Şeyhülislamı Ebussuud Efendi Fetvaları — Ertuğrul Düzdağ

Fetvalar halkın zamanın aydınları olan âlimler zümresine günlük hayatlarındaki özel veya genel davranışların din bakımından doğru olup olmadığını ve doğru değilse nasıl olması gerektiğini sordukları suallerle bunlara verilen cevaplardan meydana gelmiş kısa metinlerdir Fetvaların makbul tutulan ve resmiyet kazananları müftü ve daha üst makamdaki şeyhülislâmlara ait olanlarıdır Dihine samimiyetle inanan ve onun gereklerine göre hareket etmek isteyen insanlar görmese bile aykırı davranışlar için âhirette muhakkak ceza çekileceğinden emin bulunan mü minler ufak büyük mahrem veya genel şahsına veya toplum hayatına dair her konuyu sorma ihtiyacını duymuşlardır Çalışmamızda milletimizin en yüksek dinî şuur ve hayat seviyesinde bulunduğu ka ul olunan Sultan Kanunî Süleyman zamanında yaşanan günlük hayatın özelliklerini devrin büyük şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin fetvaları vasıtasıyla tesbit etmeyi hedef aldık Bunun için kendisinin yazma fetâvâ kitaplarında bulunan on binden fazla fetvası okunarak tarandı İçlerinden o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yiyimden tarihî şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçilerek konularına göre yüz sekiz bölümde toplandı Ayrıca fetva kurumu na açıklık getirecek bir giriş ile gerekli lügatçe ve indeks de kitaba eklendi

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçildi

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes 39 eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak 39 alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe 39 li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi 39 nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak 39 alardan bahseden bin tanesi seçildi

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçildi Sayfa Sayısı 340 Baskı Yılı 2015 Dili Türkçe Yayınevi Kapı Yayınları

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçildi

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçildi

Fetvalar halkın zamanın aydınları olan âlimler zümresine günlük hayatlarındaki özel veya genel davranışların din bakımından doğru olup olmadığını ve doğru değilse nasıl olması gerektiğini sordukları suallerle bunlara verilen cevaplardan meydana gelmiş kısa metinlerdir Fetvaların makbul tutulan ve resmiyet kazananları müftü ve daha üst makamdaki şeyhülislâmlara ait olanlarıdır Dihine samimiyetle inanan ve onun gereklerine göre hareket etmek isteyen insanlar görmese bile aykırı davranışlar için âhirette muhakkak ceza çekileceğinden emin bulunan mü minler ufak büyük mahrem veya genel şahsına veya toplum hayatına dair her konuyu sorma ihtiyacını duymuşlardır Çalışmamızda milletimizin en yüksek dinî şuur ve hayat seviyesinde bulunduğu ka ul olunan Sultan Kanunî Süleyman zamanında yaşanan günlük hayatın özelliklerini devrin büyük şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin fetvaları vasıtasıyla tesbit etmeyi hedef aldık Bunun için kendisinin yazma fetâvâ kitaplarında bulunan on binden fazla fetvası okunarak tarandı İçlerinden o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yiyimden tarihî şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçilerek konularına göre yüz sekiz bölümde toplandı Ayrıca fetva kurumu na açıklık getirecek bir giriş ile gerekli lügatçe ve indeks de kitaba eklendi

Fetvalar halkın zamanın aydınları olan âlimler zümresine günlük hayatlarındaki özel veya genel davranışların din bakımından doğru olup olmadığını ve doğru değilse nasıl olması gerektiğini sordukları suallerle bunlara verilen cevaplardan meydana gelmiş kısa metinlerdir Fetvaların makbul tutulan ve resmiyet kazananları müftü ve daha üst makamdaki şeyhülislâmlara ait olanlarıdır Dihine samimiyetle inanan ve onun gereklerine göre hareket etmek isteyen insanlar görmese bile aykırı davranışlar için âhirette muhakkak ceza çekileceğinden emin bulunan mü minler ufak büyük mahrem veya genel şahsına veya toplum hayatına dair her konuyu sorma ihtiyacını duymuşlardır Çalışmamızda milletimizin en yüksek dinî şuur ve hayat seviyesinde bulunduğu ka ul olunan Sultan Kanunî Süleyman zamanında yaşanan günlük hayatın özelliklerini devrin büyük şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin fetvaları vasıtasıyla tesbit etmeyi hedef aldık Bunun için kendisinin yazma fetâvâ kitaplarında bulunan on binden fazla fetvası okunarak tarandı İçlerinden o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yiyimden tarihî şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçilerek konularına göre yüz sekiz bölümde toplandı Ayrıca fetva kurumu na açıklık getirecek bir giriş ile gerekli lügatçe ve indeks de kitaba eklendi

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçildi

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçildi

Fetvalar halkın aydın zümreye en hususî hallerine kadar ve bütün samimiyetleriyle sordukları hayattan mes eleleri ve onların İslâm esaslarına göre verdikleri aydınlatıcı cevapları ihtiva etmektedir Bu bakımdan fetvalar gerek tarih ve gerekse halk bilgisi tedkiklerinde ihmâli mümkün olmayan kaynak durumundadırlar Devrin hayatını aksettirmesi bakımından ise O günün bir nevi nazarî mahkeme kararları olan ve vak alarm da zikr olunduğu fetvalarda her çeşit hâdisenin görüleceği şüphesizdir Üstelik İlâhi menşe li bir hukuku temsil ettiklerinden ve bunların hükmüne uygun hareket etmek ibâdet ve sevap sayıldığından her çeşit fikir ve davranışın hükmü buradan sorulmaktadır Çalışmamızda fetvaların milletimizin en yüksek bir hayat düzeyinde bulunduğu Kanunî Sultan Süleyman zamanındaki günlük hayatın özelliklerini tesbit etmek için kullanılması düşünülmüştü Bunun için o vaktin sultan kadar değerli ve meşhur şeyhülislâmı Ebussuud Efendi nin yazma fetâvâ mecmualarında bulunan on binden fazla fetva okunarak bunların metinlerinde o günün hayat tarzından ipuçları veren yaşayışından sahneler ve davranış örnekleri gösteren giyimden yivimden tarihi şahıs ve vak alardan bahseden bin tanesi seçildi Sayfa Sayısı 340Baskı Yılı 2015Dili TürkçeYayınevi Kapı Yayınları