Tarihi Yarımada nın İmar Rejimi — Zehra Karaarslan

Binlerce yıllık medeniyet birikiminin taşıyıcısı olarak İstanbul Tarihi Yarımadası Türk imar hukuku ve şehircilik pratiğindeki en karmaşık ve ayrıcalıklı alanlardan biridir Bu çalışmada bölgenin kendine özgü imar rejimi koruma ile kullanma politikaları arasındaki dinamik etkileşim üzerinden ele alınmakta söz konusu ilişkinin tarihsel kökenleri ve hukuki çerçevesi çeşitli perspektiflerden irdelenmektedir Tanzimat tan günümüze uzanan planlama süreçleri yalnızca fiziki dönüşümleri değil aynı zamanda Devletin mekana dair tutumunu da şekillendirmiştir Bu bağlamda kitap 2012 tarihli Koruma Amaçlı Nazım ve Uygulama İmar Planları nı esas alarak bölgenin koruma ve yenileme alanlarını bu alanlardaki idari aktörleri ve plan uygulama araçlarını ayrıntılı biçimde incelemektedir Devletin anayasal düzeydeki kültürel mirasın korunması sorumluluğu Tarihi Yarımada da özel bir anlam kazanmakta bu sorumluluk ile kamunun kullanım ihtiyaçlarının nasıl dengelendiği sorusu bölgeye ilişkin yargı uyuşmazlıkları ışığında çalışmanın merkezinde yer almaktadır Tarihi Yarımada nın İmar Rejimi İstanbul un şehir tarihine yeni bir bakış ile beraber imar hukuku şehir planlaması ve kültürel miras yönetimi alanlarında çalışanlar için hem kuramsal hem uygulamaya ilişkin kapsamlı bir kaynak niteliğindedir İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMTARİHİ YARIMADA NIN PLANLAMA SERÜVENİI Osmanlı da Şehir Yönetiminin DönüşümüA Geleneksel Dönemde Şehir YönetimiB Tanzimat Dönemi nde Şehir Yönetiminin DönüşümüC 19 Yüzyıl İmar Hukuku GelişmeleriD 20 Yüzyılın Eşiğinde İstanbulII Erken Cumhuriyet Dönemi İstanbul unda İmar FaaliyetleriIII Menderes Dönemi İmar FaaliyetleriIV 1960 1990 arası Plan UygulamalarıA 1964 Tasdik Tarihli Sur İçi Nazım İmar PlanıB Tarihi Çevre Koruma Düşüncesinin Ulusal ve Uluslararası GelişimiV 1990 Tasdik Tarihli Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı İKİNCİ BÖLÜMTARİHİ YARIMADA NIN KORUMA PLANLARI ARACILIĞIYLA KORUNMASI PLAN USUL VE ESASLARII Koruma Amaçlı İmar Planı Kavramının Tanım ve ÖzellikleriII Planlama SüreciA Sit Alanı İlanı ve Sit TürleriB Sit Alanı İlan Kararının Hukuki SonuçlarıIII Koruma Amaçlı İmar Planı UygulamalarıA KamulaştırmaB Koruma İrtifakıC TakasD İmar Haklarının Aktarımı TransferiIV 2005 Tarihli Yarımada Koruma Amaçlı İmar PlanlarıA Genel Olarak Plan Süreci GelişmeleriB Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun UygulamasıC 2005 Planlarının Yargı Tarafından İptal Edilmesi ÜÇÜNCÜ BÖLÜMTARİHİ YARIMADANIN İMAR REJİMİNİN UNSURLARII Koruma Bölgeleri ve Sorumlu İdari AktörlerA Koruma Sorumlusu İdari AktörlerII Yenileme Alanları ve Sorumlu İdari AktörlerIII İmar Rejimi Parametresi Olarak Koruma Kullanma DengesiA Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Notlarında Koruma Kullanma DüzenlemeleriB Tarihi Yarımadanın Silüeti MeselesiIV Destekleyici Koruma İlkeleriA Yıkmadan Korumanın Esas Olması İlkesiB Kültür Varlığına Saygı Gösterilmesi İlkesiC Bulunduğu Yerde Korunması İlkesi In Situ D Tescilli Kültür Varlığının TAKS Oranlarının İmar Planı ile Getirilen Yapılaşma Oranlarına Göre Öncelikli Olduğu İlkesiV Koruma Kullanma Dengesinin Tesisinde Bir Müessese Olarak İhya Uygulaması

