Şiirde Coğrafya — Gökhan Gökmen

1040 Dandanakan Zaferi ve 1071 Malazgirt Zaferi ile dünya tarihinde önemli bir yere sahip olan Büyük Selçuklu Devleti ve tarihini en iyi ifade edenlerden biri de 440 1048 1049 yılı civarında Nîşâbûr da doğan ve esas adı Ebû Abdullah Emîrüşşü arâ Muhammed b Abdulmelik i Nîşâbûrî olan Emîr Mu izzî dir öl 518 521 1124 1127 Mu izzî uzun yıllar Selçuklu sarayında yer edinmiş Sultan Melikşâh öl 485 1092 tarafından Emîrüşşü arâ tayin edilmiştir Babası Burhânî nin öl 465 1072 Sultan Alp Arslan ın öl 1072 şairi olması sebebiyle Selçuklu sarayı çevresinde yetişmiş yarım asrı aşkın bir süre bir arada bulunduğu Sultan Melikşâh ve Sultan Sencer öl 1157 başta olmak üzere devrinin önde gelen Selçuklu sultanları ve devlet adamları için şiirler kaleme almıştır Emîr Mu izzî nin Selçuklu Devletinin tarihini coğrafyasını edebiyatını ve kültürünü anlatan hacimli dîvânı baştan sona çok önemli müstakil bir kaynaktır Mu izzî dîvânda birçok bakımdan önem arz eden tarihî hakikatlerden bahsetmekte devrin tarihî birçok şahsiyetini zikretmekte Büyük Selçuklu devlet ve saray teşkilatı hakkında malumata yer vermektedir Ayrıca asıl tarih kaynaklarında zikredilen veya zikredilmeyen bir hayli coğrafî şehir ve bölge dönemin tarihî birçok hâdisesine tanıklık etmiş Büyük Selçuklu şairi Mu izzî nin dîvânında ele alınmaktadır Tarihe kaynaklık edebilecek tafsilatlı bilgilere de bu dîvânda ulaşılmaktadır Böylece dönemin şehir ve bölge adları dîvânda çokça geçmektedir Özellikle Mu izzî nin örnek olarak naklettiği şehir ve bölgelerin zikredilmelerine sebep olan özelliklerine telmihler yapılmaktadır Dîvânda bu önemli coğrafi bölgelerin hangi yönleriyle işlendiği ve hangi özellikleriyle anıldığı hususu da dikkat çekici mahiyettedir