Tam Yargı Davaları — Nazım Taha Koçak

İdarenin hukuki sorumluluğu kamusal faaliyetler sonucunda idare ile yönetilenler arasında yönetilenler zararına bozulan ekonomik dengenin yeniden kurulması ve idari etkinliklerden dolayı bireylerin uğradığı zararın idarece tazmin edilmesi olanağını sağlayan bir hukuksal kurumdur Tam yargı davaları idarenin faaliyetlerinden ötürü hakları zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davalarıdır Bu tür davalarda yargı mercii hem olayın maddi yönünü yani zararı doğuran işlem ve eylemleri hem de bundan çıkabilecek hukuki sonuçları tespit edecektir Kendine özgü kural ve ilkeleri olmakla birlikte özellikle tazmin ilkeleri noktasında idare hukukunun özel hukuka en çok tam yargı davalarında yakınlaştığı söylenebilir Çalışmanın ilk bölümünde idare hukukunun kendine has ilkeleri teorik bilgiler ve güncel Danıştay kararları ile ortaya konulmuştur İkinci bölümde ise hizmet türleri adalet belediye eğitim gümrük kolluk madencilik sağlık spor su ulaşım hizmetleri ve düzenleyici denetleyici kurumların faaliyetleri zararın kaynağı terör doğal afet ve zarara uğrayanın niteliği kamu görevlisi tutuklu mahkum vergi mükellefi sorumlusu dikkate alınarak yapılan tasnif uyarınca toplam on yedi başlık altında güncel Danıştay kararlarına yer verilirken önemli hususlara bilgi notu ve hatırlatma başlıkları altında değinilmiştir Yapılan bu tasnif ile uygulayıcıların ilgili Danıştay kararlarına daha kolay ulaşmaları amaçlanmıştır Ayrıca her bölümün sonunda konuyla alakalı dava dilekçesi örnekleri de uygulayıcıların istifadesine sunulmuştur Bilirkişilik faaliyetini icra edenler açısından da son bölümde Danıştayın belirlediği tazmin ilkeleri üzerinde durulmuştur Konu Başlıkları Teorik Bilgiler Güncel Danıştay Kararları Dava Dilekçesi Örnekleri Tazmin İlkeleri

İşin doğası gereği tazminat hukukuna ilişkin mevzuat hükmünün sınırlı olması nedeniyle söz konusu müessese yargı içtihatlarıyla şekillenmektedir Gerek kusurun belirlenmesi gerekse de zararın belirlenmesi aşamasında hukuk bilim dalının yanı sıra istatistik aktüerya matematik vb bilim dallarının ve bunlar nedeniyle varsayımsal farazi yaklaşımların devreye girdiği bir alanda yargı makamlarının geliştirdikleri veya benimsedikleri içtihatlar büyük önem arz etmektedir Çalışmanın ilk bölümünde idare hukukunun kendine has ilkeleri teorik bilgiler ve güncel Danıştay kararları ile ortaya konulmuştur İkinci bölümde hizmet türleri adalet belediye eğitim gümrük kolluk madencilik sağlık spor su ulaşım hizmetleri ve düzenleyici denetleyici kurumların faaliyetleri zararın kaynağı terör doğal afet ve zarara uğrayanın niteliği kamu görevlisi tutuklu mahkum vergi mükellefi sorumlusu dikkate alınarak yapılan tasnif uyarınca toplam on yedi başlık altında güncel Danıştay kararlarına anahtar kavramlar eşliğinde yer verilirken önemli hususlara bilgi notu ve hatırlatma başlıkları altında değinilmiştir Yapılan bu tasnifle uygulayıcıların ilgili Danıştay kararlarına daha kolay ulaşmaları amaçlanmıştır Ayrıca her bölümün sonunda konuyla alakalı dava dilekçesi örnekleri de uygulayıcıların istifadesine sunulmuştur Yine bu bölümde tam yargı davalarında ilk inceleme meselelerine ilişkin örnek Danıştay kararları okuyucuyla paylaşılmıştır İkinci bölümde ayrıca varsayımların istatistiki bilgilerin yer aldığı tazmin ilkeleri üzerinde durulmuştur Bu kapsamda destekten yoksun kalma iş gücü kaybı zararlarına ilişkin yarar ve zarar kalemleri örneğin yapılan SGK ödemeleri evde bakım ödemlerinin tazminattan indirilip indirilemeyeceği vb üzerinde durulduğu gibi farklı zarar kalemleri örneğin yapıya ve ağaçlara yönelik zararların nasıl hesap edileceği cenaze defin taziye masrafları ile ilgili olarak tazmin hükmü kurulup kurulmaması gerektiği üzerinde de durulmuştur İdari eylemden kaynaklanan zararlarda geçerli olan tazmin ilkeleri yanında idari işlemden kaynaklanan zararların tazmini istemiyle açılan davalardaki idari yargı pratiğine de değinilmiştir Tazmin ilkeleri ile ilgili olarak genel olarak Danıştay içtihadı aktarılmakla birlikte gerekli olduğu düşünülen hallerde Yargıtay içtihadına da yer verilmiştir

