Tarihsel Roman — György Lukacs

Bu kitapta Tarihsel ruh ve toplumun tümünü tasvir eden büyük edebiyatın etkileşimini incelemek istedik Doğal olarak mesele bu şekilde ortaya konduğunda problemin iç teorik en soyut diyalektiği bile tarihsel nitelikte ortaya çıkacaktır Oysa çalışmamın hedefi sadece bu tarihsel diyalektiğin ana çizgilerini işlemekle sınırlıdır Kısacası sadece bu tarihsel gelişimin teorik açıdan karakteristik ve vazgeçilmez tipik yönelimlerini ayrışmalarını ve düğüm noktalarını çözümleme ve inceleme konusu yapıyor Bu yüzden tarihsel bütünselliğe gayret etmiyor Okurlar burada tarihsel drama veya tarihsel romanın gelişimi hakkında bir ders kitabı beklemesin sadece bu teorik bakış açısından bile temsilî önemi olan yazarların eserlerin ve akımların tartışıldığını göreceklerdir Kimi durumlarda çok daha büyük sanatsal öneme sahip eserleri göz ardı etmek gerekmiştir dolayısıyla salt edebî bakımdan daha az öneme sahip kimi yazarlarla derinlemesine meşgul olmak bu yüzden mümkün ve gerekli olmuştur Bu kitap asıl anlamıyla tarihsel bir gelişimi yansıtmıyor fakat yine de bu tarihsel gelişimin ana çizgisini içerisinde beliren en önemli meseleleri görünür kılmaya gayret ediyor İkinci belirleyici yöntem bilimsel açı iktisadî ve toplumsal gelişim bunun içerinden gelişen dünya görüşü ve sanatsal formun etkileşiminin incelenmesidir György Lukacs

Bu kitapta Tarihsel ruh ve toplumun tümünü tasvir eden büyük edebiyatın etkileşimini incelemek istedik Doğal olarak mesele bu şekilde ortaya konduğunda problemin iç teorik en soyut diyalektiği bile tarihsel nitelikte ortaya çıkacaktır Oysa çalışmamın hedefi sadece bu tarihsel diyalektiğin ana çizgilerini işlemekle sınırlıdır Kısacası sadece bu tarihsel gelişimin teorik açıdan karakteristik ve vazgeçilmez tipik yönelimlerini ayrışmalarını ve düğüm noktalarını çözümleme ve inceleme konusu yapıyor Bu yüzden tarihsel bütünselliğe gayret etmiyor Okurlar burada tarihsel drama veya tarihsel romanın gelişimi hakkında bir ders kitabı beklemesin sadece bu teorik bakış açısından bile temsilî önemi olan yazarların eserlerin ve akımların tartışıldığını göreceklerdir Kimi durumlarda çok daha büyük sanatsal öneme sahip eserleri göz ardı etmek gerekmiştir dolayısıyla salt edebî bakımdan daha az öneme sahip kimi yazarlarla derinlemesine meşgul olmak bu yüzden mümkün ve gerekli olmuştur György Lukács Bu kitap asıl anlamıyla tarihsel bir gelişimi yansıtmıyor fakat yine de bu tarihsel gelişimin ana çizgisini içerisinde beliren en önemli meseleleri görünür kılmaya gayret ediyor İkinci belirleyici yöntem bilimsel açı iktisadî ve toplumsal gelişim bunun içerinden gelişen dünya görüşü ve sanatsal formun etkileşiminin incelenmesidir img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

Lukács 1937 38 arası tefrika ettiği Tarihsel Roman da Walter Scott ın açtığı çığırda yeni bir edebiyat türünün doğuşuna ve bunun Napolyon sonrası Avrupa nın devrimci dinamikleriyle etkileşimine ışık tutuyor Edebiyat tarihi metodolojisi ve Marksist eleştirinin en önemli klasiklerinden olan bu eserde burjuva düzeninin tesisi ve buna paralel olarak gerçekleşen arkaik toplumsal formların tasfiyesi çağında tarihsel bilincin yaşadığı dönüşümler merkezdedir Manzoni Tolstoy Balzac Stendhal ve birçok klasik yazarın katıldığı halk ların bu yeni edebi canlandırımının anlamlarını ve siyasetini hususen Fransız Alman edebiyatı ve tarihi üzerinden okur Lukács ın Tarihsel Roman ı hayatımda yazarlığımda çok etkili olan seçkin kitaplardan biridir Yazar olmaya romancı olmaya karar verdiğim günlerde 1975 te okudum bu kitabı