Sosyal Medyada Gerçekleşen İhlaller Karşısında Kişilik Hakkının Korunması — Sinan Sami Akkurt

Bu çalışmanın ilk baskısının yayımlanmasının ardından kamuoyunda Yeni Sosyal Medya Kanunu olarak tabir edilen 7253 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 1 Ekim 2020 tarihi itibariyle tüm hükümleriyle yürürlüğe girmiştir Anılan Kanun ilgili mevzuata esaslı yeni tanımlar ekler ve tadiller getirdiğinden 2019 tarihli ilk baskının güncellenmesi elzem olmuştur Bunun yanı sıra çalışmanın ikinci baskısı ilk baskı üzerinde gerçekleştirilen yetkin detaylı ve tarafsız bir akademik inceleme doğrultusunda baştan sona gözden geçirilmiştir Buna göre çalışmanın birinci bölümünde kişi kişilik ve kişilik hakkı kavramları ile kişilik hakkı kapsamındaki başlıca kişisel değerlere değinilmiştir İkinci bölümde sosyal medya kavramı yer sosyal ağ sağlayıcı içerik sağlayıcı gibi aktif erişim sağlayıcı toplu kullanım sağlayıcı gibi pasif sosyal medya süjeleri ve bunların özel mevzuatta düzenlenen yükümlülükleri incelenmiş bunların sosyal medyada gerçekleşen olası ihlâller ile ilişkilerine değinilmiştir Üçüncü bölümde ise sosyal medya süjelerinin hukukî sorumlulukları sosyal medya ihlâlleri karşısında özel hükümler çerçevesinde müracaat edilebilecek uyarı yöntemi idarî kurumlara ve veya adlî mercilere başvuru şikâyet içeriğin çıkarılması erişimin engellenmesi gibi özel korunma yollarına ilişkin müeyyideler ve genel hükümler çerçevesinde açılacak saldırıyı önleme saldırıya son verme tespit maddî manevî tazminat gerçek olmayan vekâletsiz işgörme menfaat devri dâvası gibi dâvalar sosyal medyada kişilik hakkı ihlâline yönelik oldukları ölçüde ve mümkün mertebe öz itibariyle irdelenmiştir Nihayet monografi eki olarak sosyal medyada kişilik hakkının korunmasına ilişkin emsâl yargı ve idarî kurul kararlarına yer verilmiştir

Bu monografide öncelikle sosyal medyada ihlâle elverişli olan kişilik hakkı kapsamındaki başlıca kişisel değerler belirtilerek kullanıcı içerik sağlayıcı site sahipliği yer sağlayıcı internet dağıtıcısı erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcılar gibi doğrudan veya dolaylı sosyal medya süjelerinin bu değerlerin korunmasına yönelik özel mevzuatta ihdas edilen yükümlülükleri ile sorumlulukları açıklanmış akabinde de ilgili süjelerin sosyal medya özelinde bu özel kurallara riayet etmemeleri dolayısıyla oluşabilecek olası kişilik hakkı ihlâlleri karşısında başvurulacak uyarı yöntemi ilgili idarî kurumlara kurullara başvuru ve veya şikayet içeriğin çıkarılması erişimin engellenmesi gibi özel korunma yolları ortaya koyulmaya çalışılmıştır Sosyal medyada gerçekleştirilen ihlâller ve saldırılar karşısında başvurulabilecek özel korunma yollarından sonuç alınamaması ve veya bunların ihlâli bertaraf etmeye yeterli görülmemeleri hâlinde yahut tercihen doğrudan doğruya başvurulabilecek genel korunma yolları ise monografinin son bölümünde izah edilmiştir Bunların başında saldırıyı önleme saldırıya son verme hukuka aykırılığın tespiti gibi koruyucu dâvalar gelmektedir Ancak bunlar dahi her zaman ihlâlin zararlı sonuçlarını bertaraf ve veya telafi etmek için tek başlarına yeterli olmayabilirler Dolayısıyla sosyal medyada kişilik hakkı ihlâl edilen ve bundan zarar gören hak sahibinin malvarlığını eski hâline getirmek ya da içine düştüğü acının elemin ve ızdırabın etkilerini bir nebze olsun hafifletebilmek amacıyla açacağı maddî manevî tazminat dâvalarına da anılan kısımda detaylarıyla ve sosyal medya özelinde değinilmeye gayret gösterilmiştir Kişilik hakkını ihlâl eden kişinin bu yolla elde ettiği kazancın istenmesine ilişkin gerçek olmayan vekâletsiz işgörme dâvası da başvurulabilecek genel korunma yolları arasında değerlendirilmiş ve bilhassa uygulayıcılar için arz ettikleri önem dolayısıyla konuyla ilgili emsâl yargı idarî kurul kararlarına monografinin eki olarak yer verilmiştir Son olarak sosyal medyada kişilik hakkını ihlâl eden içeriğin çıkarılması amacıyla kullanıcıya site sahipliğine veya bu nitelikteki içeriğe erişimin engellenmesi amacıyla mahkemeye sunulacak dilekçe örnekleri de ekler arasında gösterilmiştir

