Siyasal Düzenin Sınırları

Marx ın ekonomi politik bağlamında endüstriyel kapitalizm evresi ile onun özgül sonuç ve çelişkileri hakkında söyledikleriyle karşılaştırıldığında doğrudan doğruya siyasal teori hakkında daha az şey söylediği aşikârdır Kapital tarzında yazılmamış fakat Fransa da İç Savaş hattında yer alan birkaç anahtar metin haricinde 19 yüzyıl Marksizmi kendisi tarihsel açıdan işçi grevlerinin tezgâhında yoğrulmuş olmasına rağmen temel eleştirisini özellikle o dönemin yeni bilimi olan ekonomi politik araştırmaları üzerinden geliştirdi Ortada Marx tarafından şekillendirilen görüşlerin siyasal sonuçlarıyla ilgili herhangi bir yetersizlik olmamasına rağmen açıkçası Marksizmin kendisi de bir siyaset değildi Buradan hareketle Marx ın geliştirdiği metodoloji en azından görünürde kurgu düzenleme ve etki söz için yeterli bir biçime bürünmeden yani büyük bir hevesle kapitalizmin mevcut olanın yerine komünizmi halihazırda mevcut olmayanı koymayı hedefleyen bir biçime kavuşmadan önce Marksist siyaset teorisinde pek de mesafe kat edilemez Bu derleme özellikle ekonomik yaşamın siyasal içeriğiyle ve buna bağlı olarak siyasal yaşamın ekonomik içeriğiyle ilgili birtakım umulmadık fikirlerin ve öne çıkan bazı olası istikametlerin 90 lı yıllardaki siyasal gerilemenin diğer yüzünde bulunduğunu ortaya koyuyor devlet ve hukuk hakkındaki yeni teorileri tarihin yeni öznelerini çağdaş siyasetin özgül karakterini günümüzdeki kurtuluş ve özgürleşme süreçleri hakkında birbiriyle tersleşen meydan okumaları ve enternasyonalist bakış açısının savaşmak zorunda olduğu umulmadık ölçekleri kapsamına alıyor

Son dönem sol Fransız düşünürleri arasında öne çıkan isimlerden biri Jacques Rancière Özellikle siyaset demokrasi ilişkisi entelektüellerin rolü ve tarih felsefesi alanında yazdıkları çok tartışılan düşünür burada Atina da icat edilen siyaset ve demokrasi kavramlarının izini sürerek günümüzdeki siyasalın dönüşü tartışmalarına kadar uzanıyor Halk kavramının görmüş olduğu bozguncu işleve ve halkın sayılmayan esamisi okunmayan kesimlerinin kölelerin kadınların proleterlerin vb verdikleri mücadelelerle nasıl sayılanlar katına çıktıklarına ilişkin analizi siyasetin sonu tezlerine karşı çok güçlü bir cevap Kitabın Fransızca ilk basımında ve İngilizce çevirisinde yer almayan yeni yazılarla zenginleştirilmiş bu edisyonda okurlarımızın dikkatini özellikle Demokrasinin Kullanımları Siyaset Üzerine On Tez ve Siyaset Özdeşleşme Özneleşme yazılarına çekmek isteriz

Soğuk Savaş sonrası dönemde yaygınlık kazanan yönetim biçimi Batı tipi liberal demokrasi oldu Bu durum demokrasi kavramının tekdüzeleşmesini tek bir demokratikleşme tecrübesinin genel geçer farz edilmesini beraberinde getirdi Halbuki birbirinden farklı sosyal yapılar üreten her bir ülke siyasal sistemin de kendilerine has biçimlerini üretti Türkiye de 1960 lı ve 70 li yılların en fazla tartışılan kavramı demokrasi için özellikle kemalist sol çevrelerde cici demokrasi ya da Filipin tipi demokrasi kavramı yaygınlaşmıştı Anlatılmak istenen azgelişmiş üçüncü dünya ülkelerinde demokrasinin çoğunluğun temsili değil ancak zinde kuvvetler in öncülüğünde ve Nasır tipi bir sosyalizm eşliğinde kalkınmanın motoru olabileceğiydi Bugünlerde yaşanan tartışma da benzer bir düşünsel arka planın tezahürüdür Bir tarafta ülkedeki seçmenin desteğinin yarıya yakınını almış uzun süre daha da bu kitleye hitap edecek görünen bir siyasal hareket ve bu siyasal hareketin demokratikleşme ajandası diğertarafta bu siyasal hareketin radikal politik pratiklerle ve yeni zinde kuvvetler ittifakıyla alaşağı edilmesi stratejisi Demokrasi ve demokratikleşmenin anlaşılmasında bu tartışma noktaları esasında bir yönetim biçimi olarak demokrasinin temel karakteristiklerinin ortaya konulması ihtiyacını beraberinde getiriyor Farklı kültür havzalarında farklı uygulamalarıyla kavramın asgari ortak çerçevesini çizmek mümkün müdür Bu siyasal sistemin sınırları nelerdir Demokratikleşmeden kasıt ne olabilir Hamit Emrah Beriş bu kitabında bir yönetim biçimi olarak demokrasiyi tarihsel arka planıyla birlikte ele alıyor kavramın süreç boyunca siyasal sistem içinde uygulama tarzlarını kurumsal şekillenişini inceliyor günümüz tartışmalarına ışık tutacak entelektüel derinliği okuyucusuna sunuyor

