Spinoza ve Siyaset — Etienne Balibar

Étienne Balibar 1980 li yılların başında öğrencilerine verdiği derslerden hareketle yazdığı bu kitapta Spinoza yı panteist ve rasyonalist bir okumaya sıkıştıran geleneksel yorumları reddederek Spinoza felsefesini bir bütün olarak bir praxis bir aktivite felsefesi olarak okuma çabasına girer Spinoza nın başyapıtı Etika daki toplumculluk çözümlemesini politik bedenin temel kurucusu olarak görür Spinoza sistemi kendine ontolojiyi temel alan politik bir felsefedir Kitlelerin aşkın bir tahakküm altında yönetilişi ve bireysel talepler arasında denge kurma olarak şekillenen burjuva özlü siyaset anlayışından kopuşun damarları Spinoza felsefesi boyunca gezinir Spinoza ve Siyaset işte bu damarları Spinoza nın eserleri boyunca izler Bergson her filozof iki felsefeye sahiptir kendisininki ve Spinoza nınki der Nietzsche Spinoza yı okuduktan sonra yalnızlıktan doğan sıkıntım artık en azından iki kişilik diyerek avunur Althusser ben Spinozacıyım der Deleuze ise Hegelci idealist diyalektiğin reformculuğunun karşısına Spinoza nın güç ve fark teorilerini çıkarır Balibar için Spinoza Marx tan öğrenilenlerle Freud dan öğrenilenler arasında köprüler kurma çabasındaki kilit taşıdır Balibar ın çalışması Hegel in veremli bir düşüncedir diye lanetlediği geleneksel düşüncenin unutturmaya çalıştığı Spinoza yı hatırlamada önemli bir çabadır

Spinoza nın düşüncesinin en özgün yönlerinden biri eskiden bilginin farklı alanları arasında varolan ayrılıkları ve hiyerarşik düzeni ortadan kaldırmış olmasıdır Bunu yaparken onun felsefeye yaklaşımı tamamen yeniydi ve bu yaklaşım bugüne kadar sadece birkaç taraftar bulabilmiştir Spinoza nın eseri bir yandan metafizik ya da ontoloji diğer yandan da birincil felsefenin ikincil uygulamaları olarak görülen siyaset ya da etik alanlarına bölünmemiştir Onun metafiziği en başından beri bir praxis bir aktivite felsefesidir Onun siyaseti ise bir felsefedir zira insan doğasının eyleme geçtiği ve özgürlüğü sağlamak için çabaladığı deneyim alanını kurar Sıklıkla yanlış anlaşılmış olan bu nokta üzerinde ısrar etmek gerekir Spinoza mn yapıtları çok büyük sıklıkla ikiye aynImi5tir Metafizikçiler Platon dan Descartes Kant ve Hegel e kadar uzanan büyük ontolojiler ve bilgi kuramları dizisi içine koydukları Etika ile meşgul olmuşlar buna mukabil siyaset bilimcileri ise Locke Hobbes Grotius ve Rousseau nun yapıtlarıyla beraber klasik doğal hak ve devlet kuramları sınıfına soktukları Tractatus Theologico Politicus ve Tractatus Politicus üzerine yoğunlaşmışlardır Sonuç olarak Etika nın merkezinde bir toplumculuk çözümlemesi olduğu gerçeği büyük ölçüde incelenmeden kalmıştır Oysa ki bu çözümleme olmaksızın Spinoza nın hak ve devlet tanımları anlaşılmaz olacaktır

