Sömürgecilikten Günümüze Emperyalizm — Harry Magdoff

Sömürge sahibi ülkeler bir taraf ve sömürgeleri de diğer taraf olmak üzere dünyayı ayırırsak ulus devletlerin merkez çevre özelliği dünya pazarının gelişmesi merkez ve çevrenin ayrılması sömürge ve yarı sömürgelerin avı için yarış üretim fazlalığının çıkarılması ana ülkeye geri götürülmesi için hammaddelerin korunması vb özellikler 15 yüzyıl sonlarından itibaren küresel sistem içinde kapitalizmin bir parçası olmuştur Emperyalizm en geniş anlamıyla sistem içindeki dinamiğin birikiminden kârın kendisinin takibi kadar esas kaynaklarını alır bu da kapitalist dünya ekonomisinin merkezindeki ülkelere ve bu ülkelerdeki varlıklı kesimlere çevreden elde edilen doğal kaynaklar ve üretim fazlalığının üzerine kendi yuvalarını kurmak için cesaret verir Pierre Jalege nin tanımladığı gibi Üçüncü Dünya nın Yağmalanması çeşitli zor kullanımlarla daha yoksul uydu ekonomiler öyle şekillendirilmişdiler ki 15 yüzyıl sonlan ve 16 yüzyılda fetihlerin başlangıç çağında üretim ve dağıtım sistemleri kendi ihtiyaçlarına değil diğer emperyalist metropollere hizmet ediyordu Bununla birlikte emperyalizmde kapitalist değişimin değişik safhalarında bu tip ortak noktalar saptamak tamamen 19 yüzyıl son çeyreğinde emperyalizmin doğası ve öneminde kalitatif değişimler olduğu gözlemine dayanmaktadır bu da Lenin in yeni bir kapitalizm dönemine girildiğine işaret etmesi için yeterlidir Marksistler bu yüzden eski emperyalizm ve 19 yüzyılın son yıllarına denk gelen yeni emperyalizm arasında bir ayrım yapmışlardır Bu yeni emperyalizmi ayıran başlıca iki konu vardır 1 İngiliz hegemonyasının kırılması ve ileri kapitalist devletler arasında küresel sınırların kontrolü için rekabetin artması 2 Tekelci kuruluşların yükselmesi geniş entegre endüstriyel ve finansal firmalar gelişmiş kapitalist devletlerde dominant ekonomik aktörler olarak karşımıza çıkmaktadır

19 yüzyıl son çeyreğinde emperyalizmin doğası ve öneminde kalitatif değişimler olduğu gözlemine dayanmaktadır bu da Lenin in yeni bir kapitalizm dönemine girildiğine işaret etmesi için yeterlidir Marksistler bu yüzden eski emperyalizm ve 19 yüzyılın son yıllarına denk gelen yeni emperyalizm arasında bir ayrım yapmışlardır Bu yeni emperyalizmi ayıran başlıca iki konu vardır 1 İngiliz hegemonyasının kırılması ve ileri kapitalist devletler arasında küresel sınırların kontrolü için rekabetin artması 2 Tekelci kuruluşların yükselmesi geniş entegre endüstriyel ve finansal firmalar gelişmiş kapitalist devletlerde dominant eknomik aktörler olarak karşımıza çıkmaktadır

19 yüzyıl son çeyreğinde emperyalizmin doğası ve öneminde kalitatif değişimler olduğu gözlemine dayanmaktadır bu da Lenin in yeni bir kapitalizm dönemine girildiğine işaret etmesi için yeterlidir Marksistler bu yüzden eski emperyalizm ve 19 yüzyılın son yıllarına denk gelen yeni emperyalizm arasında bir ayrım yapmışlardır Bu yeni emperyalizmi ayıran başlıca iki konu vardır 1 İngiliz hegemonyasının kırılması ve ileri kapitalist devletler arasında küresel sınırların kontrolü için rekabetin artması 2 Tekelci kuruluşların yükselmesi geniş entegre endüstriyel ve finansal firmalar gelişmiş kapitalist devletlerde dominant eknomik aktörler olarak karşımıza çıkmaktadır

