Şeyh Said ve İsyanı — Metin Toker

Şeyh Sait ve İsyanı yeni kuşak tarafından yeterince bilinmiyor Kürt siyasetinin ayrılıkçılık talepleri ve Şeriat isteriz sesleri artık açıkça ve yüksek sesle söylenir oldu Bu iki unsur 1925 teki Şeyh Sait ve İsyanı nın da doğasını oluşturur Aradaki tek temel fark 1925 te genç Cumhuriyet devrimler mi demokrasi mi ikilemi karşısındaydı ve devrimlerin yapılması demokrasinin ertelenmesi tercihinin hayat bulmasına yol açıyordu Bugün ise ihtiyacımız olan şey ülke bütünlüğü ile devrimlerin demokrasi içinde korunması dır Şeyh Sait ve İsyanı hem büyük bir emeğin hem de büyük bir talihin eseridir Ayaklanma bölgesi bütün özellikleri saptanarak adım adım dolaşıldı Olayı yaşamış olanlar bulundu konuşturuldu Talih ise şuradaydı İstanbul daki kilit adam polis müdürü Ekrem Bey sonradan Korgeneral Ekrem Baydar eşimin çok yakın bir arkadaşının dayısıydı Mezara götürmeye kararlı bulunduğu gerçekleri anlatmak için ikna oldu Macerasını tıpkı bir James Bond filmi gibi bazen gülerek okuyacağınız Mr Templen o sırada hayattaydı hikâyeyi onun ağzından dinlemek fırsatı doğdu Başka birçok ayrıntı zamanın eski Türkçe gazetelerinden alınmıştır Yanımda eski Türkçe bilen bir yardımcımla bunları seçmek ve derlemek için Milli Kütüphane de aylarca vakit geçirdik Düşündürücü ibret verici ve bir o kadar da kolay okunan elinizdeki kitap işte böyle dünyaya geldi Dikkati çeken bir nokta çok partili hayata geçtiğimiz 1946 senesinden uzun yıllar sonra Şeyh Sait in elinde bayrak olmuş koyu taassup ve irticanın sesini hem de fütursuzlukla Türkiye de yükseltebilme imkanına sahip görünmesidir Bundan dolayıdır ki Cumhuriyet in bu önemli işaret taşının Şeyh Sait ve İsyanı nın bütün yönleriyle bilinmesinin belki bugün her zamankinden de fazla bir gereklilik hatta zorunluluk olduğuna inanıyorum Metin Toker

Şeyh Sait ve İsyanı yeni kuşak tarafından yeterince bilinmiyor Kürt siyasetinin ayrılıkçılık talepleri ve Şeriat isteriz sesleri artık açıkça ve yüksek sesle söylenir oldu Bu iki unsur 1925 teki Şeyh Sait ve İsyanı nın da doğasını oluşturur Aradaki tek temel fark 1925 te genç Cumhuriyet devrimler mi demokrasi mi ikilemi karşısındaydı ve devrimlerin yapılması demokrasinin ertelenmesi tercihinin hayat bulmasına yol açıyordu Bugün ise ihtiyacımız olan şey ülke bütünlüğü ile devrimlerin demokrasi içinde korunması dır Şeyh Sait ve İsyanı hem büyük bir emeğin hem de büyük bir talihin eseridir Ayaklanma bölgesi bütün özellikleri saptanarak adım adım dolaşıldı Olayı yaşamış olanlar bulundu konuşturuldu Talih ise şuradaydı İstanbul daki kilit adam polis müdürü Ekrem Bey sonradan Korgeneral Ekrem Baydar eşimin çok yakın bir arkadaşının dayısıydı Mezara götürmeye kararlı bulunduğu gerçekleri anlatmak için ikna oldu Macerasını tıpkı bir James Bond filmi gibi bazen gülerek okuyacağınız Mr Templen o sırada hayattaydı hikâyeyi onun ağzından dinlemek fırsatı doğdu Başka birçok ayrıntı zamanın eski Türkçe gazetelerinden alınmıştır Yanımda eski Türkçe bilen bir yardımcımla bunları seçmek ve derlemek için Milli Kütüphane de aylarca vakit geçirdik Düşündürücü ibret verici ve bir o kadar da kolay okunan elinizdeki kitap işte böyle dünyaya geldi Dikkati çeken bir nokta çok partili hayata geçtiğimiz 1946 senesinden uzun yıllar sonra Şeyh Sait in elinde bayrak olmuş koyu taassup ve irticanın sesini hem de fütursuzlukla Türkiye de yükseltebilme imkanına sahip görünmesidir Bundan dolayıdır ki Cumhuriyet in bu önemli işaret taşının Şeyh Sait ve İsyanı nın bütün yönleriyle bilinmesinin belki bugün her zamankinden de fazla bir gereklilik hatta zorunluluk olduğuna inanıyorum Metin Toker