Senglah ın Tematik Sözlüğü İsimler — Yılmaz Akdemir

Senglâh Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî tarafından 1758 1760 yılları arasında yazılmış Çağatayca Farsça bir sözlüktür Mehdî Hân bu eseri Afşar Hânedanı Nadir Şah ın isteği üzerine yazmıştır Alî Ş ir Nevâyî nin eserlerinde bulunan sözcüklerin anlamlarını açıklamak için kaleme alınmış olan eser Çağatay Türkçesinin en önemli sözlüğü olarak da kabul edilmektedir İçerdiği zengin dil malzemesi yönüyle de kendisinden sonra yapılan birçok sözlük çalışmasına kaynaklık etmiştir Senglâh üç temel bölümden oluşmaktadır Eserin ilk bölümü Çağatayca gramer kurallarının ele alındığı Mebani ü l lûga bölümüdür Bu bölümde Çağatayca bazı dil husûsiyetleri Farsça açıklamalarla verilmiştir Eserin ikinci bölümü çalışmamıza temel teşkil eden sözlük bölümüdür Bu bölümde Türkçe ve Moğolca binlerce isim ve fiil madde başı yapılarak Farsça açıklanmıştır Eserin son bölümü ise bir tezyil bölümüdür Bu bölümde Nevâyî nin bazı eserlerinde yer alan Arapça ve Farsça kelime ve deyimlerin açıklamalarına yer verilmiştir Çalışmanın konusu Senglâh ın sözlük bölümünde yer alan isim maddeleri ile bunlar için verilen Farsça açıklamalardır Eserde madde başı sözcükler için verilen Farsça anlam açıklamaları Türkçeye aktarılmış ve tematik bir sözlük oluşturulmuştur Çalışma giriş tematik sözlük motamot karşılığı verilen kelimeler dizini ve alfabetik sözlük bölümlerinden oluşmaktadır Çalışmanın Giriş bölümünde sözlük türleri tematik sözlükler Türk dilinin tarihî dönemlerine ait tematik sözlükler yakın dönemde kitap ve tez boyutunda yapılmış Türkçe tematik sözlükler Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî ve eserleri Senglâh ın yapısı ve nüshaları ile çalışmanın yöntemi ve Senglâh ın tematik tasnifi hakkında bilgiler verilmiştir Çalışmanın Tematik Sözlük bölümünde Senglâh ın sözlük kısmında yer alan isim ve isim soylu madde başları ile bunlar için verilen Farsça madde açıklamaları Türkçeye çevrilerek tematik sınıflandırma yapılmıştır Sınıflandırma anlam ilişkileri bağlamında ana ve alt temalar şeklinde yapılmıştır Belirlenen ana ve alt temalar eserde yer alan söz varlığı el verdiğince ve anlam ilgileri göz önünde bulundurularak genelden özele doğru oluşturulmuştur Bu kapsamda 30 ana tema belirlenmiştir Belirlenen 30 ana tema da kendi içinde alt temalara ayrılmıştır Bu alt temaların sayısı 500 ün üzerindedir Çalışmanın Motamot Karşılığı Verilen Kelimeler Dizini bölümü eserde anlam açıklaması verildikten sonra Arapça ve Farsçadaki motamot karşılığı verilen madde başı sözcüklerin indeksini içermektedir Çalışmanın son bölümünü oluşturan Alfabetik Sözlük bölümünde ise tematik tasnifi yapılmış bütün madde başlarının alfabetik sözlüğü verilmiştir

