Sonsuzun Sınırında Kur an ve Tefekkür İlişkisi Üzerine — Burhanettin Tatar

Kur an ı tanımak öncelikle onun dilini tanımak demektir Kur an ın dilini tanımak da vahyedildiği zaman ve mekândaki Arap dilini ve onun bağlı olduğu çevreyi tanımak anlamına gelir Kur an her şeyden önce zamandan ve mekândan bağımsız olarak bir boşluğa hitap etmemiş tarihin belli bir döneminde belli bir kültür havzası ve ortamı içinde yaşayan Arap toplumunu muhatap alarak nâzil olmuştur Bu durum da doğal olarak Kur an ın hem içeriği hem de dil ve üslubu üzerinde etkili olmuştur Bu etkiler daha ziyade Kur an ın öncelikli olarak hitap ettiği toplumla olan sıkı bağıyla ilgilidir Kur an dilini tanımanın başka bir yönü de hitabın dilsel özelliklerini tespit etmekle ilgilidir Edebî yönden zengin ve etkileyici her hitap ve metnin hem başkalarıyla paylaştığı hem de sadece kendine has bazı dilsel hususiyetleri vardır Bu durum Kur an için de geçerlidir Onun da hem başka metinlerde rastlanabilen hem de kendisini diğerlerinden ayıran bazı özellikleri vardır Bu özelliklerin bir kısmı içinde yer aldığı bağlamı dikkate almasıyla yani muhatabını çevreleyen şartlarla ilgiliyken bir kısmı da kendine özgü kavram ve anlam dünyasıyla yani benimsemiş olduğu üslubun yansımalarıyla ilgilidir Bu çalışmada Kur an dilinin işte bu bağlama ve üsluba dair özellikleri üzerine bazı tespitler yapılmaya çalışılacaktır Tanıtım Bülteninden

İnsan aynı anda hem fiziksel tarihsel hem de metafiziksel alanlarla ilişki içinde olup her iki alanın kesişim noktasında var olur Daha açıkçası o kesişim noktası olarak her iki alanı bir araya getirir Bu sayede bedensel psiko sosyal kültürel tarihsel ve metafiziksel değerler tecrübesi eşliğinde dünyayı varlıkları ve metinleri anlamlandırır Kur ân insanın var olduğu bu kesişim noktası ara mekân veya sınırda Hz Peygamber e inzâl olan ve konuşan bir metindir Söz konusu iki alanın kesişme noktasında konuştuğu için onun anlamı bu alanlardan birine indirgenemez Bir başka deyişle Kur ân ın anlamı ne salt manevî mistik metafiziksel ve evrensel unsurlar içerir ne de salt tarihsel beşerî fiziksel yerel varlıklar alanına indirgenebilir Buna bağlı olarak elinizdeki kitap Kur ân ve tefekkür ilişkisini işbu ara mekânın kendine özgü karakterine referansla ele almakta düşüncesizlik boşluk ve sınır gibi fenomenleri söz konusu tefekkür tarzının kurucu unsurları olarak analiz etmektedir Akabinde klasik modern ve postmodern yaklaşımlar içinde kutsal metinlerin nasıl konumlandırıldığını ve anlamlandırıldığını soruşturmaktadır Nihayet Kur ân ayetlerinin en temelde insanın tecrübe ettiği hadiselere referansla konuşmasından hareketle hadisevî ve sembolik düşünceyi en temel anlama ve düşünme biçimi olarak sunmaktadır Kur ân bu konuşmayı ikili sembolik katman formunda yapmaktadır Bu sembolik katmanlar insanın ilişki içinde olduğu tarihsel ve metafiziksel alanları sinerjik ruh üretme amacıyla bir araya getirmektedir Bu yönüyle eser alışılmış yorumların ötesinde Kur ân ın konuştuğu ara mekâna kulak vermek isteyenler için bir davet ve perspektif sunmaktadır

İnsan aynı anda hem fiziksel tarihsel hem de metafiziksel alanlarla ilişki içinde olup her iki alanın kesişim noktasında var olur Daha açıkçası o kesişim noktası olarak her iki alanı bir araya getirir Bu sayede bedensel psiko sosyal kültürel tarihsel ve metafiziksel değerler tecrübesi eşliğinde dünyayı varlıkları ve metinleri anlamlandırır Kur ân insanın var olduğu bu kesişim noktası ara mekân veya sınırda Hz Peygamber e inzâl olan ve konuşan bir metindir Söz konusu iki alanın kesişme noktasında konuştuğu için onun anlamı bu alanlardan birine indirgenemez Bir başka deyişle Kur ân ın anlamı ne salt manevî mistik metafiziksel ve evrensel unsurlar içerir ne de salt tarihsel beşerî fiziksel yerel varlıklar alanına indirgenebilir Buna bağlı olarak elinizdeki kitap Kur ân ve tefekkür ilişkisini işbu ara mekânın kendine özgü karakterine referansla ele almakta düşüncesizlik boşluk ve sınır gibi fenomenleri söz konusu tefekkür tarzının kurucu unsurları olarak analiz etmektedir Akabinde klasik modern ve postmodern yaklaşımlar içinde kutsal metinlerin nasıl konumlandırıldığını ve anlamlandırıldığını soruşturmaktadır Nihayet Kur ân ayetlerinin en temelde insanın tecrübe ettiği hadiselere referansla konuşmasından hareketle hadisevî ve sembolik düşünceyi en temel anlama ve düşünme biçimi olarak sunmaktadır Kur ân bu konuşmayı ikili sembolik katman formunda yapmaktadır Bu sembolik katmanlar insanın ilişki içinde olduğu tarihsel ve metafiziksel alanları sinerjik ruh üretme amacıyla bir araya getirmektedir Bu yönüyle eser alışılmış yorumların ötesinde Kur ân ın konuştuğu ara mekâna kulak vermek isteyenler için bir davet ve perspektif sunmaktadır

Kur an ı tanımak öncelikle onun dilini tanımak demektir Kur an ın dilini tanımak da vahyedildiği zaman ve mekândaki Arap dilini ve onun bağlı olduğu çevreyi tanımak anlamına gelir Kur an her şeyden önce zamandan ve mekândan bağımsız olarak bir boşluğa hitap etmemiş tarihin belli bir döneminde belli bir kültür havzası ve ortamı içinde yaşayan Arap toplumunu muhatap alarak nâzil olmuştur Bu durum da doğal olarak Kur an ın hem içeriği hem de dil ve üslubu üzerinde etkili olmuştur Bu etkiler daha ziyade Kur an ın öncelikli olarak hitap ettiği toplumla olan sıkı bağıyla ilgilidir Kur an dilini tanımanın başka bir yönü de hitabın dilsel özelliklerini tespit etmekle ilgilidir Edebî yönden zengin ve etkileyici her hitap ve metnin hem başkalarıyla paylaştığı hem de sadece kendine has bazı dilsel hususiyetleri vardır Bu durum Kur an için de geçerlidir Onun da hem başka metinlerde rastlanabilen hem de kendisini diğerlerinden ayıran bazı özellikleri vardır Bu özelliklerin bir kısmı içinde yer aldığı bağlamı dikkate almasıyla yani muhatabını çevreleyen şartlarla ilgiliyken bir kısmı da kendine özgü kavram ve anlam dünyasıyla yani benimsemiş olduğu üslubun yansımalarıyla ilgilidir Bu çalışmada Kur an dilinin işte bu bağlama ve üsluba dair özellikleri üzerine bazı tespitler yapılmaya çalışılacaktır Tanıtım Bülteninden