Tarihte Tebriz — Cihat Aydoğmuşoğlu

Tebriz bugün takribî dört milyon nüfusuyla İran İslâm Cumhuriyeti nin en önemli şehirlerinden birisidir Nüfusunun neredeyse tamamını Azerbaycan Türkleri oluşturmaktadır Şehir tarihî önemine binâen Ortaçağ kaynaklarında Azerbaycan ın Anası telâkki edilmiş ve başta geç dönem İslâm coğrafyacıları olmak üzere Ortaçağ a ait tarih ve coğrafya eserlerinde Azerbaycan coğrafyasının en mühim şehri olarak gösterilmiştir Şehirde konuşulan dilin Oğuz grubu Türkçesi olan ve doğal olarak Türkiye Türkçesine çok yakın olan Azerbaycan Türkçesi olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz Zaten merhum âlim Zeki Velidi Togan ın vaktiyle işaret ettiği gibi Azerbaycan ın büyük oranda Türkleşmesi İlhanlı çağına isabet etmekteydi Bununla doğru orantılı olarak İlhanlılar zamanında şehrin Bağdat ı geçerek İslâm dünyasının merkezi olduğunu da iddia edebiliriz Son bin yılına Türklerin damga vurduğu Tebriz barındırdığı Türk nüfus sebebiyle ağırlığını Oğuz grubu Türklerinin oluşturduğu Türkiye Azerbaycan ve İran Türkleri için her dâim önemini muhafaza edecektir Biz bu çalışmamızda tarihî kaynaklar misyoner raporları seyahatnâmeler ve modern araştırma eserleri ışığında Türk tarihi için önemli bir merkez olan ve tarihî kaynaklarda Dârü l Mülk i Azerbaycan olarak adlandırılan Tebriz şehrinin Selçukluların bölgeye gelişinden Kaçar Hanedanı nın devrilmesine kadarki devresinin 11 20 yüzyıllar arası siyasî ekonomik ve sosyal tarihini ortaya koymaya çalışacağız

Tebriz bugün takribî dört milyon nüfusuyla İran İslâm Cumhuriyeti nin en önemli şehirlerinden birisidir Nüfusunun neredeyse tamamını Azerbaycan Türkleri oluşturmaktadır Şehir tarihî önemine binâen Ortaçağ kaynaklarında Azerbaycan ın Anası telâkki edilmiş ve başta geç dönem İslâm coğrafyacıları olmak üzere Ortaçağ a ait tarih ve coğrafya eserlerinde Azerbaycan coğrafyasının en mühim şehri olarak gösterilmiştir Şehirde konuşulan dilin Oğuz grubu Türkçesi olan ve doğal olarak Türkiye Türkçesine çok yakın olan Azerbaycan Türkçesi olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz Zaten merhum âlim Zeki Velidi Togan ın vaktiyle işaret ettiği gibi Azerbaycan ın büyük oranda Türkleşmesi İlhanlı çağına isabet etmekteydi Bununla doğru orantılı olarak İlhanlılar zamanında şehrin Bağdat ı geçerek İslâm dünyasının merkezi olduğunu da iddia edebiliriz Son bin yılına Türklerin damga vurduğu Tebriz barındırdığı Türk nüfus sebebiyle ağırlığını Oğuz grubu Türklerinin oluşturduğu Türkiye Azerbaycan ve İran Türkleri için her dâim önemini muhafaza edecektir Biz bu çalışmamızda tarihî kaynaklar misyoner raporları seyahatnâmeler ve modern araştırma eserleri ışığında Türk tarihi için önemli bir merkez olan ve tarihî kaynaklarda Dârü l Mülk i Azerbaycan olarak adlandırılan Tebriz şehrinin Selçukluların bölgeye gelişinden Kaçar Hanedanı nın devrilmesine kadarki devresinin 11 20 yüzyıllar arası siyasî ekonomik ve sosyal tarihini ortaya koymaya çalışacağız