Senglâh Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî tarafından 1758 1760 yılları arasında yazılmış Çağatayca Farsça bir sözlüktür Mehdî Hân bu eseri Afşar Hânedanı Nadir Şah ın isteği üzerine yazmıştır Alî Ş ir Nevâyî nin eserlerinde bulunan sözcüklerin anlamlarını açıklamak için kaleme alınmış olan eser Çağatay Türkçesinin en önemli sözlüğü olarak da kabul edilmektedir İçerdiği zengin dil malzemesi yönüyle de kendisinden sonra yapılan birçok sözlük çalışmasına kaynaklık etmiştir Senglâh üç temel bölümden oluşmaktadır Eserin ilk bölümü Çağatayca gramer kurallarının ele alındığı Mebani ü l lûga bölümüdür Bu bölümde Çağatayca bazı dil husûsiyetleri Farsça açıklamalarla verilmiştir Eserin ikinci bölümü çalışmamıza temel teşkil eden sözlük bölümüdür Bu bölümde Türkçe ve Moğolca binlerce isim ve fiil madde başı yapılarak Farsça açıklanmıştır Eserin son bölümü ise bir tezyil bölümüdür Bu bölümde Nevâyî nin bazı eserlerinde yer alan Arapça ve Farsça kelime ve deyimlerin açıklamalarına yer verilmiştir Çalışmanın konusu Senglâh ın sözlük bölümünde yer alan isim maddeleri ile bunlar için verilen Farsça açıklamalardır Eserde madde başı sözcükler için verilen Farsça anlam açıklamaları Türkçeye aktarılmış ve tematik bir sözlük oluşturulmuştur Çalışma giriş tematik sözlük motamot karşılığı verilen kelimeler dizini ve alfabetik sözlük bölümlerinden oluşmaktadır Çalışmanın Giriş bölümünde sözlük türleri tematik sözlükler Türk dilinin tarihî dönemlerine ait tematik sözlükler yakın dönemde kitap ve tez boyutunda yapılmış Türkçe tematik sözlükler Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî ve eserleri Senglâh ın yapısı ve nüshaları ile çalışmanın yöntemi ve Senglâh ın tematik tasnifi hakkında bilgiler verilmiştir Çalışmanın Tematik Sözlük bölümünde Senglâh ın sözlük kısmında yer alan isim ve isim soylu madde başları ile bunlar için verilen Farsça madde açıklamaları Türkçeye çevrilerek tematik sınıflandırma yapılmıştır Sınıflandırma anlam ilişkileri bağlamında ana ve alt temalar şeklinde yapılmıştır Belirlenen ana ve alt temalar eserde yer alan söz varlığı el verdiğince ve anlam ilgileri göz önünde bulundurularak genelden özele doğru oluşturulmuştur Bu kapsamda 30 ana tema belirlenmiştir Belirlenen 30 ana tema da kendi içinde alt temalara ayrılmıştır Bu alt temaların sayısı 500 ün üzerindedir Çalışmanın Motamot Karşılığı Verilen Kelimeler Dizini bölümü eserde anlam açıklaması verildikten sonra Arapça ve Farsçadaki motamot karşılığı verilen madde başı sözcüklerin indeksini içermektedir Çalışmanın son bölümünü oluşturan Alfabetik Sözlük bölümünde ise tematik tasnifi yapılmış bütün madde başlarının alfabetik sözlüğü verilmiştir

Senglâh Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî tarafından 1758 1760 yılları arasında yazılmış Çağatayca Farsça bir sözlüktür Mehdî Hân bu eseri Afşar Hânedanı Nadir Şah ın isteği üzerine yazmıştır Alî Ş ir Nevâyî nin eserlerinde bulunan sözcüklerin anlamlarını açıklamak için kaleme alınmış olan eser Çağatay Türkçesinin en önemli sözlüğü olarak da kabul edilmektedir İçerdiği zengin dil malzemesi yönüyle de kendisinden sonra yapılan birçok sözlük çalışmasına kaynaklık etmiştir Senglâh üç temel bölümden oluşmaktadır Eserin ilk bölümü Çağatayca gramer kurallarının ele alındığı Mebani ü l lûga bölümüdür Bu bölümde Çağatayca bazı dil husûsiyetleri Farsça açıklamalarla verilmiştir Eserin ikinci bölümü çalışmamıza temel teşkil eden sözlük bölümüdür Bu bölümde