Şeyh Rıza Talabani ve Türkçe Şiirleri — Veysel Başçı

Merkezileşme süreci geç Osmanlı dönemi Kerkük Musul Süleymaniye İstanbul ve Bağdat gibi merkezlerde yaşamış olan Şeyh Rıza Talabani 1831 1910 bu coğrafyanın içinde bulunduğu siyasi idari dini ve sosyo kültürel hızlı değişimlerine paralel olarak dört dilde Kürtçe Türkçe Farsça ve Arapça şiirler söylemiş usta bir şair ve babasının kurucusu olduğu Kadiri tarikatının Halisiye koluna mensup bir tarikat şeyhidir Ancak o bilindik tarikat şeyhlerinden ve klasik dönem şairlerinden biraz farklıdır Zira usta bir heccav ve sivri dilli bir şairdir Hısım akraba demeden makam mevki gözetmeden önüne geleni iğneleyen kendini dahi hicvin öznesi kılarak eleştiren övdüğü kişiyi bir müddet sonra yerin dibine geçiren haksızlığa gelmez kabına sığmaz sözünü esirgemez anarşist ruhlu sufi bir şairdir Bu yönüyle de devrin Nef îsi diyebileceğimiz bir kimlik ve kişilikle karşımıza çıkar Şeyh Rıza nın bölgenin nüfuzlu bir tarikat aristokrasisi içerisinde yer alması ve yaşanan birçok olayında bizatihi şahidi ve öznesi olması adı geçen merkezlerin önemli simalarıyla muaşerette ve atışmalarda bulunarak olaylar karşısında kendi algı ve perspektifini ortaya koymuş olması kuşkusuz şiirlerini devlet arşivlerinin resmi söylemine alternatif tarihi bir kaynağa dönüştürmüştür Onun şiirdeki zati hazırcevaplığı ve nüktedanlığı eşsizdir Örneğin kendisine Kürtçe Türkçe Farsça ve Arapça nın en büyük şairleri hangileridir diye sorulduğunda Kürtçede Mustafa Beg i Sahibkıran Farsçada Firdevsi Arapçada Mütenebbi Türkçede Namık Kemal her dört dilde ise şu hâkir kulunuz benim diyerek vermiş olduğu cevapla bu alandaki nüktedanlığını ve cesaretini ortaya koymuş her dört dilde de şiire damgasını vurmuştur

Merkeziles me su reci gec Osmanlı do nemi Kerku k Musul Su leymaniye I stanbul ve Bag dat gibi merkezlerde yas amıs olan S eyh Rıza Talabani 1831 1910 bu cog rafyanın ic inde bulundug u siyasi idari dini ve sosyo ku ltu rel hızlı deg is imlerine paralel olarak do rt dilde Ku rtc e Tu rkc e Farsc a ve Arapc a s iirler so ylemis usta bir s air ve babasının kurucusu oldug u Kadiri tarikatının Halisiye koluna mensup bir tarikat s eyhidir Ancak o bilindik tarikat s eyhlerinden ve klasik do nem s airlerinden biraz farklıdır Zira usta bir heccav ve sivri dilli bir s airdir Hısım akraba demeden makam mevki go zetmeden o nu ne geleni ig neleyen kendini dahi hicvin o znesi kılarak eles tiren o vdu g u kis iyi bir mu ddet sonra yerin dibine gec iren haksızlıg a gelmez kabına sıg maz so zu nu esirgemez anars ist ruhlu sufi bir s airdir Bu yo nu yle de devrin Nef i si diyebileceg imiz bir kimlik ve kis ilikle kars ımıza c ıkar S eyh Rıza nın bo lgenin nu fuzlu bir tarikat aristokrasisi ic erisinde yer alması ve yas anan birc ok olayın da bizatihi s ahidi ve o znesi olması adı gec en merkezlerin o nemli simalarıyla muas erette ve atıs malarda bulunarak olaylar kars ısında kendi algı ve perspektifini ortaya koymus olması kus kusuz s iirlerini devlet ars ivlerinin resmi so ylemine alternatif tarihi bir kaynag a do nu s tu rmu s tu r Onun s iirdeki zati hazırcevaplıg ı ve nu ktedanlıg ı es sizdir O rneg in kendisine Ku rtc e Tu rkc e Farsc a ve Arapc anın en bu yu k s airleri hangileridir diye soruldug unda Ku rtc ede Mustafa Beg i Sahibkıran Farsc ada Firdevsi Arapc ada Mu tenebbi Tu rkc ede Namık Kemal her do rt dilde ise s u ha kir kulunuz benim diyerek vermis oldug u cevapla bu alandaki nu ktedanlıg ını ve cesaretini ortaya koymus her do rt dilde de s iire damgasını vurmus tur