II Dünya Savaşı sonrası dönemin en önemli siyasi düşünürlerinden olan Eric Voegelin 1938 de kaleme aldığı Siyasi Dinler de Die Politischen Religionen başta Alman Nasyonal Sosyalizmi ve Rus Bolşevizmi olmak üzere Avrupa da 1930 lu yıllarda etkili olan siyasi hareketleri mercek altına alıyor Bir yandan Avrupa düşünce tarihine atıfla bu hareketlerin tedrici oluşum süreçlerini irdelerken bir yandan da siyasi yüzeyin ötesine geçerek bu hareketlerin dinî özünü açığa çıkarıyor Temel düşünceler in iflasıyla siyasi dinlerin de nihai olarak harabe haline geldiğinin anlaşıldığı bir zamanda Voegelin in bu incelemesi yeni ve mücbir bir güncellik kazanıyor Yanı sıra bu eser modern siyaset kavramındaki daralmaların dünyayı iki defa neredeyse küle çeviren gelişmeler karşısında bizi nasıl körleştirdiğini gözler önüne seriyor Günümüze dek hiçbir eseri Türkçeye çevrilmemiş olan Voegelin in bu önemli yapıtı nihayet Türkçede okurla buluşuyor

Modern dönem filozoflarından biri olan David Hume metafizik epistemoloji ontoloji etik gibi felsefenin temel alanlarında devrimci eserler verdi ve Aydınlanma düşüncesinin aktörlerinden biri haline geldi Siyasi Denemeler ise Hume un tarihçi ekonomist ve siyaset kuramcısı kimliklerini öne çıkarır Bu bakımdan Kant Schopenhauer Darwin ve Einstein gibi önemli isimleri doğrudan etkileyen filozofun sisteminin uygulama alanını sunar bize

Dünyada bir düzen vardır ya da var edilmeye çalışılmaktadır Dünya düzeni kuran güçler belirli bir teoriye dayanarak düzen kurarlar Dünya düzeninin teorisi siyasal düzen dir Günümüzde hâkim olan Batılı ve Amerikan hegemonyacı siyasal düzenin ardında siyasal düzen teorisi vardır Siyasal düzen yerel ulusal ve uluslararası siyasal yapıların bir bütün olarak düzen oluşturduğunu belirtir Siyasal düzen bakış açısı ile dünya siyasetine ilişkin gerçekçi ve bilimsel değerlendirmeler yapılabilir Dünyada hâkim siyasal düzenin teorik kökenleri nelerdir Siyasal güçler nasıl düzen kurabilir Batılı siyasal düzen ve Amerikan hegemonyası devam edecek midir Buna benzer soruların cevapları bu kapsamda verilebilmektedir Siyaset bilimi alanında yazılmış bu kitap siyasal düzen teorisi çerçevesinde dünya düzenini anlatmaktadır Siyasal düzen konusundaki bilimsel kaynak eksikliği bu kitabın yazılmasını teşvik etmiştir Kitap ayrıca Amerikan hegemonyası savunucuları ve modernleşme siyasal gelişme konularında bir kaynak olma niteliğindedir Araştırmacılar öğrenciler ve siyaset ile ilgilenen herkes bu kitaptan yararlanacaktır