Romancı olmak istiyordum ama nasıl bir romancı olmam gerektiğini anlamaya çıkarmaya çalışıyordum ki bu kitap ince kapaklı bir cep kitabı olarak elime geçti Büyük eleştirmenin geniş neredeyse sınırsız kültürü belli başlı büyün klasik romanlara hâkim olması ve edebiyat ile tarihi aynı anda düşünüyor olması kitabın zenginliği ile birlikte çok etkiledi beni Bugün tarihi roman ı bir biçim ve yöntem olarak seviyorsam yaptığım işi edebi ve tarihi anlamına inanıyorsam bunda Lukács ın büyük payı vardır Lukács ın başka pek çok kitabını bu kitap gibi satırların altını çizerek ve düşünerek okudum Yazarın ansiklopedik bilgisinden ve felsefi bakış açısından da çok yararlandım Bu büyük düşünür eleştirmenin Budapeşte deki evini kırk iyi yıl sonra ziyaret ettim ve ne çok şey borçlu olduğumu ifade ettim Tarihsel Roman Türkçeye çevrildiği için seviniyorum Orhan Pamuk Tarihsel Roman Marksist ve diyalektik edebi eleştirinin değişken programının ve vaatlerinin muhtemelen en anıtsal gerçekleşimidir ve gün gibi ortadadır ki Tarihsel Roman her Marksist eleştirinin başlıca vazifesini muzafferane bir şekilde yerine getirmektedir Bu vazife geniş anlamıyla konuşursak estetik metnin ve onun tarihsel ya da sosyal bağlam ının artiküle edilmesi çabasıdır Fredric Jameson Tarihsel romanın büyük görevi tam da halkın iç hayatını içerisinde vuku bulan önemli akımları canlı şekilde temsil eden halk karakterlerini sanatsal olarak icat etmektir Tarihyazımının ki genellikle egemen sınıfların bilimidir halk hayatının bu unsurlarını çoğunlukla bilinçli olarak ihmal etmesi görmezden gelmesi sıklıkla suçlayıcı şekilde çarpıtması kendiliğinden anlaşılır bir durumdur İnsanlığın ilerlemesinin savunulmasının kuvvetli bir silahı olan tarihsel roman insanlık tarihinin bu sahici itici kuvvetlerini gerçek yerine yerleştirme şimdiki çağ için canlandırma gibi büyük bir görev üstlenmiştir Lukács Tanıtım Bülteninden

Lukács 1937 38 arası tefrika ettiği Tarihsel Roman da Walter Scott ın açtığı çığırda yeni bir edebiyat türünün doğuşuna ve bunun Napolyon sonrası Avrupa nın devrimci dinamikleriyle etkileşimine ışık tutuyor Edebiyat tarihi metodolojisi ve Marksist eleştirinin en önemli klasiklerinden olan bu eserde burjuva düzeninin tesisi ve buna paralel olarak gerçekleşen arkaik toplumsal formların tasfiyesi çağında tarihsel bilincin yaşadığı dönüşümler merkezdedir Manzoni Tolstoy Balzac Stendhal ve birçok klasik yazarın katıldığı halk ların bu yeni edebi canlandırımının anlamlarını ve siyasetini hususen Fransız Alman edebiyatı ve tarihi üzerinden okur Tarihsel romanın büyük görevi tam da halkın iç hayatını içerisinde vuku bulan önemli akımları canlı şekilde temsil eden halk karakterlerini sanatsal olarak icat etmektir Tarihyazımının ki genellikle egemen sınıfların bilimidir halk hayatının bu unsurlarını çoğunlukla bilinçli olarak ihmal etmesi görmezden gelmesi sıklıkla suçlayıcı şekilde çarpıtması kendiliğinden anlaşılır bir durumdur İnsanlığın ilerlemesinin savunulmasının kuvvetli bir silahı olan tarihsel roman insanlık tarihinin bu sahici itici kuvvetlerini gerçek yerine yerleştirme şimdiki çağ için canlandırma gibi büyük bir görev üstlenmiştir Lukács Lukács ın Tarihsel Roman ı hayatımda yazarlığımda çok etkili olan seçkin kitaplardan biridir Yazar olmaya romancı olmaya karar verdiğim günlerde 1975 te okudum bu kitabı Romancı olmak istiyordum ama nasıl bir romancı olmam gerektiğini anlamaya çıkarmaya çalışıyordum ki bu kitap ince kapaklı bir cep kitabı olarak elime geçti Büyük eleştirmenin geniş neredeyse sınırsız kültürü belli başlı bütün klasik romanlara