Bu monografide öncelikle sosyal medyada ihlâle elverişli olan kişilik hakkı kapsamındaki başlıca kişisel değerler belirtilerek kullanıcı içerik sağlayıcı site sahipliği yer sağlayıcı internet dağıtıcısı erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcılar gibi doğrudan veya dolaylı sosyal medya süjelerinin bu değerlerin korunmasına yönelik özel mevzuatta ihdas edilen yükümlülükleri ile sorumlulukları açıklanmış akabinde de ilgili süjelerin sosyal medya özelinde bu özel kurallara riayet etmemeleri dolayısıyla oluşabilecek olası kişilik hakkı ihlâlleri karşısında başvurulacak uyarı yöntemi ilgili idarî kurumlara kurullara başvuru ve veya şikayet içeriğin çıkarılması erişimin engellenmesi gibi özel korunma yolları ortaya koyulmaya çalışılmıştır Sosyal medyada gerçekleştirilen ihlâller ve saldırılar karşısında başvurulabilecek özel korunma yollarından sonuç alınamaması ve veya bunların ihlâli bertaraf etmeye yeterli görülmemeleri hâlinde yahut tercihen doğrudan doğruya başvurulabilecek genel korunma yolları ise monografinin son bölümünde izah edilmiştir Bunların başında saldırıyı önleme saldırıya son verme hukuka aykırılığın tespiti gibi koruyucu dâvalar gelmektedir Ancak bunlar dahi her zaman ihlâlin zararlı sonuçlarını bertaraf ve veya telafi etmek için tek başlarına yeterli olmayabilirler Dolayısıyla sosyal medyada kişilik hakkı ihlâl edilen ve bundan zarar gören hak sahibinin malvarlığını eski hâline getirmek ya da içine düştüğü acının elemin ve ızdırabın etkilerini bir nebze olsun hafifletebilmek amacıyla açacağı maddî manevî tazminat dâvalarına da anılan kısımda detaylarıyla ve sosyal medya özelinde değinilmeye gayret gösterilmiştir Kişilik hakkını ihlâl eden kişinin bu yolla elde ettiği kazancın istenmesine ilişkin gerçek olmayan vekâletsiz işgörme dâvası da başvurulabilecek genel korunma yolları arasında değerlendirilmiş ve bilhassa uygulayıcılar için arz ettikleri önem dolayısıyla konuyla ilgili emsâl yargı idarî kurul kararlarına monografinin ek i olarak yer verilmiştir Son olarak sosyal medyada kişilik hakkını ihlâl eden içeriğin çıkarılması amacıyla kullanıcıya site sahipliğine veya bu nitelikteki içeriğe erişimin engellenmesi amacıyla mahkemeye sunulacak dilekçe örnekleri de ek ler arasında gösterilmiştir

