T C Anayasası Soru Cevap Antrenman — Serhat Güven

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI BAŞLANGIÇ Değişik 23 7 1995 4121 1 md BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I Devletin şekli 2 II Cumhuriyetin nitelikleri 2 III Devletin bütünlüğü resmî dili bayrağı millî marşı ve başkenti 2 IV Değiştirilemeyecek hükümler 2 V Devletin temel amaç ve görevleri 2 VI Egemenlik 3 VII Yasama yetkisi 3 VIII Yürütme yetkisi ve görevi 3

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI BAŞLANGIÇ Değişik 23 7 1995 4121 1 md BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I Devletin şekli 2 II Cumhuriyetin nitelikleri 2 III Devletin bütünlüğü resmî dili bayrağı millî marşı ve başkenti 2 IV Değiştirilemeyecek hükümler 2 V Devletin temel amaç ve görevleri 2 VI Egemenlik 3 VII Yasama yetkisi 3 VIII Yürütme yetkisi ve görevi 3 IX Yargı yetkisi 3 X Kanun önünde eşitlik 3 XI Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü 3 İKİNCİ KISIM Temel Haklar ve Ödevler BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler I Temel hak ve hürriyetlerin niteliği 4 II Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması 4 III Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması 4 IV Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması 4 V Yabancıların durumu 5 İKİNCİ BÖLÜM Kişinin Hakları ve Ödevleri I Kişinin dokunulmazlığı maddî ve manevî varlığı 5 II Zorla çalıştırma yasağı 5 III Kişi hürriyeti ve güvenliği 5 IV Özel hayatın gizliliği ve korunması 6 A Özel hayatın gizliliği 6 B Konut dokunulmazlığı 7 C Haberleşme hürriyeti 7 V Yerleşme ve seyahat hürriyeti 8 VI Din ve vicdan hürriyeti 8 VII Düşünce ve kanaat hürriyeti 8 VIII Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti 8 IX Bilim ve sanat hürriyeti 9 X Basın ve yayımla ilgili hükümler 9 A Basın hürriyeti 9 B Süreli ve süresiz yayın hakkı 10 C Basın araçlarının korunması 10 D Kamu tüzelkişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı 11 E Düzeltme ve cevap hakkı 11 XI Toplantı hak ve hürriyetleri 11 A Dernek kurma hürriyeti 11 B Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı 12 XIII Hakların korunması ile ilgili hükümler 12 A Hak arama hürriyeti 12 B Kanunî hâkim güvencesi 12 C Suç ve cezalara ilişkin esaslar 12 XIV İspat hakkı 13 XV Temel hak ve hürriyetlerin korunması 13 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler I Ailenin korunması ve çocuk hakları 13 II Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi 14 III Kamu yararı 14 A Kıyılardan yararlanma 14 B Toprak mülkiyeti 15 C Tarım hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması 15 D Kamulaştırma 15 E Devletleştirme ve özelleştirme 16 IV Çalışma ve sözleşme hürriyeti 16 V Çalışma ile ilgili hükümler 16 A Çalışma hakkı ve ödevi 16 B Çalışma şartları ve dinlenme hakkı 16 C Sendika kurma hakkı 17 D Sendikal faaliyet 17 VI Toplu iş sözleşmesi grev hakkı ve lokavt 17 A Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı 17 B Grev hakkı ve lokavt 18 VII Ücrette adalet sağlanması 18 VIII Sağlık çevre ve konut 18 A Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması 18 B Konut hakkı 19 IX Gençlik ve spor 19 A Gençliğin korunması 19 B Sporun geliştirilmesi ve tahkim 19 X Sosyal güvenlik hakları 19 A Sosyal güvenlik hakkı 19 B Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler 19 C Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları 20 XI Tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunması 20 XII Sanatın ve sanatçının