Tebriz bugün takribî dört milyon nüfusuyla İran İslâm Cumhuriyeti nin en önemli şehirlerinden birisidir Nüfusunun neredeyse tamamını Azerbaycan Türkleri oluşturmaktadır Şehir tarihî önemine binâen Ortaçağ kaynaklarında Azerbaycan ın Anası telâkki edilmiş ve başta geç dönem İslâm coğrafyacıları olmak üzere Ortaçağ a ait tarih ve coğrafya eserlerinde Azerbaycan coğrafyasının en mühim şehri olarak gösterilmiştir Şehirde konuşulan dilin Oğuz grubu Türkçesi olan ve doğal olarak Türkiye Türkçesine çok yakın olan Azerbaycan Türkçesi olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz Zaten merhum âlim Zeki Velidi Togan ın vaktiyle işaret ettiği gibi Azerbaycan ın büyük oranda Türkleşmesi İlhanlı çağına isabet etmekteydi Bununla doğru orantılı olarak İlhanlılar zamanında şehrin Bağdat ı geçerek İslâm dünyasının merkezi olduğunu da iddia edebiliriz Son bin yılına Türklerin damga vurduğu Tebriz barındırdığı Türk nüfus sebebiyle ağırlığını Oğuz grubu Türklerinin oluşturduğu Türkiye Azerbaycan ve İran Türkleri için her dâim önemini muhafaza edecektir Biz bu çalışmamızda tarihî kaynaklar misyoner raporları seyahatnâmeler ve modern araştırma eserleri ışığında Türk tarihi için önemli bir merkez olan ve tarihî kaynaklarda Dârü l Mülk i Azerbaycan olarak adlandırılan Tebriz şehrinin Selçukluların bölgeye gelişinden Kaçar Hanedanı nın devrilmesine kadarki devresinin 11 20 yüzyıllar arası siyasî ekonomik ve sosyal tarihini ortaya koymaya çalışacağız

Tebriz bugün takribî dört milyon nüfusuyla İran İslâm Cumhuriyeti nin en önemli şehirlerinden birisidir Nüfusunun neredeyse tamamını Azerbaycan Türkleri oluşturmaktadır Şehir tarihî önemine binâen Ortaçağ kaynaklarında Azerbaycan ın Anası telâkki edilmiş ve başta geç dönem İslâm coğrafyacıları olmak üzere Ortaçağ a ait tarih ve coğrafya eserlerinde Azerbaycan coğrafyasının en mühim şehri olarak gösterilmiştir Şehirde konuşulan dilin Oğuz grubu Türkçesi olan ve doğal olarak Türkiye Türkçesine çok yakın olan Azerbaycan Türkçesi olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz Zaten merhum âlim Zeki Velidi Togan ın vaktiyle işaret ettiği gibi Azerbaycan ın büyük oranda Türkleşmesi İlhanlı çağına isabet etmekteydi Bununla doğru orantılı olarak İlhanlılar zamanında şehrin Bağdat ı geçerek İslâm dünyasının merkezi olduğunu da iddia edebiliriz Son bin yılına Türklerin damga vurduğu Tebriz barındırdığı Türk nüfus sebebiyle ağırlığını Oğuz grubu Türklerinin oluşturduğu Türkiye Azerbaycan ve İran Türkleri için her dâim önemini muhafaza edecektir Biz bu çalışmamızda tarihî kaynaklar misyoner raporları seyahatnâmeler ve modern araştırma eserleri ışığında Türk tarihi için önemli bir merkez olan ve tarihî kaynaklarda Dârü l Mülk i Azerbaycan olarak adlandırılan Tebriz şehrinin Selçukluların bölgeye gelişinden Kaçar Hanedanı nın devrilmesine kadarki devresinin 11 20 yüzyıllar arası siyasî ekonomik ve sosyal tarihini ortaya koymaya çalışacağız

Tebriz bugün takribî dört milyon nüfusuyla İran İslâm Cumhuriyeti nin en önemli şehirlerinden birisidir Nüfusunun neredeyse tamamını Azerbaycan Türkleri oluşturmaktadır Şehir tarihî önemine binâen Ortaçağ kaynaklarında Azerbaycan ın Anası telâkki edilmiş ve başta geç dönem İslâm coğrafyacıları olmak üzere Ortaçağ a ait tarih ve coğrafya eserlerinde Azerbaycan coğrafyasının en mühim şehri olarak gösterilmiştir Şehirde konuşulan dilin Oğuz grubu Türkçesi olan ve doğal olarak Türkiye Türkçesine çok yakın olan Azerbaycan Türkçesi olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz Zaten merhum âlim Zeki Velidi Togan ın vaktiyle işaret ettiği gibi Azerbaycan ın büyük oranda Türkleşmesi İlhanlı çağına isabet etmekteydi Bununla doğru orantılı olarak İlhanlılar zamanında şehrin Bağdat ı geçerek İslâm dünyasının merkezi olduğunu da iddia edebiliriz Son bin yılına Türklerin damga vurduğu Tebriz barındırdığı Türk nüfus sebebiyle ağırlığını Oğuz grubu Türklerinin oluşturduğu Türkiye Azerbaycan ve İran Türkleri için her dâim önemini muhafaza edecektir Biz bu çalışmamızda tarihî kaynaklar misyoner raporları seyahatnâmeler ve modern araştırma eserleri ışığında Türk tarihi için önemli bir merkez olan ve tarihî kaynaklarda Dârü l Mülk i Azerbaycan olarak adlandırılan Tebriz şehrinin Selçukluların bölgeye gelişinden Kaçar Hanedanı nın devrilmesine kadarki devresinin 11 20 yüzyıllar arası siyasî ekonomik ve sosyal tarihini ortaya koymaya çalışacağız