Şiiri Düzde Kuşatmak — Gülten Akın

Uçlarında panzehir taşıyan birer ok gibi hayatın ve şiirin üstüne gönderilen yazılar konuşmalar söyleşiler Gülten Akın şiiri bir kez de düzde kuşatıyor Tadımlık Siir Ürünü Siir yazma bir üretim eylemidir Ozan ise üretimci Bu üretim eyleminin bir de tüketicisi var Okurlar Siir kitap ve dergi biçiminde somutlastiginda meta mal olmustur Satilir alinir Ürünün metalasma süreci bir eyleyicinin daha oyuna girmesini gerektirir ki bu yayincidir Üç bacakli sandalyeye benzettigim bu süreçte her bacak isini geregi gibi yaparsa üretim olusur ve sürer Degilse biter Sorabilir miyiz anaparasal üretim iliskileri çerçevesinde ürün metalasmadan var olabilir varligini sürdürebilir mi Geçmisin üreteni belirsizlesmis halk siirlerini mânilerini düsünürsek buna olumlu yanit verebiliriz Ama bu ürünlerin baslangiçta bir söyleyeninin bulundugu da kusku götürmez Zaman içinde iyesi unutulmus siir mâni kamunun olmustur Çagdas ürünler içinden bir bölügü de gelecekte ayni biçimde kendini sürdürecektir Yazaninin adi unutularak Arastirdigimiz üstünde düsündügümüz her konu bir yerde temellenmeye zorlar bizi Üretim iliskileri Günümüzden geriye dogru giderken degisen ve artik yok olan bazi iliskilerin çesitli özelliklerine rastliyoruz Feodalite döneminde saray konak ozanligini ozanina geçim saglayan gezginci halk ozanligini görüyoruz Daha eskilerde ise üreticisini büyücü toplulugun saygin kisisi yapan bir de ona yönetimsel erk saglayan siire ulasiyoruz Öyleyse sunu saptamis sayabiliriz kendimizi Siir üretim iliskileri içinde dogmus sürmüs bu iliskilerin degistigi dönemlerde siir meta iliskileri de degisim geçirmistir Ta günümüze dek Bir uslu akis için söylenebilen bu sözlerde peki Pir Sultan in Dadaloglu nun peki bir muhalif ruzigâr gibi hayata giren öteki halk ozanlarinin yani pazara meta üretme amaci gütmeyenlerin tersine pazari dagitmayi amaçlayanlarin yeri nedir Ki siir onlarin yasamlarinin kavgalarinin bir yüzü yani kendisi olmustur Onlari dönemlerinin üretim iliskileri içinde bir köseye sigdirabilir miyiz Sigdiramayiz pek dar gelir Bu iliskilerin degisiminde onlarin payi büyüktür Siirlerini yetim gibi ortaya salmadi onlar Savundular Siirleri de onlari savundu hiç ayrilmadan Nâzim i Lorca Brecht Neruda yi bu boydan sayiyoruz Üretim iliskilerinin degisiminde sayilmayacak kadar çok ozanin da içerden katkilari oldu Onlar bir yandan dostlarin alisveriste gördügü ortak pazarda yerlerini alirken öte yandan elestirdiler Namik Kemal Fikret hatta Mehmet Akif Uzlastiklarinda ödüller makamlar aldilar Elestirileri dayanilmaz ölçüde sertlestiginde ki bu ölçü yönetim biçimleri yönetici tavirlariyla belirleniyordu cezalandirildilar Sürgünlere filan yollandilar Dönemimiz anapara iyesininin üretim iliskilerine egemen oldugu bu egemenligi daha da gelistirmeye savastigi dönem Günümüzde onun alip satmayacagi bir sey kalmadi pek Görünürde onun onaylamadigi ürünün yayginlasma sansi yok gibi Köselerini yuvarlastiramadiginizi iletmeniz olasi degil gibi Ama bu esinti de ne Düzgün dosyalari kipirdatan kim Hey kim var orda Kim olabilir Diriligini yitirmemis bir muhalif ruzigâr