Son Dönem Osmanlı Bürokrasisi II Meşrutiyet Döneminde Bürokratlar İttihatçılar ve Parlamenterler — Erkan Tural

Eser II Meşrutiyet Dönemi ni kurumsal dönüşümler bağlamında ele almakta ve tensikat bürokratik reform ıslahat veya düzenlemeler konusu üzerinde ayrıntılı olarak durmaktadır 1908 yazında tüm devlet dairelerini saran tensikat reformu ile I Dünya Savaşı na kadar Osmanlı memurlarının ve kurumlarının nasıl bir süreçten geçtiğine dair kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır Bu anlamda elinizdeki eser son dönem Osmanlı memurlarının iş hayatını tensikat çerçevesinde değerlendirirken kurumsal ve siyasal değişimlerden ne ölçüde etkilendiğini ortaya koymaya çalışmaktadır Yazar I Bölümü kaleme alırken son dönem Osmanlı bürokrasisini Weber in yasal ussal modeli üzerinden değerlendirmenin zorluğunu göstermek amacı taşımış Bunu yaparken Weber in modellerini inşa ettiği Batı tarihinin son üç asrını soyutlaştırmış ve bunları Osmanlı bürokrasisindeki günlük gerçeklerle karşılaştırmış Bu anlamda araştırmanın sorunsalı Osmanlı bürokrasisinin ne olduğu değil ne olmadığı üzerine kurulmuş Eserin Osmanlı Memurunun Tensikatla İmtihanı başlıklı ikinci bölümü ise tamamen tensikat konusuna ayrılmış Tensikat kelimesi çok nadir de olsa günümüzde dahi kullanılmakla beraber bu konuda şimdiye kadar yerli ve yabancı literatürde hiçbir çalışma yapılmamış olması nedeniyle eserin temel dayanakları tümüyle Osmanlı arşivleri ve günlük gazeteler olmuş III Bölüm II Bölümde anlatılan olayları tamamlamak için kaleme alınmıştır Tensikat sadece kadro harici memurları ilgilendiren bir uygulama olmadığı için bu bölümde kadrolarını koruyan memurların da gerek rütbe gerekse maaş açısından önemli düzenlemelere tabi tutulduğu anlatılmış Bahsedilen düzenlemelerin imparatorluğun sonuna kadar devam ettiği ve Meşrutiyet Dönemi ne etki eden tüm kurum ve kişilerin onun rengini belirlediği ifade edilmiş IV ve son Bölüm Meşrutiyet Bâb ı âli sini daha yakından inceleme kaygısı sonucunda yazıya dökülmüş Başka nezaretlerin çeşitli şekillerde yine yazar tarafından incelenmiş ve yayınlanmış çalışmalar olması nedeniyle bu kitaba Dâhiliye Nezareti inceleme nesnesi olarak belirlenmiş ve ilave edilmiş Dâhiliye Nezareti ndeki gelişmeler öncelikle Tensikat Kanunu çerçevesinde işlenmeye daha sonra da kurum içinde yayınlanan düzenlemelere göre genişletilmeye çalışılmış