Türkçe ve Moğolca binlerce isim ve fiil madde başı yapılarak Farsça açıklanmıştır Eserin son bölümü ise bir tezyil bölümüdür Bu bölümde Nevâyî nin bazı eserlerinde yer alan Arapça ve Farsça kelime ve deyimlerin açıklamalarına yer verilmiştir Çalışmanın konusu Senglâh ın sözlük bölümünde yer alan isim maddeleri ile bunlar için verilen Farsça açıklamalardır Eserde madde başı sözcükler için verilen Farsça anlam açıklamaları Türkçeye aktarılmış ve tematik bir sözlük oluşturulmuştur Çalışma giriş tematik sözlük motamot karşılığı verilen kelimeler dizini ve alfabetik sözlük bölümlerinden oluşmaktadır Çalışmanın Giriş bölümünde sözlük türleri tematik sözlükler Türk dilinin tarihî dönemlerine ait tematik sözlükler yakın dönemde kitap ve tez boyutunda yapılmış Türkçe tematik sözlükler Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî ve eserleri Senglâh ın yapısı ve nüshaları ile çalışmanın yöntemi ve Senglâh ın tematik tasnifi hakkında bilgiler verilmiştir Çalışmanın Tematik Sözlük bölümünde Senglâh ın sözlük kısmında yer alan isim ve isim soylu madde başları ile bunlar için verilen Farsça madde açıklamaları Türkçeye çevrilerek tematik sınıflandırma yapılmıştır Sınıflandırma anlam ilişkileri bağlamında ana ve alt temalar şeklinde yapılmıştır Belirlenen ana ve alt temalar eserde yer alan söz varlığı el verdiğince ve anlam ilgileri göz önünde bulundurularak genelden özele doğru oluşturulmuştur Bu kapsamda 30 ana tema belirlenmiştir Belirlenen 30 ana tema da kendi içinde alt temalara ayrılmıştır Bu alt temaların sayısı 500 ün üzerindedir Çalışmanın Motamot Karşılığı Verilen Kelimeler Dizini bölümü eserde anlam açıklaması verildikten sonra Arapça ve Farsçadaki motamot karşılığı verilen madde başı sözcüklerin indeksini içermektedir Çalışmanın son bölümünü oluşturan Alfabetik Sözlük bölümünde ise tematik tasnifi yapılmış bütün madde başlarının alfabetik sözlüğü verilmiştir

Senglâh Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî tarafından 1758 1760 yılları arasında yazılmış Çağatayca Farsça bir sözlüktür Mehdî Hân bu eseri Afşar Hânedanı Nadir Şah ın isteği üzerine yazmıştır Alî Ş ir Nevâyî nin eserlerinde bulunan sözcüklerin anlamlarını açıklamak için kaleme alınmış olan eser Çağatay Türkçesinin en önemli sözlüğü olarak da kabul edilmektedir İçerdiği zengin dil malzemesi yönüyle de kendisinden sonra yapılan birçok sözlük çalışmasına kaynaklık etmiştir Senglâh üç temel bölümden oluşmaktadır Eserin ilk bölümü Çağatayca gramer kurallarının ele alındığı Mebani ü l lûga bölümüdür Bu bölümde Çağatayca bazı dil husûsiyetleri Farsça açıklamalarla verilmiştir Eserin ikinci bölümü çalışmamıza temel teşkil eden sözlük bölümüdür Bu bölümde Türkçe ve Moğolca binlerce isim ve fiil madde başı yapılarak Farsça açıklanmıştır Eserin son bölümü ise bir tezyil bölümüdür Bu bölümde Nevâyî nin bazı eserlerinde yer alan Arapça ve Farsça kelime ve deyimlerin açıklamalarına yer verilmiştir Çalışmanın konusu Senglâh ın sözlük bölümünde yer alan isim maddeleri ile bunlar için verilen Farsça açıklamalardır Eserde madde başı sözcükler için verilen Farsça anlam