Binlerce yıllık medeniyet birikiminin taşıyıcısı olarak İstanbul Tarihi Yarımadası Türk imar hukuku ve şehircilik pratiğindeki en karmaşık ve ayrıcalıklı alanlardan biridir Bu çalışmada bölgenin kendine özgü imar rejimi koruma ile kullanma politikaları arasındaki dinamik etkileşim üzerinden ele alınmakta söz konusu ilişkinin tarihsel kökenleri ve hukuki çerçevesi çeşitli perspektiflerden irdelenmektedir Tanzimattan günümüze uzanan planlama süreçleri yalnızca fiziki dönüşümleri değil aynı zamanda Devletin mekana dair tutumunu da şekillendirmiştir Bu bağlamda kitap 2012 tarihli Koruma Amaçlı Nazım ve Uygulama İmar Planlarını esas alarak bölgenin koruma ve yenileme alanlarını bu alanlardaki idari aktörleri ve plan uygulama araçlarını ayrıntılı biçimde incelemektedir Devletin anayasal düzeydeki kültürel mirasın korunması sorumluluğu Tarihi Yarımadada özel bir anlam kazanmakta bu sorumluluk ile kamunun kullanım ihtiyaçlarının nasıl dengelendiği sorusu bölgeye ilişkin yargı uyuşmazlıkları ışığında çalışmanın merkezinde yer almaktadır Tarihi Yarımadanın İmar Rejimi İstanbulun şehir tarihine yeni bir bakış ile beraber imar hukuku şehir planlaması ve kültürel miras yönetimi alanlarında çalışanlar için hem kuramsal hem uygulamaya ilişkin kapsamlı bir kaynak niteliğindedir İÇİNDEKİLER GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM TARİHİ YARIMADANIN PLANLAMA SERÜVENİ I Osmanlıda Şehir Yönetiminin Dönüşümü A Geleneksel Dönemde Şehir Yönetimi B Tanzimat Döneminde Şehir Yönetiminin Dönüşümü C 19 Yüzyıl İmar Hukuku Gelişmeleri D 20 Yüzyılın Eşiğinde İstanbul II Erken Cumhuriyet Dönemi İstanbulunda İmar Faaliyetleri III Menderes Dönemi İmar Faaliyetleri IV 1960 1990 arası Plan Uygulamaları A 1964 Tasdik Tarihli Sur İçi Nazım İmar Planı B Tarihi Çevre Koruma Düşüncesinin Ulusal ve Uluslararası Gelişimi V 1990 Tasdik Tarihli Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı İKİNCİ BÖLÜM TARİHİ YARIMADANIN KORUMA PLANLARI ARACILIĞIYLA KORUNMASI PLAN USUL VE ESASLARI I Koruma Amaçlı İmar Planı Kavramının Tanım ve Özellikleri II Planlama Süreci A Sit Alanı İlanı ve Sit Türleri B Sit Alanı İlan Kararının Hukuki Sonuçları III Koruma Amaçlı İmar Planı Uygulamaları A Kamulaştırma B Koruma İrtifakı C Takas D İmar Haklarının Aktarımı Transferi IV 2005 Tarihli Yarımada Koruma Amaçlı İmar Planları A Genel Olarak Plan Süreci Gelişmeleri B Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun Uygulaması C 2005 Planlarının Yargı Tarafından İptal Edilmesi ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TARİHİ YARIMADANIN İMAR REJİMİNİN UNSURLARI I Koruma Bölgeleri ve Sorumlu İdari Aktörler A Koruma Sorumlusu İdari Aktörler II Yenileme Alanları ve Sorumlu İdari Aktörler III İmar Rejimi Parametresi Olarak Koruma Kullanma Dengesi A Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Notlarında Koruma Kullanma Düzenlemeleri B Tarihi Yarımadanın Silüeti Meselesi IV Destekleyici Koruma İlkeleri A Yıkmadan Korumanın Esas Olması İlkesi B Kültür Varlığına Saygı Gösterilmesi İlkesi C Bulunduğu Yerde Korunması İlkesi In Situ D Tescilli Kültür Varlığının TAKS Oranlarının İmar Planı ile Getirilen Yapılaşma Oranlarına Göre Öncelikli Olduğu İlkesi V Koruma Kullanma Dengesinin Tesisinde Bir Müessese Olarak İhya Uygulaması