korunması 20 XIII Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları 20 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Siyasî Haklar ve Ödevler I Türk vatandaşlığı 20 II Seçme seçilme ve siyasî faaliyette bulunma hakları 21 III Siyasî partilerle ilgili hükümler 21 A Parti kurma partilere girme ve partilerden ayrılma 21 B Siyasî partilerin uyacakları esaslar 22 IV Kamu hizmetlerine girme hakkı 23 A Hizmete girme 23 B Mal bildirimi 23 V Vatan hizmeti 23 VI Vergi ödevi 23 VII Dilekçe bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı 24 ÜÇÜNCÜ KISIM Cumhuriyetin Temel Organları BİRİNCİ BÖLÜM Yasama I Türkiye Büyük Millet Meclisi 24 A Kuruluşu 24 B Milletvekili seçilme yeterliliği 25 C Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi 25 D Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler 25 E Seçimlerin genel yönetim ve denetimi 26 F Üyelikle ilgili hükümler 26 1 Milletin temsili 26 2 Andiçme 26 3 Üyelikle bağdaşmayan işler 27 4 Yasama dokunulmazlığı 27 5 Milletvekilliğinin düşmesi 28 6 İptal istemi 28 7 Ödenek ve yolluklar 28 II Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri 29 A Genel olarak 29 B Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi 29 C Kanunların Cumhurbaşkanınca yayımlanması 29 D Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma 29 E Kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme 30 F Savaş hali ilânı ve silahlı kuvvet kullanılmasına izin verme 30 III Türkiye Büyük Millet Meclisinin faaliyetleri ile ilgili hükümler 30 A Toplanma ve tatil 30 B Başkanlık Divanı 31 C İçtüzük siyasî parti grupları ve kolluk işleri 31 D Toplantı ve karar yeter sayısı 31 E Görüşmelerin açıklığı ve yayımlanması 32 IV Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları 32 B Gensoru 32 C Meclis soruşturması 32 İKİNCİ BÖLÜM Yürütme I Cumhurbaşkanı 33 A Adaylık ve seçimi 33 B Seçimi 33 C Andiçmesi 33 D Görev ve yetkileri 34 E Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu 35 F Cumhurbaşkanı yardımcıları Cumhurbaşkanına vekâlet ve bakanlar 36 G Cumhurbaşkanı Genel Sekreterliği 37 H Devlet Denetleme Kurulu 37 II Bakanlar Kurulu 37 A Kuruluş 37 B Göreve başlama ve güvenoyu 37 C Görev sırasında güvenoyu 38 D Görev ve siyasî sorumluluk 38 E Bakanlıkların kurulması ve bakanlar 38 F Seçimlerde geçici Bakanlar Kurulu 38 G Tüzükler 38 H Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin yenilenmesi 38 İ Millî Savunma 38 1 Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı 38 2 Millî Güvenlik Kurulu 39 III Olağanüstü hal yönetimi 39 2 Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması sebepleriyle olağanüstü hal ilânı 40 3 Olağanüstü hallerle ilgili düzenleme 40 B Sıkıyönetim seferberlik ve savaş hali 40 IV İdare 40 A İdarenin esasları 40 1 İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği 40 2 Yönetmelikler 41 B Yargı yolu 41 C İdarenin kuruluşu 41 1 Merkezî idare 41 2 Mahallî idareler 42 D Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler 42 1 Genel ilkeler 42 2 Görev ve sorumlulukları disiplin kovuşturulmasında güvence 43 E Yükseköğretim kurumları ve üst kuruluşları 43 1 Yükseköğretim kurumları 43 2 Yükseköğretim üst kuruluşları 44 3 Yükseköğretim kurumlarından özel hükümlere tâbi olanlar 44 F Radyo ve Televizyon Üst Kurulu radyo ve televizyon kuruluşları ve kamuyla ilişkili haber ajansları 44 G Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 45 İ Diyanet İşleri Başkanlığı 46 J Kanunsuz emir 46 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yargı