Kitabın Açıklaması Bu çalışmanın 7253 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yaygın tabiriyle Yeni Sosyal Medya Yasası çerçevesinde güncellenmiş olan ikinci baskısının yayımlanmasının ardından kamuoyunda Dezenformasyon Yasası olarak tabir edilen 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 01 04 2023 tarihi itibariyle tüm hükümleriyle yürürlüğe girmiştir Anılan Kanun da tıpkı 7253 sayılı Kanun gibi ilgili mevzuata esaslı ekler ve tadiller getirdiğinden 2020 tarihli ikinci baskının güncellenmesi elzem olmuştur Çalışmanın gerek ikinci gerekse bu üçüncü baskısı bir önceki baskı lar üzerinde gerçekleştirilen yetkin detaylı ve tarafsız bir akademik inceleme doğrultusunda pek çok hukukçu tarafından baştan sona gözden geçirilmiştir Çalışmanın birinci bölümünde kişi kişilik ve kişilik hakkı kavramları ile kişilik hakkı kapsamındaki başlıca kişisel değerler özellikle sosyal medyada ihlâl edilebilmeye elverişli olanlar çerçevesinde öz itibariyle incelenmiştir İkinci bölümde sosyal medya kavramına yer sosyal ağ sağlayıcı içerik sağlayıcı gibi aktif ve erişim sağlayıcı toplu kullanım sağlayıcı pasif sosyal medya süjelerine bunların özel mevzuatta düzenlenen yükümlülüklerine ve sosyal medyada gerçekleşebilecek olası ihlâller ile ilişkilerine değinilmiştir Üçüncü bölümde ise sosyal medya süjelerinin hukukî sorumlulukları sosyal medya ihlâlleri karşısında özel hükümler çerçevesinde müracaat edilebilecek uyarı yöntemi ilgili kurumlara başvuru şikâyet içeriğin çıkarılması erişimin engellenmesi gibi özel korunma yollarına ilişkin müeyyideler ve genel hükümler çerçevesinde açılacak önleme son verme tespit maddî manevî tazminat kişilik hakkı ihlâl edilerek elde edilen kazancın istenmesi menfaat devri gibi dâvalar yine sosyal medyada kişilik hakkı ihlâlini ilgilendirdikleri ölçüde öz itibariyle irdelenmiştir Nihayet monografi eki olarak sosyal medyada kişilik hakkının korunmasına ilişkin emsâl yargı ve idarî kurul kararlarına yer verilmiştir Kitabın Konu Başlıkları Sosyal Medya Süjeleri Yükümlülükleri ve Sorumlulukları Sosyal Medyada Gerçekleşen Başlıca İhlâller Sosyal Medya İhlâllerine Karşı Özel Korunma Yolları Sosyal Medya İhlâllerine Karşı Genel Koruyucu Dâvalar Sosyal Medya İhlâllerine Karşı Tazminat Dâvaları Kınama Mahkeme Kararlarının Yayımlanması Gerçek Caiz Olmayan Vekâletsiz İşgörme Dâvası Sosyal Medyada Kişilik Hakkı İhlâllerini İlgilendiren Emsâl Yargı ve İdarî Kurul Kararları

Bu çalışmanın 7253 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yaygın tabiriyle Yeni Sosyal Medya Yasası çerçevesinde güncellenmiş olan ikinci baskısının yayımlanmasının ardından kamuoyunda Dezenformasyon Yasası olarak tabir edilen 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 01 04 2023 tarihi itibariyle tüm hükümleriyle yürürlüğe girmiştir Anılan Kanun da tıpkı 7253 sayılı Kanun gibi ilgili mevzuata esaslı ekler ve tadiller getirdiğinden 2020 tarihli ikinci baskının güncellenmesi elzem olmuştur Çalışmanın gerek ikinci gerekse bu üçüncü baskısı bir önceki baskı lar üzerinde gerçekleştirilen yetkin detaylı ve tarafsız bir akademik inceleme doğrultusunda pek çok hukukçu tarafından baştan sona gözden geçirilmiştir Çalışmanın birinci bölümünde kişi kişilik ve kişilik hakkı kavramları ile kişilik hakkı kapsamındaki başlıca kişisel değerler özellikle sosyal medyada ihlâl edilebilmeye elverişli olanlar çerçevesinde öz itibariyle incelenmiştir İkinci bölümde sosyal medya kavramına yer sosyal ağ sağlayıcı içerik sağlayıcı gibi aktif ve erişim sağlayıcı toplu kullanım sağlayıcı pasif sosyal medya süjelerine bunların özel mevzuatta düzenlenen yükümlülüklerine ve sosyal medyada gerçekleşebilecek olası ihlâller ile ilişkilerine değinilmiştir Üçüncü bölümde ise sosyal medya süjelerinin hukukî sorumlulukları sosyal medya ihlâlleri karşısında özel hükümler çerçevesinde müracaat edilebilecek uyarı yöntemi ilgili kurumlara başvuru şikâyet içeriğin çıkarılması erişimin engellenmesi gibi özel korunma yollarına ilişkin müeyyideler ve genel hükümler çerçevesinde açılacak önleme son verme tespit maddî manevî tazminat kişilik hakkı ihlâl edilerek elde edilen kazancın istenmesi menfaat devri gibi dâvalar yine sosyal medyada kişilik hakkı ihlâlini ilgilendirdikleri ölçüde öz itibariyle irdelenmiştir Nihayet monografi eki olarak sosyal medyada kişilik hakkının korunmasına ilişkin emsâl yargı ve idarî kurul kararlarına yer verilmiştir