hâkim olması ve edebiyat ile tarihi aynı anda düşünüyor olması kitabın zenginliği ile birlikte çok etkiledi beni Bugün tarihi roman ı bir biçim ve yöntem olarak seviyorsam yaptığım işin edebi ve tarihi anlamına inanıyorsam bunda Lukács ın büyük payı vardır Lukács ın başka pek çok kitabını bu kitap gibi satırların altını çizerek ve düşünerek okudum Yazarın ansiklopedik bilgisinden ve felsefi bakış açısından da çok yararlandım Bu büyük düşünür eleştirmenin Budapeşte deki evini kırk iki yıl sonra ziyaret ettim ve ne çok şey borçlu olduğumu ifade ettim Tarihsel Roman Türkçeye çevrildiği için seviniyorum Orhan Pamuk Tarihsel Roman Marksist ve diyalektik edebi eleştirinin değişken programının ve vaatlerinin muhtemelen en anıtsal gerçekleşimidir ve gün gibi ortadadır ki Tarihsel Roman her Marksist eleştirinin başlıca vazifesini muzafferane bir şekilde yerine getirmektedir Bu vazife geniş anlamıyla konuşursak estetik metnin ve onun tarihsel ya da sosyal bağlam ının artiküle edilmesi çabasıdır Fredric Jameson

Lukács 1937 38 arası tefrika ettiği Tarihsel Roman da Walter Scott ın açtığı çığırda yeni bir edebiyat türünün doğuşuna ve bunun Napolyon sonrası Avrupa nın devrimci dinamikleriyle etkileşimine ışık tutuyor Edebiyat tarihi metodolojisi ve Marksist eleştirinin en önemli klasiklerinden olan bu eserde burjuva düzeninin tesisi ve buna paralel olarak gerçekleşen arkaik toplumsal formların tasfiyesi çağında tarihsel bilincin yaşadığı dönüşümler merkezdedir Manzoni Tolstoy Balzac Stendhal ve birçok klasik yazarın katıldığı halk ların bu yeni edebi canlandırımının anlamlarını ve siyasetini hususen Fransız Alman edebiyatı ve tarihi üzerinden okur Lukács ın Tarihsel Roman ı hayatımda yazarlığımda çok etkili olan seçkin kitaplardan biridir Yazar olmaya romancı olmaya karar verdiğim günlerde 1975 te okudum bu kitabı Romancı olmak istiyordum ama nasıl bir romancı olmam gerektiğini anlamaya çıkarmaya çalışıyordum ki bu kitap ince kapaklı bir cep kitabı olarak elime geçti Büyük eleştirmenin geniş neredeyse sınırsız kültürü belli başlı büyün klasik romanlara hâkim olması ve edebiyat ile tarihi aynı anda düşünüyor olması kitabın zenginliği ile birlikte çok etkiledi beni Bugün tarihi roman ı bir biçim ve yöntem olarak seviyorsam yaptığım işi edebi ve tarihi anlamına inanıyorsam bunda Lukács ın büyük payı vardır Lukács ın başka pek çok kitabını bu kitap gibi satırların altını çizerek ve düşünerek okudum Yazarın ansiklopedik bilgisinden ve felsefi bakış açısından da çok yararlandım Bu büyük düşünür eleştirmenin Budapeşte deki evini kırk iyi yıl sonra ziyaret ettim ve ne çok şey borçlu olduğumu ifade ettim Tarihsel Roman Türkçeye çevrildiği için seviniyorum Orhan Pamuk Tarihsel Roman Marksist ve diyalektik edebi eleştirinin değişken programının ve vaatlerinin muhtemelen en anıtsal gerçekleşimidir ve gün gibi ortadadır ki Tarihsel Roman her Marksist eleştirinin başlıca vazifesini muzafferane bir şekilde yerine getirmektedir Bu vazife geniş anlamıyla konuşursak estetik metnin ve onun tarihsel ya da sosyal bağlam ının artiküle edilmesi çabasıdır Fredric Jameson Tarihsel romanın büyük görevi tam da halkın iç hayatını içerisinde vuku bulan önemli akımları canlı şekilde temsil eden halk karakterlerini sanatsal olarak icat etmektir Tarihyazımının ki genellikle egemen sınıfların bilimidir halk hayatının bu unsurlarını çoğunlukla bilinçli olarak ihmal etmesi görmezden gelmesi sıklıkla suçlayıcı şekilde çarpıtması kendiliğinden anlaşılır bir durumdur İnsanlığın ilerlemesinin savunulmasının kuvvetli bir silahı olan tarihsel roman insanlık tarihinin bu sahici itici kuvvetlerini gerçek yerine yerleştirme şimdiki çağ için canlandırma gibi büyük bir görev üstlenmiştir Lukács

