Tanrı Dini Şamanizm — Arif Erman

Şamanizm olarak adlandırılan Türklerin eski inancı Tengricilik günümüzde halen Sibirya ve Orta Asya da kendi başına bir din olarak sürdürülmektedir Günümüzde Saha Hakas Tuva ve Altay Türkleri ile Moğolların kuzey kolu olan Buryatlar Tengricilik olarak anılan bu dine inanan halklardır Ayrıca Kırgızistan Kazakistan Moğolistan gibi ülkelerde Tengrici topluluklara rastlanmaktadır Sayıları gittikçe azalmakla birlikte bu dinin yaklaşık olarak 650 000 kadar inananı olduğu sanılmaktadır Şamanizm in bir din mi yoksa kökü çok eski çağlara dayanan bir kültür mü olduğu sorunu henüz tam olarak açıklığa kavuşmamıştır Bugün kabul edilen tez şamanizm in ata ruhlarına ve doğa varlıklarına tapınmaya dayanan eski bir inanç olduğu biçimindedir Hatta daha ileriye gidip şamanizm in tek tanrılı dinler gibi bir inanç sistemi olmadığı diğer dinlerden etkilenmiş ve zamanla kendi kültür kimliğini oluşturmuş bağımsız bir kültür olduğu iddia edilmektedir Bu iddiada bulunanlara göre şamanizm ilkel doğa tanrılarının gücüne inanmak tan ortaya çıkmış olan bir olaydır Çünkü akademik ve bilimsel araştırmalar yapmış olan Çin Rusya İskandinavya ve Amerika kaynaklı bu kesime göre şamanizm bir dini sistemin özelliklerini üzerinde taşımadığından dolayı bir din olarak kabul edilmesi mümkün olmayan kökü tarihin derinliklerine kadar uzanan köklü bir kültür yumağıdır