Binlerce yıllık medeniyet birikiminin taşıyıcısı olarak İstanbul Tarihi Yarımadası Türk imar hukuku ve şehircilik pratiğindeki en karmaşık ve ayrıcalıklı alanlardan biridir Bu çalışmada bölgenin kendine özgü imar rejimi koruma ile kullanma politikaları arasındaki dinamik etkileşim üzerinden ele alınmakta söz konusu ilişkinin tarihsel kökenleri ve hukuki çerçevesi çeşitli perspektiflerden irdelenmektedir Tanzimat tan günümüze uzanan planlama süreçleri yalnızca fiziki dönüşümleri değil aynı zamanda Devletin mekana dair tutumunu da şekillendirmiştir Bu bağlamda kitap 2012 tarihli Koruma Amaçlı Nazım ve Uygulama İmar Planları nı esas alarak bölgenin koruma ve yenileme alanlarını bu alanlardaki idari aktörleri ve plan uygulama araçlarını ayrıntılı biçimde incelemektedir Devletin anayasal düzeydeki kültürel mirasın korunması sorumluluğu Tarihi Yarımada da özel bir anlam kazanmakta bu sorumluluk ile kamunun kullanım ihtiyaçlarının nasıl dengelendiği sorusu bölgeye ilişkin yargı uyuşmazlıkları ışığında çalışmanın merkezinde yer almaktadır Tarihi Yarımada nın İmar Rejimi İstanbul un şehir tarihine yeni bir bakış ile beraber imar hukuku şehir planlaması ve kültürel miras yönetimi alanlarında çalışanlar için hem kuramsal hem uygulamaya ilişkin kapsamlı bir kaynak niteliğindedir İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMTARİHİ YARIMADA NIN PLANLAMA SERÜVENİI Osmanlı da Şehir Yönetiminin DönüşümüA Geleneksel Dönemde Şehir YönetimiB Tanzimat Dönemi nde Şehir Yönetiminin DönüşümüC 19 Yüzyıl İmar Hukuku GelişmeleriD 20 Yüzyılın Eşiğinde İstanbulII Erken Cumhuriyet Dönemi İstanbul unda İmar FaaliyetleriIII Menderes Dönemi İmar FaaliyetleriIV 1960 1990 arası Plan UygulamalarıA 1964 Tasdik Tarihli Sur İçi Nazım İmar PlanıB Tarihi Çevre Koruma Düşüncesinin Ulusal ve Uluslararası GelişimiV 1990 Tasdik Tarihli Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı İKİNCİ BÖLÜMTARİHİ YARIMADA NIN KORUMA PLANLARI ARACILIĞIYLA KORUNMASI PLAN USUL VE ESASLARII Koruma Amaçlı İmar

Binlerce yıllık medeniyet birikiminin taşıyıcısı olarak İstanbul Tarihi Yarımadası Türk imar hukuku ve şehircilik pratiğindeki en karmaşık ve ayrıcalıklı alanlardan biridir Bu çalışmada bölgenin kendine özgü imar rejimi koruma ile kullanma politikaları arasındaki dinamik etkileşim üzerinden ele alınmakta söz konusu ilişkinin tarihsel kökenleri ve hukuki çerçevesi çeşitli perspektiflerden irdelenmektedir Tanzimat tan günümüze uzanan planlama süreçleri yalnızca fiziki dönüşümleri değil aynı zamanda Devletin mekana dair tutumunu da şekillendirmiştir Bu bağlamda kitap 2012 tarihli Koruma Amaçlı Nazım ve Uygulama İmar Planları nı esas alarak bölgenin koruma ve yenileme alanlarını bu alanlardaki idari aktörleri ve plan uygulama araçlarını ayrıntılı biçimde incelemektedir Devletin anayasal düzeydeki kültürel mirasın korunması sorumluluğu Tarihi Yarımada da özel bir anlam kazanmakta bu sorumluluk ile kamunun kullanım ihtiyaçlarının nasıl dengelendiği sorusu bölgeye ilişkin yargı uyuşmazlıkları ışığında çalışmanın merkezinde yer almaktadır Tarihi Yarımada nın İmar Rejimi İstanbul un şehir tarihine yeni bir bakış ile beraber imar hukuku şehir planlaması ve kültürel miras yönetimi alanlarında çalışanlar için hem kuramsal hem uygulamaya ilişkin kapsamlı bir kaynak niteliğindedir