Merkezileşme süreci geç Osmanlı dönemi Kerkük Musul Süleymaniye İstanbul ve Bağdat gibi merkezlerde yaşamış olan Şeyh Rıza Talabani 1831 1910 bu coğrafyanın içinde bulunduğu siyasi idari dini ve sosyo kültürel hızlı değişimlerine paralel olarak dört dilde Kürtçe Türkçe Farsça ve Arapça şiirler söylemiş usta bir şair ve babasının kurucusu olduğu Kadiri tarikatının Halisiye koluna mensup bir tarikat şeyhidir Ancak o bilindik tarikat şeyhlerinden ve klasik dönem şairlerinden biraz farklıdır Zira usta bir heccav ve sivri dilli bir şairdir Hısım akraba demeden makam mevki gözetmeden önüne geleni iğneleyen kendini dahi hicvin öznesi kılarak eleştiren övdüğü kişiyi bir müddet sonra yerin dibine geçiren haksızlığa gelmez kabına sığmaz sözünü esirgemez anarşist ruhlu sufi bir şairdir Bu yönüyle de devrin Nef îsi diyebileceğimiz bir kimlik ve kişilikle karşımıza çıkar Şeyh Rıza nın bölgenin nüfuzlu bir tarikat aristokrasisi içerisinde yer alması ve yaşanan birçok olayında bizatihi şahidi ve öznesi olması adı geçen merkezlerin önemli simalarıyla muaşerette ve atışmalarda bulunarak olaylar karşısında kendi algı ve perspektifini ortaya koymuş olması kuşkusuz şiirlerini devlet arşivlerinin resmi söylemine alternatif tarihi bir kaynağa dönüştürmüştür Onun şiirdeki zati hazırcevaplığı ve nüktedanlığı eşsizdir Örneğin kendisine Kürtçe Türkçe Farsça ve Arapça nın en büyük şairleri hangileridir diye sorulduğunda Kürtçede Mustafa Beg i Sahibkıran Farsçada Firdevsi Arapçada Mütenebbi Türkçede Namık Kemal her dört dilde ise şu hâkir kulunuz benim diyerek vermiş olduğu cevapla bu alandaki nüktedanlığını ve cesaretini ortaya koymuş her dört dilde de şiire damgasını vurmuştur

Merkezileşme süreci geç Osmanlı dönemi Kerkük Musul Süleymaniye İstanbul ve Bağdat gibi merkezlerde yaşamış olan Şeyh Rıza Talabani 1831 1910 bu coğrafyanın içinde bulunduğu siyasi idari dini ve sosyo kültürel hızlı değişimlerine paralel olarak dört dilde Kürtçe Türkçe Farsça ve Arapça şiirler söylemiş usta bir şair ve babasının kurucusu olduğu Kadiri tarikatının Halisiye koluna mensup bir tarikat şeyhidir Ancak o bilindik tarikat şeyhlerinden ve klasik dönem şairlerinden biraz farklıdır Zira usta bir heccav ve sivri dilli bir şairdir Hısım akraba demeden makam mevki gözetmeden önüne geleni iğneleyen kendini dahi hicvin öznesi kılarak eleştiren övdüğü kişiyi bir müddet sonra yerin dibine geçiren haksızlığa gelmez kabına sığmaz sözünü esirgemez anarşist ruhlu sufi bir şairdir Bu yönüyle de devrin Nef îsi diyebileceğimiz bir kimlik ve kişilikle karşımıza çıkar Şeyh Rıza nın bölgenin nüfuzlu bir tarikat aristokrasisi içerisinde yer alması ve yaşanan birçok olayında bizatihi şahidi ve öznesi olması adı geçen merkezlerin önemli simalarıyla muaşerette ve atışmalarda bulunarak olaylar karşısında kendi algı ve perspektifini ortaya koymuş olması kuşkusuz şiirlerini devlet arşivlerinin resmi söylemine alternatif tarihi bir kaynağa dönüştürmüştür Onun şiirdeki zati hazırcevaplığı ve nüktedanlığı eşsizdir Örneğin kendisine Kürtçe Türkçe Farsça ve Arapça nın en büyük şairleri hangileridir diye sorulduğunda Kürtçede Mustafa Beg i Sahibkıran Farsçada Firdevsi Arapçada Mütenebbi Türkçede Namık Kemal her dört dilde ise şu hâkir kulunuz benim diyerek vermiş olduğu cevapla bu alandaki nüktedanlığını ve cesaretini ortaya koymuş her dört dilde de şiire damgasını vurmuştur