I Genel hükümler 47 A Mahkemelerin bağımsızlığı 47 B Hâkimlik ve savcılık teminatı 47 C Hâkimlik ve savcılık mesleği 47 D Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması 48 E Mahkemelerin kuruluşu 48 F Devlet Güvenlik Mahkemeleri 48 G Adalet hizmetlerinin denetimi 48 H Askerî yargı 49 II Yüksek mahkemeler 49 A Anayasa Mahkemesi 49 1 Kuruluşu 49 2 Üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi 50 3 Görev ve yetkileri 50 4 Çalışma ve yargılama usulü 51 5 İptal davası 52 6 Dava açma süresi 52 7 Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi 52 8 Anayasa Mahkemesinin kararları 52 B Yargıtay 53 C Danıştay 53 D Askerî Yargıtay 54 E Askerî Yüksek İdare Mahkemesi 54 F Uyuşmazlık Mahkemesi 54 III Hâkimler ve Savcılar Kurulu 54 IV Sayıştay 56 DÖRDÜNCÜ KISIM Malî ve Ekonomik Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM 57 Malî Hükümler 57 I Bütçe 57 A Bütçe ve kesinhesap 57 B Bütçenin görüşülmesi 58 C Bütçelerde değişiklik yapılabilme esasları 58 114 D Kesinhesap 58 E Kamu iktisadî teşebbüslerinin denetimi 58 İKİNCİ BÖLÜM Ekonomik Hükümler I Planlama Ekonomik ve Sosyal Konsey 58 II Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi 59 III Tabiî servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi 59 IV Ormanlar ve orman köylüsü 59 A Ormanların korunması ve geliştirilmesi 59 B Orman köylüsünün korunması 60 V Kooperatifçiliğin geliştirilmesi 60 VI Tüketiciler ile esnaf ve sanatkârların korunması 60 A Tüketicilerin korunması 60 B Esnaf ve sanatkârların korunması 60 BEŞİNCİ KISIM Çeşitli Hükümler I İnkılâp kanunlarının korunması 60 ALTINCI KISIM Geçici Hükümler YEDİNCİ KISIM Son Hükümler I Anayasanın değiştirilmesi seçimlere ve halkoylamasına katılma 70 II Başlangıç ve kenar başlıklar 71 III Anayasanın yürürlüğe girmesi 71 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASINA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ MADDELER 72 ANAYASA HUKUKU SORU CEVAP 79 ANTRENMAN 115

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI BAŞLANGIÇ Değişik 23 7 1995 4121 1 md BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I Devletin şekli 2 II Cumhuriyetin nitelikleri 2 III Devletin bütünlüğü resmî dili bayrağı millî marşı ve başkenti 2 IV Değiştirilemeyecek hükümler 2 V Devletin temel amaç ve görevleri 2 VI Egemenlik 3 VII Yasama yetkisi 3 VIII Yürütme yetkisi ve görevi 3 IX Yargı yetkisi 3 X Kanun önünde eşitlik 3 XI Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü 3 İKİNCİ KISIM Temel Haklar ve Ödevler BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler I Temel hak ve hürriyetlerin niteliği 4 II Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması 4 III Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması 4 IV Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması 4 V Yabancıların durumu 5 İKİNCİ BÖLÜM Kişinin Hakları ve Ödevleri I Kişinin dokunulmazlığı maddî ve manevî varlığı 5 II Zorla çalıştırma yasağı 5 III Kişi hürriyeti ve güvenliği 5 IV Özel hayatın gizliliği ve korunması 6 A Özel hayatın gizliliği 6 B Konut dokunulmazlığı 7 C Haberleşme hürriyeti 7 V Yerleşme ve seyahat hürriyeti 8 VI Din ve vicdan hürriyeti 8 VII Düşünce ve kanaat hürriyeti 8 VIII Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti 8 IX Bilim ve sanat hürriyeti 9 X Basın ve yayımla ilgili hükümler 9 A Basın hürriyeti 9 B Süreli ve süresiz yayın hakkı 10 C Basın araçlarının korunması 10 D Kamu tüzelkişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı 11 E Düzeltme ve cevap hakkı 11 XI Toplantı hak ve hürriyetleri 11 A Dernek kurma hürriyeti 11 B Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı 12 XIII Hakların korunması ile ilgili hükümler 12 A Hak arama hürriyeti 12 B Kanunî hâkim güvencesi 12 C Suç ve cezalara ilişkin esaslar 12 XIV İspat hakkı 13 XV Temel hak ve hürriyetlerin korunması 13 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler I Ailenin korunması ve çocuk hakları 13 II Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi 14 III Kamu yararı 14 A Kıyılardan yararlanma 14 B Toprak mülkiyeti 15 C Tarım hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması 15 D Kamulaştırma 15 E Devletleştirme ve özelleştirme 16 IV Çalışma ve sözleşme hürriyeti 16 V Çalışma ile ilgili hükümler 16 A Çalışma hakkı ve ödevi 16 B Çalışma şartları ve dinlenme hakkı 16 C Sendika kurma hakkı 17 D Sendikal faaliyet 17 VI Toplu iş sözleşmesi grev hakkı ve lokavt 17 A Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı 17 B Grev hakkı ve lokavt 18 VII Ücrette adalet sağlanması 18 VIII Sağlık çevre ve konut 18 A Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması 18 B Konut hakkı 19 IX Gençlik ve spor 19 A Gençliğin korunması 19 B Sporun geliştirilmesi ve tahkim 19 X Sosyal güvenlik hakları 19 A Sosyal güvenlik hakkı 19 B Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler 19 C Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları 20 XI Tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunması 20 XII Sanatın ve sanatçının korunması 20 XIII Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları 20 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Siyasî Haklar ve Ödevler I Türk vatandaşlığı 20 II Seçme seçilme ve siyasî faaliyette bulunma hakları 21 III Siyasî partilerle ilgili hükümler 21 A Parti kurma partilere girme ve partilerden ayrılma 21 B Siyasî partilerin uyacakları esaslar 22 IV Kamu hizmetlerine girme hakkı 23 A Hizmete girme 23 B Mal bildirimi 23 V Vatan hizmeti 23 VI Vergi ödevi 23 VII Dilekçe bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı 24 ÜÇÜNCÜ KISIM Cumhuriyetin Temel Organları BİRİNCİ BÖLÜM Yasama I Türkiye Büyük Millet Meclisi 24 A Kuruluşu 24 B Milletvekili seçilme yeterliliği 25 C Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi 25 D Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler 25 E Seçimlerin genel yönetim ve denetimi 26 F Üyelikle ilgili hükümler 26 1 Milletin temsili 26 2 Andiçme 26 3 Üyelikle bağdaşmayan işler 27 4 Yasama dokunulmazlığı 27 5 Milletvekilliğinin düşmesi 28 6 İptal istemi 28 7 Ödenek ve yolluklar 28 II Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri 29 A Genel olarak 29 B Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi 29 C Kanunların Cumhurbaşkanınca yayımlanması 29 D Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma 29 E Kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme 30 F Savaş hali ilânı ve silahlı kuvvet kullanılmasına izin verme 30 III Türkiye Büyük Millet Meclisinin faaliyetleri ile ilgili hükümler 30 A Toplanma ve tatil 30 B Başkanlık Divanı 31 C İçtüzük siyasî parti grupları ve kolluk işleri 31 D Toplantı ve karar yeter sayısı 31 E Görüşmelerin açıklığı ve yayımlanması 32 IV Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları 32 B Gensoru 32 C Meclis soruşturması 32 İKİNCİ BÖLÜM Yürütme I Cumhurbaşkanı 33 A Adaylık ve seçimi 33 B Seçimi 33 C Andiçmesi 33 D Görev ve yetkileri 34 E Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu 35 