19 yüzyıl son çeyreğinde emperyalizmin doğası ve öneminde kalitatif değişimler olduğu gözlemine dayanmaktadır bu da Lenin in yeni bir kapitalizm dönemine girildiğine işaret etmesi için yeterlidir Marksistler bu yüzden eski emperyalizm ve 19 yüzyılın son yıllarına denk gelen yeni emperyalizm arasında bir ayrım yapmışlardır Bu yeni emperyalizmi ayıran başlıca iki konu vardır 1 İngiliz hegemonyasının kırılması ve ileri kapitalist devletler arasında küresel sınırların kontrolü için rekabetin artması 2 Tekelci kuruluşların yükselmesi geniş entegre endüstriyel ve finansal firmalar gelişmiş kapitalist devletlerde dominant eknomik aktörler olarak karşımıza çıkmaktadır

19 yüzyıl son çeyreğinde emperyalizmin doğası ve öneminde kalitatif değişimler olduğu gözlemine dayanmaktadır bu da Lenin in yeni bir kapitalizm dönemine girildiğine işaret etmesi için yeterlidir Marksistler bu yüzden eski emperyalizm ve 19 yüzyılın son yıllarına denk gelen yeni emperyalizm arasında bir ayrım yapmışlardır Bu yeni emperyalizmi ayıran başlıca iki konu vardır 1 İngiliz hegemonyasının kırılması ve ileri kapitalist devletler arasında küresel sınırların kontrolü için rekabetin artması 2 Tekelci kuruluşların yükselmesi geniş entegre endüstriyel ve finansal firmalar gelişmiş kapitalist devletlerde dominant eknomik aktörler olarak karşımıza çıkmaktadır

Harry Magdoff tarafından kaleme alınan Sömürgecilikten Günümüze Emperyalizm Kalkedon Yayıncılık eseri olarak okurlarla buluşuyor Sömürgecilikten Günümüze Emperyalizm Harry Magdoff Kitap Özeti 19 yüzyıl son çeyreğinde emperyalizmin doğası ve öneminde kalitatif değişimler olduğu gözlemine dayanmaktadır bu da Leninin yeni bir kapitalizm dönemine girildiğine işaret etmesi için yeterlidir Marksistler bu yüzden eski emperyalizm ve 19 yüzyılın son yıllarına denk gelen yeni emperyalizm arasında bir ayrım yapmışlardır Bu yeni emperyalizmi ayıran başlıca iki konu vardır 1 İngiliz hegemonyasının kırılması ve ileri kapitalist devletler arasında küresel sınırların kontrolü için rekabetin artması 2 Tekelci kuruluşların yükselmesi geniş entegre endüstriyel ve finansal firmalar gelişmiş kapitalist devletlerde dominant eknomik aktörler olarak karşımıza çıkmaktadır Yayınevi Kalkedon Yayıncılık Yazar Harry Magdoff Sayfa 294 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 14 00x21 00 cm Basım Yılı Ekim 2006 Barkod 9789944572408 Kategori Diğer Tarih Kitapları Dünya Siyaseti ve Politikası Genel Politika Siyaset Bilim Siyaset Tarihi Politik Akımlar Hareketler Sol Hareketler

19 yüzyıl son çeyreğinde emperyalizmin doğası ve öneminde kalitatif değişimler olduğu gözlemine dayanmaktadır bu da Lenin in yeni bir kapitalizm dönemine girildiğine işaret etmesi için yeterlidir Marksistler bu yüzden eski emperyalizm ve 19 yüzyılın son yıllarına denk gelen yeni emperyalizm arasında bir ayrım yapmışlardır Bu yeni emperyalizmi ayıran başlıca iki konu vardır 1 İngiliz hegemonyasının kırılması ve ileri kapitalist devletler arasında küresel sınırların kontrolü için rekabetin artması2 Tekelci kuruluşların yükselmesi geniş entegre endüstriyel ve finansal firmalar gelişmiş kapitalist devletlerde dominant eknomik aktörler olarak karşımıza çıkmaktadır