Binlerce yıllık medeniyet birikiminin taşıyıcısı olarak İstanbul Tarihi Yarımadası Türk imar hukuku ve şehircilik pratiğindeki en karmaşık ve ayrıcalıklı alanlardan biridir Bu çalışmada bölgenin kendine özgü imar rejimi koruma ile kullanma politikaları arasındaki dinamik etkileşim üzerinden ele alınmakta söz konusu ilişkinin tarihsel kökenleri ve hukuki çerçevesi çeşitli perspektiflerden irdelenmektedir Tanzimat tan günümüze uzanan planlama süreçleri yalnızca fiziki dönüşümleri değil aynı zamanda Devletin mekana dair tutumunu da şekillendirmiştir Bu bağlamda kitap 2012 tarihli Koruma Amaçlı Nazım ve Uygulama İmar Planları nı esas alarak bölgenin koruma ve yenileme alanlarını bu alanlardaki idari aktörleri ve plan uygulama araçlarını ayrıntılı biçimde incelemektedir Devletin anayasal düzeydeki kültürel mirasın korunması sorumluluğu Tarihi Yarımada da özel bir anlam kazanmakta bu sorumluluk ile kamunun kullanım ihtiyaçlarının nasıl dengelendiği sorusu bölgeye ilişkin yargı uyuşmazlıkları ışığında çalışmanın merkezinde yer almaktadır Tarihi Yarımada nın İmar Rejimi İstanbul un şehir tarihine yeni bir bakış ile beraber imar hukuku şehir planlaması ve kültürel miras yönetimi alanlarında çalışanlar için hem kuramsal hem uygulamaya ilişkin kapsamlı bir kaynak niteliğindedir İÇİNDEKİLER GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM TARİHİ YARIMADA NIN PLANLAMA SERÜVENİ I Osmanlı da Şehir Yönetiminin Dönüşümü A Geleneksel Dönemde Şehir Yönetimi B Tanzimat Dönemi nde Şehir Yönetiminin Dönüşümü C 19 Yüzyıl İmar Hukuku Gelişmeleri D 20 Yüzyılın Eşiğinde İstanbul II Erken Cumhuriyet Dönemi İstanbul unda İmar Faaliyetleri III Menderes Dönemi İmar Faaliyetleri IV 1960 1990 arası Plan Uygulamaları A 1964 Tasdik Tarihli Sur İçi Nazım İmar Planı B Tarihi Çevre Koruma Düşüncesinin Ulusal ve Uluslararası Gelişimi V 1990 Tasdik Tarihli Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı İKİNCİ BÖLÜM TARİHİ YARIMADA NIN KORUMA PLANLARI ARACILIĞIYLA KORUNMASI PLAN USUL VE ESASLARI I Koruma Amaçlı İmar Planı Kavramının Tanım ve Özellikleri II Planlama Süreci A Sit Alanı İlanı ve Sit Türleri B Sit Alanı İlan Kararının Hukuki Sonuçları III Koruma Amaçlı İmar Planı Uygulamaları A Kamulaştırma B Koruma İrtifakı C Takas D İmar Haklarının Aktarımı Transferi IV 2005 Tarihli Yarımada Koruma Amaçlı İmar Planları A Genel Olarak Plan Süreci Gelişmeleri B Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun Uygulaması C 2005 Planlarının Yargı Tarafından İptal Edilmesi ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TARİHİ YARIMADANIN İMAR REJİMİNİN UNSURLARI I Koruma Bölgeleri ve Sorumlu İdari Aktörler A Koruma Sorumlusu İdari Aktörler II Yenileme Alanları ve Sorumlu İdari Aktörler III İmar Rejimi Parametresi Olarak Koruma Kullanma Dengesi A Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Notlarında Koruma Kullanma Düzenlemeleri B Tarihi Yarımadanın Silüeti Meselesi IV Destekleyici Koruma İlkeleri A Yıkmadan Korumanın Esas Olması İlkesi B Kültür Varlığına Saygı Gösterilmesi İlkesi C Bulunduğu Yerde Korunması İlkesi In Situ D Tescilli Kültür Varlığının TAKS Oranlarının İmar Planı ile Getirilen Yapılaşma Oranlarına Göre Öncelikli Olduğu İlkesi V Koruma Kullanma Dengesinin Tesisinde Bir Müessese Olarak İhya Uygulaması