açıklamaları Türkçeye aktarılmış ve tematik bir sözlük oluşturulmuştur Çalışma giriş tematik sözlük motamot karşılığı verilen kelimeler dizini ve alfabetik sözlük bölümlerinden oluşmaktadır Çalışmanın Giriş bölümünde sözlük türleri tematik sözlükler Türk dilinin tarihî dönemlerine ait tematik sözlükler yakın dönemde kitap ve tez boyutunda yapılmış Türkçe tematik sözlükler Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî ve eserleri Senglâh ın yapısı ve nüshaları ile çalışmanın yöntemi ve Senglâh ın tematik tasnifi hakkında bilgiler verilmiştir Çalışmanın Tematik Sözlük bölümünde Senglâh ın sözlük kısmında yer alan isim ve isim soylu madde başları ile bunlar için verilen Farsça madde açıklamaları Türkçeye çevrilerek tematik sınıflandırma yapılmıştır Sınıflandırma anlam ilişkileri bağlamında ana ve alt temalar şeklinde yapılmıştır Belirlenen ana ve alt temalar eserde yer alan söz varlığı el verdiğince ve anlam ilgileri göz önünde bulundurularak genelden özele doğru oluşturulmuştur Bu kapsamda 30 ana tema belirlenmiştir Belirlenen 30 ana tema da kendi içinde alt temalara ayrılmıştır Bu alt temaların sayısı 500 ün üzerindedir Çalışmanın Motamot Karşılığı Verilen Kelimeler Dizini bölümü eserde anlam açıklaması verildikten sonra Arapça ve Farsçadaki motamot karşılığı verilen madde başı sözcüklerin indeksini içermektedir Çalışmanın son bölümünü oluşturan Alfabetik Sözlük bölümünde ise tematik tasnifi yapılmış bütün madde başlarının alfabetik sözlüğü verilmiştir Tanıtım Bülteninden

Senglâh Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî tarafından 1758 1760 yılları arasında yazılmış Çağatayca Farsça bir sözlüktür Mehdî Hân bu eseri Afşar Hânedanı Nadir Şah ın isteği üzerine yazmıştır Alî Ş ir Nevâyî nin eserlerinde bulunan sözcüklerin anlamlarını açıklamak için kaleme alınmış olan eser Çağatay Türkçesinin en önemli sözlüğü olarak da kabul edilmektedir İçerdiği zengin dil malzemesi yönüyle de kendisinden sonra yapılan birçok sözlük çalışmasına kaynaklık etmiştir Senglâh üç temel bölümden oluşmaktadır Eserin ilk bölümü Çağatayca gramer kurallarının ele alındığı Mebani ü l lûga bölümüdür Bu bölümde Çağatayca bazı dil husûsiyetleri Farsça açıklamalarla verilmiştir Eserin ikinci bölümü çalışmamıza temel teşkil eden sözlük bölümüdür Bu bölümde Türkçe ve Moğolca binlerce isim ve fiil madde başı yapılarak Farsça açıklanmıştır Eserin son bölümü ise bir tezyil bölümüdür Bu bölümde Nevâyî nin bazı eserlerinde yer alan Arapça ve Farsça kelime ve deyimlerin açıklamalarına yer verilmiştir Çalışmanın konusu Senglâh ın sözlük bölümünde yer alan isim maddeleri ile bunlar için verilen Farsça açıklamalardır Eserde madde başı sözcükler için verilen Farsça anlam açıklamaları Türkçeye aktarılmış ve tematik bir sözlük oluşturulmuştur Çalışma giriş tematik sözlük motamot karşılığı verilen kelimeler dizini ve alfabetik sözlük bölümlerinden oluşmaktadır Çalışmanın Giriş bölümünde sözlük türleri tematik sözlükler Türk dilinin tarihî dönemlerine ait tematik sözlükler yakın dönemde kitap ve tez boyutunda yapılmış Türkçe tematik