Selanik

Galya nın fatihi iç savaşın galibi Kleopatra nın sevgilisi ve imparatorluğun kurucusu Sezar yüzyıllar boyunca hayranlıkla anılsa da benzersizliği uzun süre gölgede kaldı Kimileri onu aristokrasinin ayrıcalıklarını koruyan bir patrisyen etkili bir propagandacı ya da iktidar hırsıyla yanıp tutuşan bir otokrat olarak nitelendirdi Oysa Sezar ın asıl gücü ne soylu doğumundan ne de köklü ailesinden geliyordu Büyüleyici cazibesi karizmatik liderliği ve keskin dehası onu Roma nın kaderini değiştiren kişi yaptı Son nefesini vermekte olan cumhuriyetin kurumlarını yeniden ayağa kaldırdı yeni toplumsal sınıflara yer açarak farklı bir toplumun temellerini attı Roma için fetihler yaptı hatta dinî yaşamı bile dönüştürdü Bu yenilmez adam tek bir noktada başarısız oldu Devlet üzerinde kalıcı hakimiyetini sağlamlaştıracak kadar güçlü bir parti inşa edemedi M Ö 44 te Mart İdusu nda nefretle birleşmiş suikastçılar onu öldürdüklerinde aslında Sezar ın eseri çoktan tarihsel bir gereklilik hâline gelmişti Nitekim kısa süre sonra evlatlık oğlu Augustus onun mirasını devralarak Roma ya Augustus Yüzyılı nı armağan etti ve Sezar ın adını ölümsüz kıldı

Osmanlı da Selanik 1869 1924 kitabı ele aldığı dönem bakımından her anlamda Osmanlı ile yeni Cumhuriyetin kesişimini gözler önüne sermekte Feodal bir imparatorluktan yeni bir cumhuriyete dönüşümün birçok temel unsuru şaşırtıcı bir şekilde hep Selanik şehri ile ilişkilidir Dahası 21 yüzyıl Türkiyesi nde bile bu aktarımın izleri görülebilmektedir Sultan II Abdülhamid den İttihatçılara Osmanlı nın mülki amirlerinden Cumhuriyet in müstakbel kurucularına mektepli askerlerden alaylı askerlere Masonlardan Avdetilere zengin kent ileri gelenlerinden Levantenlere itaatkâr Yahudi köylülerinden cahil Müslüman ahaliye Sırp Karadağlı ve Makedon ayrılıkçılardan Bulgar komitacılara herkes ama herkes bir diğerinin söyleminde hain dir Ve iş bu ya Selanik yani iktisadi ve kentsel kalkınma anlamında Osmanlı daki en parlak başarı öyküsü işte tüm bu hainlerin yurdudur Osmanlı da Selanik 1869 1924 kitabı teklik arayışının hem Osmanlı yı hem de Balkanları nasıl darmaduman ettiğini de bir kez daha ortaya koymaktadır Tekten bahsetmek yersizdir çünkü değeri el birliğiyle yaratan da sonrasında beraberce yok eden de Selanik in tüm hainleri dir Günümüzde Selanik denilince Türkiyeli insanların aklına sadece Mustafa Kemal in doğduğu şehir geliyor Kenti görmeye gidenler sadece Mustafa Kemal in evini görüp dönüyorlar ama bu şehirde yaşanmış olan büyük bir tarihten ve kültürden habersizler Tipik bir Yunan şehri sanılan Selanik Osmanlı nın Rumeli de fethettiği ilk yerlerdendir 19 yüzyıl sonlarında Türkler Avdetiler Yahudiler Rumlar Bulgarlar ve Sırpların yarattığı çok dinli ve kültürlü bir eğitim yarışı sonucu Osmanlı nın en eğitimli şehri olmuştur Bütün bunları üretim ve ihracata dayalı ekonomik kalkınma tetiklemiştir Yurt dışında 17 yıl boyunca önemli bir başarı sağlayamayan İttihat ve Terakki ye de can veren Selanik şehridir Meşrutiyetin ilanından 31 Mart İsyanına Abdülhamid devrinin kapanışından Osmanlı döneminin son buluşuna yön veren Selanik şehri mübadele sonrası sanki bir sis perdesinin ardına saklanmış gibidir Zenginlikler yaşanmışlıklar hayatlar ve hatıralar suyun öteki yanında bugünün Türkiyesinin kimi hallerini daha da iyi kavrayabilmemiz için bize bu kitabın sayfalarından göz kırpıyor