F Cumhurbaşkanı yardımcıları Cumhurbaşkanına vekâlet ve bakanlar 36 G Cumhurbaşkanı Genel Sekreterliği 37 H Devlet Denetleme Kurulu 37 II Bakanlar Kurulu 37 A Kuruluş 37 B Göreve başlama ve güvenoyu 37 C Görev sırasında güvenoyu 38 D Görev ve siyasî sorumluluk 38 E Bakanlıkların kurulması ve bakanlar 38 F Seçimlerde geçici Bakanlar Kurulu 38 G Tüzükler 38 H Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin yenilenmesi 38 İ Millî Savunma 38 1 Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı 38 2 Millî Güvenlik Kurulu 39 III Olağanüstü hal yönetimi 39 2 Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması sebepleriyle olağanüstü hal ilânı 40 3 Olağanüstü hallerle ilgili düzenleme 40 B Sıkıyönetim seferberlik ve savaş hali 40 IV İdare 40 A İdarenin esasları 40 1 İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği 40 2 Yönetmelikler 41 B Yargı yolu 41 C İdarenin kuruluşu 41 1 Merkezî idare 41 2 Mahallî idareler 42 D Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler 42 1 Genel ilkeler 42 2 Görev ve sorumlulukları disiplin kovuşturulmasında güvence 43 E Yükseköğretim kurumları ve üst kuruluşları 43 1 Yükseköğretim kurumları 43 2 Yükseköğretim üst kuruluşları 44 3 Yükseköğretim kurumlarından özel hükümlere tâbi olanlar 44 F Radyo ve Televizyon Üst Kurulu radyo ve televizyon kuruluşları ve kamuyla ilişkili haber ajansları 44 G Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 45 İ Diyanet İşleri Başkanlığı 46 J Kanunsuz emir 46 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yargı I Genel hükümler 47 A Mahkemelerin bağımsızlığı 47 B Hâkimlik ve savcılık teminatı 47 C Hâkimlik ve savcılık mesleği 47 D Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması 48 E Mahkemelerin kuruluşu 48 F Devlet Güvenlik Mahkemeleri 48 G Adalet hizmetlerinin denetimi 48 H Askerî yargı 49 II Yüksek mahkemeler 49 A Anayasa Mahkemesi 49 1 Kuruluşu 49 2 Üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi 50 3 Görev ve yetkileri 50 4 Çalışma ve yargılama usulü 51 5 İptal davası 52 6 Dava açma süresi 52 7 Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi 52 8 Anayasa Mahkemesinin kararları 52 B Yargıtay 53 C Danıştay 53 D Askerî Yargıtay 54 E Askerî Yüksek İdare Mahkemesi 54 F Uyuşmazlık Mahkemesi 54 III Hâkimler ve Savcılar Kurulu 54 IV Sayıştay 56 DÖRDÜNCÜ KISIM Malî ve Ekonomik Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM 57 Malî Hükümler 57 I Bütçe 57 A Bütçe ve kesinhesap 57 B Bütçenin görüşülmesi 58 C Bütçelerde değişiklik yapılabilme esasları 58 D Kesinhesap 58 E Kamu iktisadî teşebbüslerinin denetimi 58 İKİNCİ BÖLÜM Ekonomik Hükümler I Planlama Ekonomik ve Sosyal Konsey 58 II Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi 59 III Tabiî servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi 59 IV Ormanlar ve orman köylüsü 59 A Ormanların korunması ve geliştirilmesi 59 B Orman köylüsünün korunması 60 V Kooperatifçiliğin geliştirilmesi 60 VI Tüketiciler ile esnaf ve sanatkârların korunması 60 A Tüketicilerin korunması 60 B Esnaf ve sanatkârların korunması 60 BEŞİNCİ KISIM Çeşitli Hükümler I İnkılâp kanunlarının korunması 60 ALTINCI KISIM Geçici Hükümler YEDİNCİ KISIM Son Hükümler I Anayasanın değiştirilmesi seçimlere ve halkoylamasına katılma 70 II Başlangıç ve kenar başlıklar 71 III Anayasanın yürürlüğe girmesi 71 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASINA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ MADDELER 72 ANAYASA HUKUKU SORU CEVAP 79 ANTRENMAN 115