Tarihsel Roman Lukács ın geç dönemde ortaya konyduğu bir eseridir Tarihsel Roman Marksist bir politikacı olarak ortaya koyduğu düşünce sistematiğinin yanında yirminci yüzyıl edebiyatına dair önemli bir eleştirmen ve otorite kabul edilen Lukács ın en önemli iki eseri arasında sayılır Kendisi de bir Macar olan István Mészáros a göre aktif siyasetten çekilmek zorunda bırakılan Gy Lukács başlıca edebiyat eleştirisi denemeleri ile iki önemli teorik kitap yazdı Tarihsel Roman ve Genç Hegel Lukács ın Tarihsel Roman dan daha önce kaleme aldığı edebiyat ve edebî tür kuramında spesifik bir eser olan Roman Kuramı ona erken yaşta edebiyat eleştirisi alanında önemli bir yer sağladı Bu kitap biçimsel olarak roman tarihi olmasının yanında içinde farklı özellikler barındıran bir incelemeydi Lukács Roman Kuramı nı ilerleyen zamanda bu kitabın bir hatâ olduğunu ama daha sonra Marksizm içinde eriyen romantik bir kapitalizm karşıtlığını da içerdiğini belirttiği uzun bir önsözde hükümsüz kılacaktır Bu önsöz bir zamanlar kendisinden esinlenmiş olan aynı zamanda öğretmenliklerini de yaptığı Teodor Adorno ve Büyük Uçurum Oteli nin lobisine yükselmiş diğer batılı Marksistleri bilindik kapı dışarı edişini de içerir Lukács ın daha geç dönemdeki edebiyat eleştirisi Kafka mı Tomas Mann mı başlıklı Tomas Mann lehine kanıtlamalarda bulunduğu ünlü bilimsel denemesini de kapsar Lukács tavrını realizmden gelen geleneksel estetikten yana koyarken Kafka James Joyce ve Samuel Beckett gibi modernist yazarların biçimsel yenilikçiliğine karşı değişmez bir tutum alır Walter Scott ve Honore de Balzac ın romanlarındaki devrimci karakterin lehine sınıfsal çıkarımlarda bulunur Lukács her iki yazarın da nostaljik pro aristokratik politik görüşlerinin onlara büyüyen burjuvaziye karşı gerici nitelikte olsa da muhalifliklerinden ötürü doğru ve eleştirel bir konum edinmelerine imkân sağladığını hisseder Bu düşünce Eleştirel Düşüncede Gerçekçilik adlı bilimsel incelemesinde olduğu gibi onun çok daha geç bir dönemde yazdığı Tarihsel Roman adlı kitabında da dile getirilir Lukács Tarihsel Roman için şunları söylüyordu Bu kitapta Tarihsel ruh ve toplumun tümünü tasvir eden büyük edebiyatın etkileşimini incelemek istedik Doğal olarak mesele bu şekilde ortaya konduğunda problemin iç en teorik en soyut diyalektiği bile tarihsel nitelikte ortaya çıkacaktır Oysa çalışmamın hedefi sadece bu tarihsel diyalektiğin ana çizgilerini işlemekle sınırlıdır Kısacası sadece bu tarihsel gelişimin teorik açıdan karakteristik ve vazgeçilmez tipik yönelimlerini ayrışmalarını ve düğüm noktalarını çözümleme ve inceleme konusu yapıyor Bu yüzden tarihsel bütünselliğe gayret etmiyor Okurlar burada tarihsel drama veya tarihsel romanın gelişimi hakkında bir ders kitabı beklemesin sadece bu teorik bakış açısından bile temsilî önemi olan yazarların eserlerin ve akımların tartışıldığını göreceklerdir Kimi durumlarda çok daha büyük sanatsal öneme sahip eserleri göz ardı etmek gerekmiştir dolayısıyla salt edebî bakımdan daha az öneme sahip kimi yazarlarla derinlemesine meşgul olmak bu yüzden mümkün ve gerekli olmuştur Bu kitap asıl anlamıyla tarihsel bir gelişimi yansıtmıyor fakat yine de bu tarihsel gelişimin ana çizgisini içerisinde beliren en önemli meseleleri görünür kılmaya gayret ediyor İkinci belirleyici yöntembilimsel açı iktisadî ve toplumsal gelişim bunun içerisinden gelişen dünya görüşü ve sanatsal formun etkileşiminin incelenmesidir