğini araştırıyor Yazar Selahaddin in egemenliğine ayırdığı üçüncü bölümde de Kürtlerin o dönemin sivil ve askeri elit kesiminin hiyerarşisindeki yerini ve Eyyûbi dönemindeki kültürel ve siyasî nüfuzunu ortaya koyuyor Erkan Canan Radikal Kitap 30 03 2012 Selahaddin ve Kürtler Haçlılar Döneminde Bir topluluğun Kavranması Memluklar Döneminde Kürtler üzerine doktora tezi hazırlayan ve L Institut National des Langues et Civilisations Orientales de INALCO Paris Ortaçağ da Ortadoğu dersleri veren Boris James Türkçeye çevrilen Selahaddin ve Kürtler isimli kitabında Kürtlerin ortaçağda Selahaddin Eyyubi 532 589 1138 1193 ile birlikteEyyubi Devleti nin kuruluşunda ve kuruluşundan sonra da devletin idari adli ve siyasi karar alma organlarındaki rollerini inceliyor Doktora çalışmasını dönemin İbni Esir Yakut el Hemavi İbni Havkal İbni Halikan İbni Kalanisi Makrizi İsfehani Mesudigibi Arap İslam kaynaklarına dayandıran yazareleştirel bir yaklaşımı elden bırakmadandönemin kaynakları üzerinden tarihi kronikler biyografiler sözlükler vb çalışmaya konu olan dönemde Kürtlerin yaşadıkları bölgeleri Kürt teriminintarihsel kullanımlarını anlamını ve içeriğini Kürtlerin Eyyubi Devleti nin sivil ve askeri bürokrasisindeki yerlerini tespitve tasvir etmeye çalışıyor Yazar çalışması boyunca kimlikler ve yine aynı bağlamda Kürtler konusunda özcü yaklaşımlardan uzak durmak hususundahassasiyetini açıkça şöyle ifade ediyor Kimlik bir töz değildir Topluluğun tarihine bağımlı öznel devingen bir kavramdır s 9 Yazar kitabın birinci bölümünde s 15 51 Eyyubi hanedanının iktidara gelişinden önceKürtlerin yaşadığıbölgeleri ve şehirler tespit etmeye çalışır Yazara göre OrtaçağkaynaklarındaKürtlerin yaşadıkları bölgelerdenZuzan el Ekrad Beled el Ekrad Dar el Ekrad Cebel Cebel iEkrad olarak bahsedilmektedir s 17 25 Bu isimlendirmeler siyasal bir bütünlük veya etnik bir homojenlikten çok Kürt aşiret topraklarını ifade etmektedir Dönemin Müslüman yazarları Selahaddin in hükümranlığı sırasında Kürtlerden bahsederken ise artık Hamedan veya Hulvan gibi şehirlerdendeğil Musul danAhlat a uzanan bölgenin kuzey güney ekseni ileötesinde Erbil denDiyarbekir e ve Yukarı Fırat bölgesine uzanan kısmınDoğu Batı eksenine dikkat çekmeye başlamışlardır s 21 Aynı bölümdeki göçler alt başlığı altında ise yazar s 25 Eyyubi egemenliğinden önce batıya göç ederekSuriye ve Mısır daegemen olan devletlerin siyasi askeri ve hukuk bürokrasisinde önemli görevler ifa eden bazı Kürt kişilikleri üzerinde durur ve Selahaddin in amcası EsedüddinŞirkuh un iktidara gelmesinin arifesindeTürk kökenli Artukluların ve Zengilerinçok sayıda Kürdü hizmetlerine aldıklarını

1169 yılında fethedilen Mısır da Suriye ordusunun bir Kürt emiri Selahaddin amcasının ardından vezirliğe yükselir Kudüs ün Franklardan geri alınmasıyla İslam dünyasının en ünlü sultanı haline gelen Selahaddin artık Yemen den Mısır a ve Suriye den yukarı Mezopotamya ya kadar yayılmış bir hanedanlığın sürekliliğini sağlayacaktır Mısır vezirliğinden 1193 da ölümüne dek Türk Arap Kürt İranlı gibi birçok halktan önemli şahsiyetlerle çalışan Selahaddin in kadrosunda özellikle Eyyubi Devleti kurumlarında ve Suriye Filistinve Cezire nin tüm toplumsal katmanlarında Kürt devlet adamları çok önemli aktörler olmuşlardır

