Strata İlişkisel Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 13 — Güney Çeğin

Türkiye nin inşası için izlenen yörüngenin önce Fransız sonra Alman akabinde Amerikan ve son zamanlarda da Rusya inhisarında biçimleniminin tezahürleri üzerine çalışmadan ve kıyaslamaya girişmeden ki bu modellemeler arasındaki çaprazlamaları da dahil ederek Türkiye nin yüzyıllık Cumhuriyet paradigmasını idrak etmenin mümkün olmadığını düşünüyoruz Bu bağlamda bir entelektüel sınıfın ortaya çıkamaması üniversitelerin yaderkliği kulluktan yurttaşlığa geçişin yaşanmaması siyasi partilerin bir kartel tarzında hayatiyetlerini devlet aygıtlarına olan yakınlıklarıyla pekiştirebilmeleri önder ideolojisinin ve kurtarıcı kahraman mitinin sürekliliği ordunun uzun bir zaman gölge parti şeklinde siyasi hayat üzerindeki tahakkümcü konumu ve daha pek çok mesele Türkiye de devletin modus operandi sini kavramamız açısından ne türden bir Cumhuriyet anlayışıyla toplumsalı kurduğumuz hakkında bir turnusol işlevi görmekte Cumhuriyet in sivil ve askeri seçkinlerinin medenileşme projesi siyasal felsefi anlamda sığ olduğu için otoriter eğreti biçimci boğucu bir tarihsel sürece dönüştü Buna karşı alternatif bir medenileşme tahayyülü ortaya koymaya çabalayan milliyetçi muhafazakâr seçkinler ise Ziya Gökalp in Alman modernleşmesinden devşirdiği hars ve medeniyet ayrımını yeniden üretmekten başka bir şey yapamadılar Milliyetçi muhafazakâr seçkinlerin Doğunun maneviyatı ile Batının bilimi arasında senteze ulaşma çabaları başarısızlığa mahkûmdu Bu başarısızlık esasen Batıdaki ahlaki ve maddi kazanımlar arasındaki organik bağı kavrayamayan bizzat Gökalp in ikici düşüncesinde dünya medeniyetinin bütüncül bir kavrayışının bulunmamasından kaynaklanıyordu Doğudan Batılı Batıdan Doğulu olan Türkiye hâlen Kemalist seçkinlerinin sığ medenileşme tahayyülü ile milliyetçi muhafazakâr seçkinlerin ikici medenileşme tahayyülü arasında sıkışıp kalmışa benziyor