İşin doğası gereği tazminat hukukuna ilişkin mevzuat hükmünün sınırlı olması nedeniyle söz konusu müessese yargı içtihatlarıyla şekillenmektedir Gerek kusurun belirlenmesi gerekse de zararın belirlenmesi aşamasında hukuk bilim dalının yanı sıra istatistik aktüerya matematik vb bilim dallarının ve bunlar nedeniyle varsayımsal farazi yaklaşımların devreye girdiği bir alanda yargı makamlarının geliştirdikleri veya benimsedikleri içtihatlar büyük önem arz etmektedir Çalışmanın ilk bölümünde idare hukukunun kendine has ilkeleri teorik bilgiler ve güncel Danıştay kararları ile ortaya konulmuştur İkinci bölümde hizmet türleri adalet belediye eğitim gümrük kolluk madencilik sağlık spor su ulaşım hizmetleri ve düzenleyici denetleyici kurumların faaliyetleri zararın kaynağı terör doğal afet ve zarara uğrayanın niteliği kamu görevlisi tutuklu mahkum vergi mükellefi sorumlusu dikkate alınarak yapılan tasnif uyarınca toplam on yedi başlık altında güncel Danıştay kararlarına anahtar kavramlar eşliğinde yer verilirken önemli hususlara bilgi notu ve hatırlatma başlıkları altında değinilmiştir Yapılan bu tasnifle uygulayıcıların ilgili Danıştay kararlarına daha kolay ulaşmaları amaçlanmıştır Ayrıca her bölümün sonunda konuyla alakalı dava dilekçesi örnekleri de uygulayıcıların istifadesine sunulmuştur Yine bu bölümde tam yargı davalarında ilk inceleme meselelerine ilişkin örnek Danıştay kararları okuyucuyla paylaşılmıştır İkinci bölümde ayrıca varsayımların istatistiki bilgilerin yer aldığı tazmin ilkeleri üzerinde durulmuştur Bu kapsamda destekten yoksun kalma iş gücü kaybı zararlarına ilişkin yarar ve zarar kalemleri örneğin yapılan SGK ödemeleri evde bakım ödemlerinin tazminattan indirilip indirilemeyeceği vb üzerinde durulduğu gibi farklı zarar kalemleri örneğin yapıya ve ağaçlara yönelik zararların nasıl hesap edileceği cenaze defin taziye masrafları ile ilgili olarak tazmin hükmü kurulup kurulmaması gerektiği üzerinde de durulmuştur İdari eylemden kaynaklanan zararlarda geçerli olan tazmin ilkeleri yanında idari işlemden kaynaklanan zararların tazmini istemiyle açılan davalardaki idari yargı pratiğine de değinilmiştir Tazmin ilkeleri ile ilgili olarak genel olarak Danıştay içtihadı aktarılmakla birlikte gerekli olduğu düşünülen hallerde Yargıtay içtihadına da yer verilmiştir