sözlükler Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî ve eserleri Senglâh ın yapısı ve nüshaları ile çalışmanın yöntemi ve Senglâh ın tematik tasnifi hakkında bilgiler verilmiştir Çalışmanın Tematik Sözlük bölümünde Senglâh ın sözlük kısmında yer alan isim ve isim soylu madde başları ile bunlar için verilen Farsça madde açıklamaları Türkçeye çevrilerek tematik sınıflandırma yapılmıştır Sınıflandırma anlam ilişkileri bağlamında ana ve alt temalar şeklinde yapılmıştır Belirlenen ana ve alt temalar eserde yer alan söz varlığı el verdiğince ve anlam ilgileri göz önünde bulundurularak genelden özele doğru oluşturulmuştur Bu kapsamda 30 ana tema belirlenmiştir Belirlenen 30 ana tema da kendi içinde alt temalara ayrılmıştır Bu alt temaların sayısı 500 ün üzerindedir Çalışmanın Motamot Karşılığı Verilen Kelimeler Dizini bölümü eserde anlam açıklaması verildikten sonra Arapça ve Farsçadaki motamot karşılığı verilen madde başı sözcüklerin indeksini içermektedir Çalışmanın son bölümünü oluşturan Alfabetik Sözlük bölümünde ise tematik tasnifi yapılmış bütün madde başlarının alfabetik sözlüğü verilmiştir

Senglâh Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî tarafından 1758 1760 yılları arasında yazılmış Çağatayca Farsça bir sözlüktür Mehdî Hân bu eseri Afşar Hânedanı Nadir Şah ın isteği üzerine yazmıştır Alî Ş ir Nevâyî nin eserlerinde bulunan sözcüklerin anlamlarını açıklamak için kaleme alınmış olan eser Çağatay Türkçesinin en önemli sözlüğü olarak da kabul edilmektedir İçerdiği zengin dil malzemesi yönüyle de kendisinden sonra yapılan birçok sözlük çalışmasına kaynaklık etmiştir Senglâh üç temel bölümden oluşmaktadır Eserin ilk bölümü Çağatayca gramer kurallarının ele alındığı Mebani ü l lûga bölümüdür Bu bölümde Çağatayca bazı dil husûsiyetleri Farsça açıklamalarla verilmiştir Eserin ikinci bölümü çalışmamıza temel teşkil eden sözlük bölümüdür Bu bölümde Türkçe ve Moğolca binlerce isim ve fiil madde başı yapılarak Farsça açıklanmıştır Eserin son bölümü ise bir tezyil bölümüdür Bu bölümde Nevâyî nin bazı eserlerinde yer alan Arapça ve Farsça kelime ve deyimlerin açıklamalarına yer verilmiştir Çalışmanın konusu Senglâh ın sözlük bölümünde yer alan isim maddeleri ile bunlar için verilen Farsça açıklamalardır Eserde madde başı sözcükler için verilen Farsça anlam açıklamaları Türkçeye aktarılmış ve tematik bir sözlük oluşturulmuştur Çalışma giriş tematik sözlük motamot karşılığı verilen kelimeler dizini ve alfabetik sözlük bölümlerinden oluşmaktadır Çalışmanın Giriş bölümünde sözlük türleri tematik sözlükler Türk dilinin tarihî dönemlerine ait tematik sözlükler yakın dönemde kitap ve tez boyutunda yapılmış Türkçe tematik sözlükler Mirzâ Mehdî Hân Esterâbâdî ve eserleri Senglâh ın yapısı ve nüshaları ile çalışmanın yöntemi ve Senglâh ın tematik tasnifi hakkında bilgiler verilmiştir Çalışmanın Tematik Sözlük bölümünde Senglâh ın sözlük kısmında yer alan isim ve isim soylu madde başları ile bunlar için verilen Farsça madde açıklamaları Türkçeye çevrilerek tematik sınıflandırma yapılmıştır Sınıflandırma anlam ilişkileri bağlamında ana ve alt temalar şeklind