Şerhul Emali Yeni Dizgi Tahkîkli — Kolektif

Dav ül Meâlî Şerhul Emâlî Molla Ali el Kârî nin kadim akide manzumelerinden Bed ü l Emâlî üzerine özlü bir şekilde kaleme aldığı meşhur şerhtir Bu nadide eser Ehl i Sünnet in Mâtürîdî ekolünün görüşlerini muhtasar bir şekilde anlatmakta olup asırlar boyunca İslam dünyasının çeşitli yerlerinde ve özellikle medreselerde ders kitabı olarak günümüze değin okutula gelmiştir BED Ü L EMÂLÎSiracüddin Ali b Osman el Ûşî nin Mâtürîdî akaidine dair kaleme aldığı manzum risâlesidir Risale birçok isimle meşhur olmakla beraber Müellif Rahimehüllâh ın eserini el Emâlî diye isimlendirmiş olması haysiyetiyle daha çok bu isimle tanınmıştır Bu manzum eser İslâm akaidinin temel konularını klasik bir şekilde ilâhiyyât nübüvvât ve sem iyyât olarak işlemiştir Eserde özetle şu konulara yer verilmiştir Öncelikle tevhid konusu zikredilmiştir Allah ın zâtı ve sıfatları ele alınmıştır Ayrıca halku l Kur ân rü yetullah haberî sıfatlar insan fiili ve aslah gibi konulara temas edilmiş ve Ehl i Sünnet e muhalif görüşler ileri süren fırkalara karşı tenkitler yöneltilmiştir Eserde nübüvvete dair konular özetlendikten sonra evliyanın kerametlerinin hak olduğu vurgulanmıştır Ehl i Sünnet e göre Hulefâ yi Râşidîn inin fazilet sıralaması yapılmış ve ardından ashâba dil uzatmanın câiz olmadığı ifade edilmiştir Üste zikredilen konulardan başka sonraki beyitlerde ağırlıklı olarak iman konusu ele alınmış ve Ehl i sünnet in tekfir anlayışı dile getirilmiştir Tekvin ile mükevven arasındaki ilişkiye değinilmiştir Ma dûma şey denilip denilemeyeceği zikredilmiştir itikadî ekoller arasındaki tartışmalı bazı kelâm problemlerine işaret edilmiştir Üsteki konulardan sonra ölüm ve sonrasındaki hayat ve âhiret halleri ele alınmıştır Emâlî nin sonunda ise müellifine kendisine hayır duada bulunulmasını temenni eden beyitlerle sona ermiştir Manzum olması ve özlü bilgi vermesi sebebiyle öğrenilmesi ve ezberlenmesi kolay olan Bed ü l Emâlî medreselerde okunan akaid ve kelâm metinleri arasında başlangıç kitabı olmuş ve pek rağbet görmüştür Bed ü l Emâlî nin Arapça ve Türkçe şerhleri ve TercümeleriÖnemli Mâtürîdî akaid risâlelerinden biri olan Bed ü l Emâlî pek çok defa istinsah edilmiş üzerinde tercüme ve şerh olarak birçok çalışma yapılmıştır Arapça Şerhleri Dav ü l Meâlî fîşerhi Bed i l Emâlî Nefîsü r Riyâz li İ dâmi l Emrâz el Hidâye mine l İ tikâd Dercü l Me âlî fîŞerhi Bed i l Emâlî Dav ü l Le âlî fîŞerhi Bed i l Emâlî Nuhbetü l Le âlî li Şerhi Bed i l Emâlî el Menhecü l Âlî fîŞerhi l Emâlî Türkçe Şerhleri Lâmiyye i Kelâmiyye Şerhi Merahu l Meâlî fî Şerhi l Emâlî Keşfü l Meâlî Şerhu Bed i l Emâlî Kasîde i Emâlî Tercümesi Tercümeleri Lâmiyye i Kelâmiyye Kasîde i Emâlî Tercüme i Manzûmesi Necm i Zebrekân BED Ü L EMÂLÎ MÜELLİFİ ALİ B OSMAN EL ÛŞÎ ö 575 1179 Mâtürîdî kelâmcısı