Seramik Etnoarkeolojisi Urartu Çanak Çömleği Üzerine Bir Araştırma — Atilla Batmaz

Seramik Etnoarkeolojisi Urartu Çanak Çömleği Üzerine Bir Araştırma

Uruatri ve Nairi toplumlar Doğu Anadolu ve çevresinde yaklaşık 400 yıl göçebe ve yarı göçebe toplumlar halinde yaşadıktan sonra MO 9 yüzyil sonlarında komşuları Yeni Assur ve Geç Hitit krallklaryla rekabet edebilecek Urartu Krallığını kurdular Bölge coğrafyasına uygun güçlü bir sistem oluşturan ve 200 yıl kadar sürdüren bu krallığı tanımlayan kriterler sıfrrdan inşa edilen kentler kurulan bağlar bahçeler sulama kanalları ve tarım alanları gibi büyük bölümü Doğu Anadolu yaylası için yeni olan uygulamalardı Ayrıca Urartuyu tanıımlayan maddi kültür kalıntılarndan çanak çömlek mühür metal plaka kemer kazan mobilya aksamı miğfer silah kalkan at arabası aksamı iğne pektoral gibi bakır ve demir objeler ile fildisi ve cam eserler kendi sluplarında tasarlandı Bu buluntu gruplarından en yaygın ve tanımlanabilir olanı Atilla Batmaz ın elinizdeki kitabında yeni bir bakış açısyla incelediği kırmızı astarl Urartu Biainili çanak çömleğidir Urartu nun damgas niteliğindeki bu çanak cömlek türü krali yerleşmelerde geliştikten sonra eyalet merkezlerine ve kırsal alandaki bazı aşiret merkezlerine kadar ulaşmış Urartu nun yıkılışıyla tarih olmuştur Atilla Batmaz bu çanak çömleğin yüzeyindeki parlak kırmızı astar bezemenin yapılışs tekniğini ve hammaddesini keşfetmek bir başka deyişle Urartu çanak çömleğinin gizemini çözmek için uzun ve zorlu bir araştırma programı uyguladı anlaşılır ve alana yenilik getiren bir biçimde okuyucuya sundu önce Urartu başkenti Tuşpaya çok uzak olmayan kil yatakları bakımından zengin Bardakçı Köyü nde halen seramik fırın tüten Osman Eşme ile çalıstı Geniş bir literatür ve zengin görsellerle desteklenen alışmasında Bitlis in Mutki ilçesine bağlı Kavakbaşı köyü ve Güroymak ilçesine bağlı Günkırı köyünde ev tipi retim modelleri üzerine yaptığı gözlemler de yer almaktadır Etnoarkeolojik ağırlıklı bu calışmada kilin çıkarlması hazurlanmas kapların biçimlendirilmesi kurutma fırınlama firın ısısı ısıyla renk arasındaki ilişki bezeme ve astar gibi birçok ayrıntı tanımlanmaktadur Bu kitaptaki en dikkat çekici noktalardan biri ekler bölümünde anlatilan Urartu nun parlak kırmızı astar geleneği ile Osmanli Tophane lülelerinin parlak kırmızı rengi arasındaki bağlantıdır ilging biçimde Urart kırmızıı gibi Osmanlı geleneği de son bulmuş günümüze yalnızca lülelere bu rengi veren Gülbahar adi verilen kilinVan kaynakl oldugu bilgisi ulaşmıştır Prof Dr Kemalettin Köroglu