Tanzimat ve Edebiyat — Mehmet Fatih Uslu Fatih Altuğ

Osmanlı İmparatorluğu nun son yüzyılı kendi tarihsel toplumsal ve siyasal dinamikleriyle Batı dünyasının toplumsal siyasal ve edebi modernliğinin etkileşimiyle biçimlenen benzersiz bir dönemdi Bu dönemde Osmanlı tebaası farklı milletler kâh kendi dillerinde kâh farklı alfabelerle ama Türkçe olarak yeni edebi türlerde eserler vermeye başladı bir başka deyişle yeni edebiyatlar oluşturdular Yine bu dönemde Osmanlı İmparatorluğu ndan koparak kurulan ulus devletler söz konusu edebiyatlardan kendi dillerine ait olanları modern ulusal edebiyatlarının tamamen kendine özgü başlangıçları olarak kabul ettiler Bu bakış aynı ortamda doğarak gelişmiş edebiyatların bütünlüğünün ve dinamizminin göz ardı edilmesine yol açtı Örneğin Türkiye de Tanzimat edebiyatı deyince sadece Osmanlı Türkçesinin Arap harfleriyle yazılmış örneklerinden oluşan bir külliyatın hatırlandığı değil başka dillerin Karamanlıca ya da Ermeni Harfli Türkçe örneklerin bile bu edebiyatın bir parçası olarak görülmediği bir tür ulusal edebiyat anlayışı hâkim oldu Benzer anlayışlar Osmanlı toprakları üzerinde kurulmuş diğer ülkelerde de benimsendi Bunun sonucu olarak dönemin edebi ortamındaki ortak yapılar göz ardı edildi ve Osmanlı dönemindeki bu edebiyatların bir bütün olarak algılanması imkânının önü tıkandı Bu eser Tanzimat dönemi edebiyatlarını dilsel ve edebi alışverişlerle zenginleşmiş ve çeşitlenmiş bir bütün olarak ele alan yaklaşıma bir katkı olarak çağımızın edebiyat eleştirmenlerinin ve tarihçilerinin çalışmalarından derlendi İki kuşaktan 15 yazarın 16 makalesini içeren bu derlemede Osmanlı İstanbulu nda ikamet eden topluluklarda ve dillerde modern edebi kültürlerin oluşumu ilk defa yan yana vekarşılaştırmalı bir perspektifle mercek altına alınıyor Yayınevi İş Bankası Kültür Yayınları Yazar Mehmet Fatih Uslu Sayfa 608 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 15 50x23 00 cm Basım Yılı Mart 2020 Barkod 9786053321880 Kategori Araştırma İnceleme Araştırma İnceleme Referans Eleştiri İnceleme Kuram Türk Edebiyatı

Osmanlı İmparatorluğu nun son yüzyılı kendi tarihsel toplumsal ve siyasal dinamikleriyle Batı dünyasının toplumsal siyasal ve edebi modernliğinin etkileşimiyle biçimlenen benzersiz bir dönemdi Bu dönemde Osmanlı tebaası farklı milletler kâh kendi dillerinde kâh farklı alfabelerle ama Türkçe olarak yeni edebi türlerde eserler vermeye başladı bir başka deyişle yeni edebiyatlar oluşturdular Yine bu dönemde Osmanlı İmparatorluğu ndan koparak kurulan ulus devletler söz konusu edebiyatlardan kendi dillerine ait olanları modern ulusal edebiyatlarının tamamen kendine özgü başlangıçları olarak kabul ettiler Bu bakış aynı ortamda doğarak gelişmiş edebiyatların bütünlüğünün ve dinamizminin göz ardı edilmesine yol açtı Örneğin Türkiye de Tanzimat edebiyatı deyince sadece Osmanlı Türkçesinin Arap harfleriyle yazılmış örneklerinden oluşan bir külliyatın hatırlandığı değil başka dillerin Karamanlıca ya da Ermeni Harfli Türkçe örneklerin bile bu edebiyatın bir parçası olarak görülmediği bir tür ulusal edebiyat anlayışı hâkim oldu Benzer anlayışlar Osmanlı toprakları üzerinde kurulmuş diğer ülkelerde de benimsendi Bunun sonucu olarak dönemin edebi ortamındaki ortak yapılar göz ardı edildi ve Osmanlı dönemindeki bu edebiyatların bir bütün olarak algılanması imkânının önü tıkandı

Osmanlı İmparatorluğu nun son yüzyılı kendi tarihsel toplumsal ve siyasal dinamikleriyle Batı dünyasının toplumsal siyasal ve edebi modernliğinin etkileşimiyle biçimlenen benzersiz bir dönemdi Bu dönemde Osmanlı tebaası farklı milletler kâh kendi dillerinde kâh farklı alfabelerle ama Türkçe olarak yeni edebi türlerde eserler vermeye başladı bir başka deyişle yeni edebiyatlar oluşturdular Yine bu dönemde Osmanlı İmparatorluğu ndan koparak kurulan ulus devletler söz konusu edebiyatlardan kendi dillerine ait olanları modern ulusal edebiyatlarının tamamen kendine özgü başlangıçları olarak kabul ettiler Bu bakış aynı ortamda doğarak gelişmiş edebiyatların bütünlüğünün ve dinamizminin göz ardı edilmesine yol açtı Örneğin Türkiye de Tanzimat edebiyatı deyince sadece Osmanlı Türkçesinin Arap harfleriyle yazılmış örneklerinden oluşan bir külliyatın hatırlandığı değil başka dillerin Karamanlıca ya da Ermeni Harfli Türkçe örneklerin bile bu edebiyatın bir parçası olarak görülmediği bir tür ulusal edebiyat anlayışı hâkim oldu Benzer anlayışlar Osmanlı toprakları üzerinde kurulmuş diğer ülkelerde de benimsendi Bunun sonucu olarak dönemin edebi ortamındaki ortak yapılar göz ardı edildi ve Osmanlı dönemindeki bu edebiyatların bir bütün olarak algılanması imkânının önü tıkandı Bu eser Tanzimat dönemi edebiyatlarını dilsel ve edebi alışverişlerle zenginleşmiş ve çeşitlenmiş bir bütün olarak ele alan yaklaşıma bir katkı olarak çağımızın edebiyat eleştirmenlerinin ve tarihçilerinin çalışmalarından derlendi İki kuşaktan 15 yazarın 16 makalesini içeren bu derlemede Osmanlı İstanbulu nda ikamet eden topluluklarda ve dillerde modern edebi kültürlerin oluşumu ilk defa yan yana ve karşılaştırmalı bir perspektifle mercek altına alınıyor