Boris James in Selahaddin ve Kürtler Haçlılar döneminde bir topluluğun kavranması adlı kitabı Avesta yayınları arasında çıktı 1169 yılında fethedilen Mısır da Suriye ordusunun bir Kürt emiri Selahaddin amcasının ardından vezirliğe yükselir Kudüs ün Franklardan geri alınmasıyla İslam dünyasının en ünlü sultanı haline gelen Selahaddin artık Yemen den Mısır a ve Suriye den yukarı Mezopotamya ya kadar yayılmış bir hanedanlığın sürekliliğini sağlayacaktır Mısır vezirliğinden 1193 da ölümüne dek Türk Arap Kürt İranlı gibi birçok halktan önemli şahsiyetlerle çalışan Selahaddin in kadrosunda özellikle Eyyubi Devleti kurumlarında ve Suriye Filistin ve Cezire nin tüm toplumsal katmanlarında Kürt devlet adamları çok önemli aktörler olmuşlardır Selahaddin dönemi Kürtleri kimlerdi Arap Müslüman araştırmacılar tarafından nasıl değerlendirilmişlerdi Selahaddin in egemenliğindeki rolleri neydi Diğer topluluklarla nasıl ilişkilenmişlerdi Nereden geliyorlardı Orijin bölgeleriyle olan bağları neydi Selahaddin ve Kürtler bu sorulara cevap arama girişimidir Selaheddîn û KurdKitêba Boris James a bi navê Selaheddîn û Kurd Têgihiştina civakekê di dema xaçparêzan de di nav weşanen Avesta de derket Kitêb ji aliyê Nazli Bilgiç ve ji fransî bo tirkî hatiye wergerandin Di sala 1169an Misir hate fetihkirin û mîrekî kurd ê fermandarê ordiya Sûriye piştî apê xwe bû wezîr Ew Selaheddînê Eyyûbî bû Piştî bajarê Qudsê ji frankan bi şûn de hate wergirtin Selaheddîn di alema îslamî de bû kesê herî naskirî Xanedaniya wî ji Yemenê ta bi Misrê Sûriye û bakurê Mezopotamya belav bû Di dezgayên dewleta Eyyûbî Sûriye Filistîn û Cezîrê de kurd xwedî roleke girîng bûn Kurdên dema Selaheddîn kî bûn Lêkolînerên ereb misilman wan çawa dinirxînin Di desthilatdariya Selaheddîn de rola wan çi bû Pêwendiya wan bi civak û derûdorên din re çawa bû Ji kû dihatin Pêwendiya wan bi welatê ji hatine re çawa bû Selaheddîn û Kurd li bersiva van pirsan digere

1169 yılında fethedilen Mısır da Suriye ordusunun bir Kürt emiri Selahaddin amcasının ardından vezirliğe yükselir Kudüs ün Franklardan geri alınmasıyla İslam dünyasının en ünlü sultanı haline gelen Selahaddin artık Yemen den Mısır a ve Suriye den yukarı Mezopotamya ya kadar yayılmış bir hanedanlığın sürekliliğini sağlayacaktır Mısır vezirliğinden 1193 da ölümüne dek Türk Arap Kürt İranlı gibi birçok halktan önemli şahsiyetlerle çalışan Selahaddin in kadrosunda özellikle Eyyubi Devleti kurumlarında ve Suriye Filistin ve Cezire nin tüm toplumsal katmanlarında Kürt devlet adamları çok önemli aktörler olmuşlardır Selahaddin dönemi Kürtleri kimlerdi Arap Müslüman araştırmacılar tarafından nasıl değerlendirilmişlerdi Selahaddin in egemenliğindeki rolleri neydi Diğer topluluklarla nasıl ilişkilenmişlerdi Nereden geliyorlardı Orijin bölgeleriyle olan bağları neydi Selahaddin ve Kürtler bu sorulara cevap arama girişimidir