Şiir Üzerine Notlar — Gülten Akın

Şiir Üzerine Notlar Türk şiirini oluşturan tek tek şairlerin bir araya getirildiği bir anatomik harita Dağlarca dan Murathan Mungan a Haşim den Enis Batur a geçmişi ve bugünüyle Türk şiiri için ince elenip sıkı dokunmuş yazılar Tadımlık Türk Şiirinde İçerik Gelişimi Üstüne Notlar Fazıl Hüsnü Dağlarca ÇOCUK VE ALLAH Bir olgun çağ kitabıdır sahibi henüz genç de olsa Dağlarca da bir biçim öz dil birliği ta Çocuk ve Allah ile başlamaktadır Şiirlerinde öz üstüne söylenenler biçim ve dil üstüne de söylenmiş olmaktadır Bir bu konuda mıdır kaynaşıp bütünleşme Doğan Hızlan ın da belirttiği gibi Papirüs Sayı I onun bütün şiirleri birbirine bağlıdır Bir büyük özü geliştirmek bütünlemek için yazılmışlardır Ama o öz ozan yaşadıkça gelişecek sürekli bir özdür Bir de ozanın dünya ile doğa ile tanrı ile tinsel ve tensel bütünleşmesi var Şiirinin yaşamı ile bütünleşmesi var O yüzden Dağlarca yı ayırıcı değil birleştirici ilinti kurucu tümevaran yöntemlerle değerlendirmek gerekli Son gördüğümde Asûyu incelediğimi söylemiştim Hemen sordu Şiirler arasındaki bağları yakaladınız mı O bağları da başka bağları da yakaladım Şiirlerindeki dengeyi gördüm Cemal Süreya nın da üstünde durduğu gibi Yeni Dergi S 19 dilin neden özentisiz süssüz yalın kullanıldığını anladım Bir de şunu anladım ki Dağlarca öyle herkesle birlikte küçük incelemelere sığdırılamaz Ayrı bir uzmanlığı geliştirmeli insan Dağlarca Uzmanlığını Gelelim Çocuk ve Allaha Dağlarca çocukluğunun ikinci çağını yatılı okulda geçirmiş Evinden sevdiklerinden ayrı Bu onda acılar özlemler tedirginlikler geliştirmiş ama sağlamlaştırmış genişletmiş de onu Dünyası tekdüzelikten kurtulmuş Geçmiş gelecek zaman içinde bulunulan zaman aynı yoğunlukta yaşanmış Çocuk ve Allah ile başlayan yoğun şiir gelişimi kendi kendine yeterlik kendi kendini bütünleme sanatıyla bütünleşmenin kökenlerini o yıllarda aramalı Çocuk ve Allah bu konuda bize ışık tutuyor Bu eller miydi masallar arasından Rüyalara uzattığım bu eller miydi Arzu dolu yaşamak dolu Bu eller miydi resimleri tutarken uyuyan Çocuk ve Allah Bu Eller miydi Korunmuş özenle bakılmış renkli bir çocukluğa özlem Nerde babamın ölümüne ağladığım gecelerin karanlığı Nerde o keder ki ruhumu her an tabiata verir Anamın o güzel ahret inancı nerde Nerde dünyanın ufuklar arası bilindiği altın devir Nedamet ten Tedirginlik de özlemle birlikte işleniyor Dağlarca da bu tedirginlik duygusu bir geçmiş zamanla yaşanılan arasında değil gece ile gündüz karanlık ile aydınlık arasında da değişiyor Gece karanlık tedirginlikle bütünleşiyor Bir korkuyu geliştiriyor Öyle bir korku ki bir ucu ozanın kendiyle hesaplaşmasına günahlarını saymasına Tanrıya sığınmasına dek varıyor Öteki ucu ise inançsızlığa Ne bir inanç ne bir düşünce Yalnız yaşadığımdır kalbimde kalan Serçeler gibi uçmuş altın dallarımdan Niçinler ve çünküler Oysa şöyle de demişti Rabbim bırakma beni korkuyorum Ki bütün azalarım yaşamakta O bütün içtenliğiyle yaşadığını yazan ozan insanın olumlu ve olumsuz duygularıyla düşünceleriyle ikili gelişmeler içinde olduğunu bununla bütünleşmeye vardığını bir iyice gösterir Dağlarca için Cemal Süreya ya Doğal Ozan dedirten budur Yalnız bu Doğal Ozan nitelemesini açmak hafiflikten kurtarmak gerekir Ben Cemal Süreya nın İki Dönem ayrımına da katılmıyorum Dağlarca ilk şiirlerinden son şiirlerine dek kendini kendi çizgisinde akıl ile geliştirmiş bir ozan Sezgi sözündeki ağırlıksız anlam da Dağlarca ya yakışmıyor Yukarda söylediğim gibi onu bir bütünün geliştiricisi olarak almak incelemek zorundayız Cemal Süreya yı yanıltan onun bilinen dünya görüşlerinden felsefe kuramlarından birini kendine seçmeyişi onları kendi kuramında birleştirerek bütünlemeye çalışması olmaktadır O hem özgündür ne bir ozana ne bir başka düşünüre benzer hem bütün dünyaya bütün düşünlere geçmişe geleceğe maddeye anlama aynı derecede açıktır Hepsi arasında en insanca