Hanefî fakihi ve muhaddis olan Ali b Osman el Ûşî Rahimehüllâh doğum tarihi ve doğum yeri kesin olmamakla beraber el Ûşî nisbesinden hareketle günümüzde Kırgızistan sınırları içinde bulunan Oş Ûş şehrinde doğduğu tahmin edilmektedir Ûşî Rahimehüllâh ın nisbet ve lakaplarıyla tam olarak ismi Siracüddin Rükneddin Ebû Muhammed Ebü l Hasen Ali b Osmân b Muhammed b Süleymân b Ali el Ûşî el Fergânî et Teymî eş Şehîdî el Hanefî el Mâtürîdî dir Kaynaklarda hayatına dair yeterli bilgi bulunmamakla beraber Oş Ûş şehrinde doğduğu veya yaşadığından dolayı Ûşî bu bölgenin ismi genel olarak Fergana olduğu için Fergânî mensuplarından bazıları şehit düşen Teym kabilesine velâ yoluyla müntesib olduğu dolayısıyla Teymî ve Şehîdî Hanefî ve Mâtürîdî mezhebine mensup olmasıyla Hanefî ve Mâtürîdî nisbeleriyle anılmıştır Bed ü l Emâlî el Emâlî akaid risâlesiyle pek tanınan ve Mâtürîdî kelamcıları arasında yer alan Ali b Osman el Ûşî Nâsırüddin Muhammed b Yûsuf es Semerkandî den başka hocası ve Ebû Nasr Ahmed b Muhammed el Buhârî el Attâbî den başka talebesi hakkında yeterli bir bilgi yoktur İlmi KişiliğiÖncelikle şunu belirtelim ki Siracüddin el Ûşî Rahimehüllâh fıkıh hadis kelâm ve edebiyat gibi ilimlerle meşgul olmuş ve eserler kaleme almıştır Kaynaklara bakıldığında kendisi hakkında Siracüddin Rükneddin Şemsülislâm eş Şeyh el İmâm el Allâme el Fakîh el Muhakkik İmâmü l Harameyn gibi lakaplarla anılmıştır Böyle anılması da onun ilminin yüksekliğine ve derinliğine işaret etmektedir Güzide Eserleriel Emâlî Bed ü l Emâlî Nisâbü l Ahbâr li Tezkireti l Ahyâr Müsnedü Enes b Mâlik Cevâhirü l Ahkâm fi l Fıkh el Fetâva s Sirâciyye Gurerü l Ahbâr ve Dürerü l Eş âr Muhtelifü r Rivâye MOLLA ALİ EL KÂRÎ ö 1014 1605 DAV ÜL MEÂLÎ MÜELLİFİMolla Aliyyül Kârî Hanefî fakihi muhaddis müfessir ve kıraat âlimleriden biridir Herat ta doğmuştur Nisbesiyle beraber tam adı Ebü l Hasen Nûrüddîn Alî b Sultân Muhammed el Kârî el Herevî dir Molla Ali el Kârî diye meşhur olmuştur Ancak risalelerinde ismi Ali b Sultan Muhammed olarak geçmektedir Molla Ali el Kârî ailesiyle birlikte Şah İsmail in Herat ı zapt etmesi ve Şiîleştirme politikası sebebiyle Mekke ye hicret etmiş yerleşmiştir Mekke de ikamet ettiği için kendisine el Mekkî Kur ân ilimlerinde mütebahhir bir âlim ve kıraat ilmiyle meşgul olmasıyla el Kârî ve ilminin yüksek olması hasebiyle de Molla denilmiş olması muhtemeldir İlmi KişiliğiÖncelikle Ali el Kârî İslâmî ilimlerin hemen hemen hepsiyle meşgul olmuş ve her sahada birçok eser vererek ilmi derinliğini ispatlamıştır İkinci olarak vefat haberi alan Mısır ulemasının gıyabi cenaze namazı kılmaları kendisinin hayatta iken islâm dünyasında meşhur bir ilmi şahsiyet sahibi olduğunu göstermiştir Üçüncü olarak tercüme i hal kitapları kendisinin şöhretinin yaygınlığından ve eserlerinin güzelliğinden ve