Süleyman Çelebi ve Mevlid Kültürü Vefatının 600 Yılında

Mevlit türünün öncü metni bir kurucu metin olarak temayüz eden Süleyman Çelebi nin Vesîletü n Necât ıdır Öncü ve kurucu metin olan Vesîletü n Necât kültür tarihimizde sadece bir edebi metin olarak değerlendirilmemiştir o aynı zamanda İslam ın tevhit ilkesini ve bu ilkeyi vazeden Hz Peygamber i bu toprağın insanına anlatmayı sevdirmeyi ve öğretmeyi amaçlayan bir şaheser olarak kabul görmüştür Bilhassa tevhid bahri ve kâinatın yaratılmasıyla kozmogoni ilgili bölümde İslam düşüncesinin varlık telakkisini birliğine şek ve şüphe olmayan yüce yaratıcının yegâne varlık olduğunu hikemi tarzda telkin etmiştir Nitekim onun telkin ettiği tevhit anlayışı varlık ahlak ve bilgi anlayışımızı hayata ve dünyaya dair bakışımızı inşa etmiştir Yazılışından itibaren bestelenerek okunmuş mevlit cemiyetlerinin oluşmasına vesile olmuştur Bu yönüyle toplumu buluşturan derleyip toplayan bir eser olmuştur Diğer bir ifadeyle telkin edilen tevhit ilkesi onu toplumsal birlik ve beraberliği temin eden bir buluşturucu bir metne tebdil etmiştir Vesîletü n Necât dil kuran bir metindir Anadolu da Türkçe din dilinin inşasında öncü eserlerden biri olarak Hz Peygamber merkezli bir edebî geleneğin kurulmasına vesile olmuş mevlid mi râciyye ve mûcizâtü n Nebî gibi türlerin yazılmasını temin etmiştir Keza dilimize yeni kavramlar da kazandırmıştır Mevlit cemiyetleri tabirinin yanında bu meclislerde mevlit okuyan mevlithanlar bahirler arasında okunan ilahileri ifade eden tevşihler cumhur halinde salavat getiren ve tekbirler okuyan zikirhânlar kâriler ve duahânlar bu kabilden kavramlardır Bu bakımdan eser dil dil tarihi ve dini kültürün yanında müzikoloji sosyal psikoloji antropoloji ve sosyoloji gibi bilim dalları için de önemli bir kaynak Vesîletü n Necât ı farklı akademik disiplinlerin metot ve kavramlarıyla ele alan bu çalışma eserin anlaşılmasına önemli bir katkı sunacak