Sözleşme Özgürlüğünün Sınırı Olarak Kanunun Emredici Hükümlerine Aykırılık — Fahri Erdem Kaşak

Çalışmanın ilk bölümünde sözleşme özgürlüğü kavramının iktisadi ve felsefi temelleri ortaya çıkışı ve zaman içerisinde güç kaybetmesi irdelenmiş sözleşme özgürlüğünün görünümleri ve sınırlanması ele alınmış bu bağlamda özellikle içerik özgürlüğünün sınırları olan ahlaka kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırılık kıstaslarının emredici hükümlere aykırılık ile ilişkisi araştırılmıştır İkinci bölümde kanunun emredici hükümlerinin karşılaştırmalı hukukta ve Türk hukukunda nasıl düzenlenmiş olduğu özellikle TBK metnine alınmayan BK m 19 II hükmü çerçevesinde incelenmiş anayasa normlarının özel hukuk ilişkilerine etkisi yönünden TBK m 27 I hükmü değerlendirilmiş sonrasında ise kanunun emredici hükümleri tüm boyutlarıyla ele alınmaya çalışılmıştır Çalışmanın üçüncü bölümünde ise genel olarak hükümsüzlük kavramından yola çıkılarak kanunun emredici hükümlerine aykırılığın yaptırımları ele alınmış TBK m 27 I hükmünün ifadesine rağmen emredici hükümlere aykırılığın kesin hükümsüzlükten farklı yaptırımlara yol açabileceği ortaya konulmuş ve emredici hükümlere aykırı sözleşmelerin doğurabileceği hüküm ve sonuçlar tartışılmıştır

Sözleşme özgürlüğü Türk özel hukukuna hakim ilkelerdendir Bununla birlikte daha üstün bir menfaatin varlığı halinde sözleşme özgürlüğü sınırlandırılabilir Bu çerçevede kanun koyucu TBK m 27 I hükmü ile emredici hükümlere aykırılığı sözleşme özgürlüğünün sınırlarından biri olarak düzenlemiştir Emredici hükümler müessesesi sadece borçlar hukukunda değil tüm özel hukukta uygulanma kabiliyetine sahiptir TBK m 27 I hükmü emredici hükümlere aykırılık halinde hukuki işlemin kesin hükümsüz olacağını düzenlemiştir Anılan hükme rağmen emredici hükümlere aykırılık kesin hükümsüzlükten farklı yaptırımlara yol açabilir ARKA KAPAKTAN

Çalışmanın ilk bölümünde sözleşme özgürlüğü kavramının iktisadi ve felsefi temelleri ortaya çıkışı ve zaman içerisinde güç kaybetmesi irdelenmiş sözleşme özgürlüğünün görünümleri ve sınırlanması ele alınmış bu bağlamda özellikle içerik özgürlüğünün sınırları olan ahlaka kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırılık kıstaslarının emredici hükümlere aykırılık ile ilişkisi araştırılmıştır İkinci bölümde kanunun emredici hükümlerinin karşılaştırmalı hukukta ve Türk hukukunda nasıl düzenlenmiş olduğu özellikle TBK metnine alınmayan BK m 19 II hükmü çerçevesinde incelenmiş anayasa normlarının özel hukuk ilişkilerine etkisi yönünden TBK m 27 I hükmü değerlendirilmiş sonrasında ise kanunun emredici hükümleri tüm boyutlarıyla ele alınmaya çalışılmıştır Çalışmanın üçüncü bölümünde ise genel olarak hükümsüzlük kavramından yola çıkılarak kanunun emredici hükümlerine aykırılığın yaptırımları ele alınmış TBK m 27 I hükmünün ifadesine rağmen emredici hükümlere aykırılığın kesin hükümsüzlükten farklı yaptırımlara yol açabileceği ortaya konulmuş ve emredici hükümlere aykırı sözleşmelerin doğurabileceği hüküm ve sonuçlar tartışılmıştır