Étienne Balibar 1980 li yılların başında öğrencilerine verdiği derslerden hareketle yazdığı bu kitapta Spinoza yı panteist ve rasyonalist bir okumaya sıkıştıran geleneksel yorumları reddederek Spinoza felsefesini bir bütün olarak bir praxis bir aktivite felsefesi olarak okuma çabasına girer Spinoza nın başyapıtı Etika daki toplumculluk çözümlemesini politik bedenin temel kurucusu olarak görür Spinoza sistemi kendine ontolojiyi temel alan politik bir felsefedir Kitlelerin aşkın bir tahakküm altında yönetilişi ve bireysel talepler arasında denge kurma olarak şekillenen burjuva özlü siyaset anlayışından kopuşun damarları Spinoza felsefesi boyunca gezinir Spinoza ve Siyaset işte bu damarları Spinoza nın eserleri boyunca izler Bergson her filozof iki felsefeye sahiptir kendisininki ve Spinoza nınki der Nietzsche Spinoza yı okuduktan sonra yalnızlıktan doğan sıkıntım artık en azından iki kişilik diyerek avunur Althusser ben Spinozacıyım der Deleuze ise Hegelci idealist diyalektiğin reformculuğunun karşısına Spinoza nın güç ve fark teorilerini çıkarır Balibar için Spinoza Marx tan öğrenilenlerle Freud dan öğrenilenler arasında köprüler kurma çabasındaki kilit taşıdır Balibar ın çalışması Hegel in veremli bir düşüncedir diye lanetlediği geleneksel düşüncenin unutturmaya çalıştığı Spinoza yı hatırlamada önemli bir çabadır

Étienne Balibar 1980 li yılların başında öğrencilerine verdiği derslerden hareketle yazdığı bu kitapta Spinoza yı panteist ve rasyonalist bir okumaya sıkıştıran geleneksel yorumları reddederek Spinoza felsefesini bir bütün olarak bir praxis bir aktivite felsefesi olarak okuma çabasına girer Spinoza nın başyapıtı Etika daki toplumculluk çözümlemesini politik bedenin temel kurucusu olarak görür Spinoza sistemi kendine ontolojiyi temel alan politik bir felsefedir Kitlelerin aşkın bir tahakküm altında yönetilişi ve bireysel talepler arasında denge kurma olarak şekillenen burjuva özlü siyaset anlayışından kopuşun damarları Spinoza felsefesi boyunca gezinir Spinoza ve Siyaset işte bu damarları Spinoza nın eserleri boyunca izler Bergson her filozof iki felsefeye sahiptir kendisininki ve Spinoza nınki der Nietzsche Spinoza yı okuduktan sonra yalnızlıktan doğan sıkıntım artık en azından iki kişilik diyerek avunur Althusser ben Spinozacıyım der Deleuze ise Hegelci idealist diyalektiğin reformculuğunun karşısına Spinoza nın güç ve fark teorilerini çıkarır Balibar için Spinoza Marx tan öğrenilenlerle Freud dan öğrenilenler arasında köprüler kurma çabasındaki kilit taşıdır Balibar ın çalışması Hegel in veremli bir düşüncedir diye lanetlediği geleneksel düşüncenin unutturmaya çalıştığı Spinoza yı hatırlamada önemli bir çabadır

Spinoza nın düşüncesinin en özgün yönlerinden biri eskiden bilginin farklı alanları arasında varolan ayrılıkları ve hiyerarşik düzeni ortadan kaldırmış olmasıdır Bunu yaparken onun felsefeye yaklaşımı tamamen yeniydi ve bu yaklaşım bugüne kadar sadece birkaç taraftar bulabilmiştir Spinoza nın eseri bir yandan metafizik ya da ontoloji diğer yandan da birincil felsefenin ikincil uygulamaları olarak görülen siyaset ya da etik alanlarına bölünmemiştir Onun metafiziği en başından beri bir praxis bir aktivite felsefesidir Onun siyaseti ise bir felsefedir zira insan doğasının eyleme geçtiği ve özgürlüğü sağlamak için çabaladığı deneyim alanını kurar Sıklıkla yanlış anlaşılmış olan bu nokta üzerinde ısrar etmek gerekir Spinoza mn yapıtları çok büyük sıklıkla ikiye aynImi5tir Metafizikçiler Platon dan Descartes Kant ve Hegel e kadar uzanan büyük ontolojiler ve bilgi kuramları dizisi içine koydukları Etika ile meşgul olmuşlar buna mukabil siyaset bilimcileri ise Locke Hobbes Grotius ve Rousseau nun yapıtlarıyla beraber klasik doğal hak ve devlet kuramları sınıfına soktukları Tractatus Theologico Politicus ve Tractatus Politicus üzerine yoğunlaşmışlardır Sonuç olarak Etika nın merkezinde bir toplumculuk çözümlemesi olduğu gerçeği büyük ölçüde incelenmeden kalmıştır Oysa ki bu çözümleme olmaksızın Spinoza nın hak ve devlet tanımları anlaşılmaz olacaktır