öneminden bahsetmektedir Dördüncü olarak günümüze kadar 150 den fazla eserinin ulaşması ilmi şahsiyetini yansıtmaktadır Molla Ali el Kârî Rahimehüllâh Herat ta ilk ilim tahsilini babasından ve Muiniddin Hafız dan yapmıştır Babası Kur ân ve kıraat ilminde âlim bir kimsedir Mekke de ise Ebü l Hasen el Bekrî İbn Hacer el Heysemî Müttakî el Hindî Mir Kelan Atiyye b Ali es Sülemi Abdullah es Sindî Allâme Kutbüddin el Mekkî Muhammed b Muhammed el Bekrî ve Sinaneddin el Amasî gibi meşhur âlimlerden ders almıştır İlimlerde çok yönlü olan Molla Ali el Kârî Rahimehüllâh başta fıkıh ve hadis olmak üzere kıraat tefsir akaid kelâm tasavvuf tarih dil ve edebiyat sahasında devrinin önde gelen ilim erbabı arasında yerini almıştır Kıraat ilmine olan vukufiyetinden dolayı el Kârî veya genel olarak Molla Ali el Kârî diye anılmıştır Hanefî mezhebine son derece bağlı olan Aliyyül Kârî bazı meselelerde İmam Mâlik ve İmam Şâfî ye itirazda bulunmuş ve Hanefî mezhebini eleştiren Şâfiî fakihlerine sert bir dille cevab vermiştir Ayrıca zamanındaki bid at ve hurafe ehli kimselere karşı koymuş ve İbnü l Arabî nin de vahdet i vücûd felsefesine şiddetle karşı çıkarak onu tekfir etmiştir İlminin derinliği yüksekliği ve din hususunda keskin kılıç gibi olması sebeplerinden ötürü kısa zamanda bazı çevrelerin ilgisini ve sevgisini kazanmıştır Tasavvuf erbabı olmakla beraber mevzû hadislerle ilgili çalışmalarıyla meşhur olmuş itikadî konularda Selefiyye nin geçmiş büyüklerin görüşlerini benimsemiş ve bu sebeple kelâm ve tasavvuf konularındaki aşırı temayüllere her zaman karşı çıkmıştır Şevkânî onu överek ictihad yapabilecek bir âlim olduğunu söylemiş Leknevî ise onu müceddid olarak kabul etmiştir HattatlığıAli el Kârî ilim alanında meşhur olduğu gibi hattatlıkta meşhur bir kimsedir Özellikle Sülüs ve nesih yazılarında çok mahirdir Bu güzel maharetini geçimi için kullanmış ve resmî hiçbir görev kabul etmemiştir Geçimini her sene kenarına tefsir ve kıraatle ilgili açıklamalar koyduğu Mushaflar yazmakla sağlamıştır VefatıMolla Aliyyül Kârî Rahimehüllâh Mekke i Mükerreme de 1014 1605 yılında Şevval ayı içerisinde hakkın rahmetine kavuşmuş ve Şeyhi Abdullah es Sindî nin kabrinin yanına defnolunmuştur Vefat haberini alan Mısır uleması Ezher Camii şerifinde gıyabî cenaze namazı kılmışlardır Allah Teâlâ Rahmet etsin Cemâlullah ile Şereflendirsin Âmin KIYMETLİ ESERLERİAllâme Aliyyül Kârî Rahimehüllâh İslâmî ilimlerin her alanında 180 e yakın eser kaleme almış ve bu eserlerin hemen hepsinin yazma nüshaları günümüze kadar ulaşmıştır Nadide eserlerinden bazıları şunlardır Akaid ve Kelâm Dav ü l Meâlî fîşerhi Bed i l Emâlî Minehu r Ravzi l Ezher fî Şerhi l Fıkhi l Ekber Şerhu Ayni l İlm ve Zeyni l Hilm el Meşrebü l Verdî fî Hakîkati Mezhebi l Mehdî Tefsir ve Kur ân ilimleri Envârü l Kur ân ve Esrârü l Furkân