Sözler — Jacques Prévert

Fransız şiirinin en güçlü seslerinden Prevert Türkçede Orhan Suda nın yetkin çevirisiyle yankı buluyor bu kez Suda Prevert in her okumada daha da gençleşen şiirlerindeki zenginliği şu sözlerle dile getiriyor önsözünde Bir baba düşünün Oğlunu her hafta sinemaya götürüyor Paris in sokaklarına ışıklarına seslerine insanlarına sinemalarına alıştırıyor Oğlunu yumuşak sevecen çelebi bir yaklaşımla eğitiyor Günlük konuşmaların masalların söz oyunlarının bilmecelerin tekerlemelerin büyülü dünyasına sokuyor onu Sanatın hemen her dalında alabildiğine yetenekli gündelik olayları sıradan insanların dertlerini kaygılarını sevinçlerini alaycı konuşmalarını küfürlerini şaşırtıcı bir güzellik ve yalınlıkla şiirlerine oyunlarına senaryolarına aktaran bir barış güvercini salıyor dünyamıza Tadımlık SÖZLER VE PRÉVERT SÖZLERin PAROLESün ilk basımı Aralık 1945 Genişletilmiş ikinci baskısı 1947de yapılmış O zamandan beri üç milyondan fazla satılan SÖZLERin sayısız hayranlarından biri de André Gide Şöyle diyor Préverte yolladığı tarihsiz bir mektubunda Sevgili Jacques Prévert sizin şiirlerinizi okumak özellikle de yüksek sesle okumak ne büyük bir sevinç seçkin dostlarıma okuyorum onları ben okudukça bir şiir daha oku gene oku tekrar oku diyorlar Benim gibi onlar da hemen sizinle dost oluyorlar En içten sevgilerimle Bir başka değerlendirme Maurice Nadeaudan La Revue Internationaleın Haziran Temmuz 1946 tarihli sayısında yer alan yazısının bir bölümünün özetini birlikte okuyalım Prévert başlangıçta Üstgerçekçiliğin etkisinde kaldı Bu akıma gönül verdi birkaç yıl Bu yıllar boyunca hiçbir şey yazmadı Sadece Üstgerçekçilikten edindikleriyle beslenmeyi kendini güçlendirmeyi amaçlıyordu sanki Üstgerçekçilik insanın ve dünyanın eksiksiz bir bilgisine erişmek çelişkisiz bir gerçekliğin bağrında insanı ve dünyayı birleştirecek bir monizm kurmak istiyordu Hepsi de farklı katmanlardan gelen taraftarlarının kendi mizaçlarına göre bazen zıt yönlerde yol alan ama yolun sonunda gerçek benliklerine kavuşan araştırıcılar olmalarını sağlamayı gözetiyordu Bu yönlerden biri duyularla algılanan ve en gündelik seyirliklerden günlük hayatın en sıradan görünüşlerinden bir sokaktan bir afişten bir çocuk şarkısından bir kazadan yoldan geçen bir kadından kenar mahalledeki bir gecekondunun penceresinde asılı bir çamaşırdan kaynaklanan elle dokunulur bir üstgerçekliğe varıyordu Prévertin bu üstgerçekliklere yer vermediği pek az şiiri vardır Bir şok etki yaratan yeni duyumlarla örer şiirlerini Buci sokağı şimdi Barbara bunun örneklerindendir Bununla birlikte bu duyumsama bir izlenime dönüşmez hiçbir zaman onun bir oyuna benziyen şiirlerinde yeniden yaratılır Sinema dünyasının insanıdır Jacques Prévert Bilindiği gibi iyi sahici bir film gevezeliklerden arınmıştır en dramatik durumlar duygularla jestlerle davranışlarla yerde yuvarlanan madeni bir parayla açılan bir kapıyla su üstünde dalgalanan bir hasır şapkayla belirtilir Az şeyle çok şey anlatmayı amaçlayan bu teknik Prévertin hemen hemen bütün şiirlerinde görülebilir Karanlıkta tek tek yakılmış üç kibrit ilki görmek için tüm yüzünü senin Gözlerini görmek için ikincisi Sonuncusu dudaklarını Ve kollarımda sımsıkı sararken seni Koyu bir karanlık bütün bunları bana hatırlatmak için Sanki bir film seyrediyor gibiyizdir bu şiirde Bunlar hep sinemayı andıran görüntüler değil midir Prévert sinema tekniğine başvurur çoğu zaman Yarattığı kesin somut görüntüler birbirini izler Görüntüleri art arda sıralamadan önce herbirinin tadını çıkarır Prévert Bazen hızlandırılmış ya da yavaşlatılmış yöntemlere başvurmaktan hoşlanır Döküm Envanter şiiri birinci yönteme Sabah kahvaltısı ikincisine örnek gösterilebilir Birincisinde alıcı nesneleri art arda ve hızla çeker İkincisinde kişilerin jestlerini ayrı ayrı ve yavaş yavaş verir Tamamen sinemaya özgü bu teknik Prévertin ikinci benliğidir Tablo şiirin yerine film şiiri koyar Prévert bu senin yap