Tasavvuf Düşüncesinde Dört Halife Algısı — Bedriye Reis

tevarüs eden kimselerin kendileri olduğuna inanırlar Bu nedenle tasavvufun mesâili ve ahlâkı dört halife üzerinden anlatılmış gerek oluşum döneminde gerekse sonrasında sûfîlerin çeşitli fikirlerini izah etme noktasında başvurdukları kaynaklar Kur ân ı Kerîm ve hadislerden sonra dört halifenin söz ve uygulamaları olmuştur Bu çalışmada sûfîlerin dört halifeyle ilgili yaklaşımları ve tasavvufun gelişim sürecinde algı biçimlerinde meydana gelen değişim ele alınmış bazı tasavvufî öğretilere mesned teşkil eden yorumlarını dört halifeyle nasıl ilişkilendirdikleri incelenmiştir Tasavvuf eserlerinin nasıl bir Hz Ebû Bekir Hz Ömer Hz Osman ve Hz Ali portresi sunduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır Hz Ebû Bekir le ilişkilendirilen sıddıkıyyet ve hullet makamları Hz Ömer e izafe edilen muhaddes vasfı Hz Osman ın hayâ cömertlik ve teslimiyeti üzerinde durulmuş tasavvuf ehlinin Hz Ali yle ilgili rivayetler üzerinden bâtın ilmi telakkilerini temellendirme çabaları değerlendirilmiştir Sûfîler tedvin döneminden itibaren geliştirdikleri ıstılahları sağlam deliller üzerine inşa etme saikiyle âyet ve hadislerin yanısıra râşid halifelere referanslarla desteklemeye gayret etmişlerdir Bu bakımdan bazı kavramlarla dört halife arasında nasıl bir irtibat kurulduğu meselesine odaklanılmıştır Tasavvuf ehlinin dört halifeye bakışını anlama bakımından son derece önemli ve belirleyici olan bir husus da Şia eleştirileridir Sûfîlerin Şia ya karşı geliştirdiği tavrın yansımalarını ilk dönemden başlayarak hemen her dönemde müşahede etmek mümkündür Bu eleştiriler Şiîler in ilk üç halifeye yaklaşımının tümden reddedilmesi hususunda temerküz etmiştir En başından itibaren akîdeye müteallık konularda Sünnî geleneğe bağlı kalmayı tercih eden sûfîler hilafet ve tafdil konularında Şia nın görüşlerini reddetmek suretiyle Ehl i Sünnet in siyaset düşüncesini benimsediklerini göstermiş oldular Bedriye REİS Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi nden 1999 yılında mezun oldu Yüksek lisans eğitimini Kaygulu Dergâhı ve Halil Efendi nin Dîvân ı başlıklı teziyle Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensti tüsü Temel İslâm Bilimleri bünyesinde 2002 yılında tamamladı Doktora eğitimini aynı bölümde Gazâlî de Marifet Ahlâk İlişkisi başlıklı teziyle 2010 yılında tamamladı 2013 yılından itibaren Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır Yazarın Kaygulu Dergâhı ve Halil Efendi Dîvânı ndan Seçmeler Bursa Emin Yayınları 2013 ve Gazâlî de Ahlâk Marifet İlişkisi Bursa Emin Yayınları 2011 başlıklı iki kitabı bulunmaktadır