el Cemâleyn ale l Celâleyn Hâşiye alâ Tefsîri I Beydâvî el Mes ele fi l Besmele Şerhu ş Şâtıbiyye el Feydu s Semâvî fî Tahrîci Kırâati l Beydâvî el Minehu l Fikriyye bi Şerhi l Mukaddimeti l Cezeriyye el Hibetü s Seniyyeti l Aliyye alâ Ebyati ş Şâtibiyyeti r Raiyye er Risâle fî Alâmeti l Vakf fi l Kur ân el Mertebetü ş Şuhûdiyye fî Menzileti l Vucûdiyye Fıkıh Fethu Bâbi l İnâye el Meslekü l Mütekassıt bi l Menseki l Mütevassıt Fethu r Rahmân bi Fezâ ili Şa bâŞerh alâ Nebze fî Ziyâreti l Mustafâ el Hizbü l A zam ve l Virdü l Efham el Hırzü s Semîn er Râ id fî Mesâ ili l Ferâ Risâle fî Tezyîni l İbâre li Tahsîni l İşâre Tezyînü l İbâde fî Ref i s Sebbâbe Hadis Mirkâtü l Mefâtîh el Esrârü l Merfû a fi l Ahbâri l Mevzû a el Mevzû âtü l Kübrâ el Masnû fî Ma rifeti l Hadîsi l Mevzû el Mevzû âtü s Sugrâ el Ehâdîsü l Kudsiyye ve l Kelimâtü l Ünsiyye el Mübînü l Mu în li Fehmi l Erba în Şerhu ş Şifâ Kâdî İyâz ın eş Şifâ sı Senedü l Enâm Şerhu Müsnedi l İmâm Cem u l Vesâ il fîŞerhi ş Şemâ il Şerhu Şerhi Nuhbeti l Fiker el Birre fî Hubbi l Hirre Arab Dili ve Edebiyati en Nâmûs fî Telhîsi l Kâmûs Hâşiye alâ Şerhi Risâleti l Vad el Fethu r Rabbânî fî Şerhi Tasrîfi z Zencânî Risâle fî Beyâni Ziyâdeti l Elif ve l Hazf fi l Cem ve l Ferd Risâle fî Beyâni I Fark beyne Safed ve Asfed ve mâ Nahvihimâ el Mulemma Şerhi n Na tı l Murassa Şerhu Kasîdeti Bâned Suâd er Risâletü ş Şâiyye fî Şerhi t Tâiyye Risâle fi l İsti are Siyer ve Teracim i Ahval Risâle fî Beyânı Evladi n Nebî el Mevridü r Râvî fî Mevlidi n Nebevî el Esrârü l Ceniyye fî Esmâ i l Hanefiyye el İstinâsu n Nâs bi Fedâ ili İbn Abbâs el Ma denü l Adeni fî Fedâ ili Üveys el Karanî Menâkibu l İmâmi l A zam ve Ashâbihî Nüzhetü l Hâtırı l Fatır fî Tercemeti Seyyid Abdülkâdir Eserin Şerhul Emâlî Dav ül Meâlî Hazırlanış ŞekliÜç nüshadan mukabele edilerek tahkik edildi Beyitler rakamlandırıldı ve harekelendirilip kırmızıya boyandı Karıştırılması muhtemel kelimeler harekelendirildi Beyitlere ait kelimeler şerh edilirken kırmızı renkte iki kavis içinde belirtildi Faideli nüsha farklılıkları ispat edildi Konularına göre başlıklar atıldı Hadîs i şerifler bold yapılarak belirtildi Âyet i kerîmeler belirtildi ve referansları yapıldı Hadîs i şeriflerin tahricleri yapıldı Asıl beyitlerden başka zikredilen şiirlerin referansı yapıldı Eserde geçen garip ve ilmî ıstılahî kelimeler şerh edildi İhtiyaç duyulan mühim yerlere dipnot eklendi Fihrist eklendi Tanıtım Bülteninden

Dav ül Meâlî Şerhul Emâlî Molla Ali el Kârî nin kadim akide manzumelerinden Bed ü l Emâlî üzerine özlü bir şekilde kaleme aldığı meşhur şerhtir Bu nadide eser Ehl i Sünnet in Mâtürîdî ekolünün görüşlerini muhtasar bir şekilde anlatmakta olup asırlar boyunca İslam dünyasının çeşitli yerlerinde ve özellikle medreselerde ders kitabı olarak günümüze değin okutula gelmiştir