Lenin in emperyalizm konusundaki çözümlemelerinin aradan geçen yarım yüzyıldan fazla süreye karşın tüm önemini koruyor olmakla birlikte esas olarak emperyalizmin sadece belirli yönleri üzerine odaklanmış olduğunu da kabul etmek gerekir Lenin in emperyalizm çözümlemesinin odağındaki temel sorunlar tekelci kapitalizm çağında kapitalistler arasında yaşanan rekabet Birinci Dünya Savaşı nın niteliği ve dönemin devrim olanakları olmuştur Bununla birlikte emperyalizmin Lenin in de değindiği ancak sorunun merkezine koyup yanıtlama çabasına girişmediği başka önemli yönleri de vardır Bunlar içerisinde en önde gelenleri emperyalist güçlerin sömürge ve yarı sömürgelerle etki alanlarında bulunan diğer ülkeler üzerindeki egemenliğinin yarattığı siyasi ekonomik ve sosyal etkilerin neler olduğudur Bu sorularla Lenin in yanıtlamaya çalıştıkları arasında bir uyuşmazlık yoktur Ancak kanımca arada önemli bir analitik farklılık var Lenin in sömürgeciliğin şiddetlenmesini ve özellikle de dünyanın yeniden paylaşımı için emperyalist güçler arasında yürütülen rekabeti incelerken haklı olarak üzerinde durduğu tarihsel dönemlendirme diğer sorular karşısında aynı ölçüde geçerli değildir Kuşkusuz zaman içerisinde gerek merkez gerekse de çevre ülkelerde önemli değişimler yaşanmıştır ve bu değişimlerin tarihsel olarak incelenmesi gerekir Ancak çevre ülkelerdeki üretici güçlere üretim ilişkilerine ve sınıf yapılarına ilişkin en temel soruların çözümlemesinin yapılabilmesi Batının sömürge dünyasına taşıdığı en eski çarpıklıklardan itibaren sömürgeciliğin ekonomik yayılmacılığın ve sömürgeci güçler arasındaki rekabetin bir bütün olarak analiz edilmesini gerektirir Leninist teoriyi hem tekelci kapitalizmin yeni emperyalizmine hem de kapitalizmin gelişim yıllarındaki eski emperyalizmine uydurabilmek için çekip uzatmaya çalışmak çeşitli karışıklıkların doğmasına yol açar Yalnızca Lenin in üzerinde durduğu yeni özellikler üzerinde odaklanılarak sömürge dünyasının ve yeni sömürgeciliğin sorunları gerçek anlamda kavranılamaz Tam da bu nedenledir ki gerek akademik çevrelerde gerekse de sol içerisinde gördüğümüz Lenin ve Marks ın emperyalizm teorileri arasında bir tezat olduğuna ilişkin yaklaşımların gerçekte pek bir anlamı da yoktur Marks ve Lenin farklı sorunları ele almışlardı Marks kapitalizmin bir sistem olarak gelişebilmesi için yaşamsal bir gereklilik olan sanayileşmiş ülkelerle sömürge dünyası arasındaki uluslararası iş bölümünü yaratan dünya kapitalizminin büyümesini incelerken Lenin tekelci kapitalizmin özgün uluslar arası niteliklerini analiz etmişti Modern bir emperyalizm teorisinin tatmin edici bir biçimde gelişmesinin önündeki ikinci bir engel de karşıt bir eğilimden Lenin in teorisinin özü itibarıyla farklı olsa bile biçimsel olarak burjuva iktisatçılarının pek sevdikleri bir form içerisine sıkıştırılmaya çalışılmasından ya da Lenin Lüksemburg ve Hobson un tezlerinin çorba gibi birbirine karıştırılmasından kaynaklanır Böylesi bir biçimsel sıkıştırmadan murat edilen emperyalizmin analizi için ihtiyaç duyulduğu düşünülen sermaye fazlasının yarattığı basıncın sermaye ihracını dayatıyor olması azalan kar oranları mevcut kapitalist pazarlar içerisinde artı değer üretiminin olanaksızlaşması ve emperyalist yayılmacılığı krizden çıkışın yolu olarak görülmesi gibi bir anahtarın ya da sihirli gizli formülün bulunmasıdır Bu etmenlerin her birinin farklı durum ve zamanlarda az ya da çok etkili olduğu bir gerçektir Ancak bu etmenlerden her hangi birinin eski ya da yeni emperyalizmin temel taşıyıcısı olarak seçilmesi tarihsel gerçekleri kapsamaktan ve açıklamaktan aciz mekanik formülasyonların oluşturulmasından öteye gidemeyecektir