Tasdik Mantığı Önermeler ve Mantıkî Dedüktif Kıyaslar Geleneksel Mantığa Giriş II — Aytekin Özel

İslam geleneğinde genellikle önermeler ve hükümleri kazâyâ ve ahkâmuhâ başlığı altında ele alınan iki önerme arasındaki mantıksal ilişkiler konusunu bu ikinci kitapta mantıksal içerme ve eşdeğerlik bakımından yorumlamaya çalıştık Öte yandan Müslüman mantıkçıların Aristoteles in basit kıyas sistemini kabul edip daha da geliştirdiğini biliyoruz İşte yine bu eserimizde Müslüman Dünyada kullanılmış basit kıyas mantığını Batılı Ortaçağ formülasyonundan ayrı olarak yeni basit bir formülasyonla kurmaya çalıştık Tüm onlar arasındaki ilişkileri genel ve özel geçerlilik kuralları çerçevesinde düz döndürme imkânsıza indirgeme tekrarlama yöntemlerini kullanarak ve doğal bir dedüksiyon tarzında inşa ettik Bileşik kıyaslar söz konusu olduğunda onların temellerini hem İslam Dünyasındaki hem de Batı dünyasındaki ele alınışlarıyla ayrı ayrı vermeye çalıştık Her ne kadar aralarında çok benzerlikler olsa da farklılığı belirtme adına bunu yapmış olduk Saydığımız özellikleriyle kitap başka bir açıdan okuyucuya tasdik mantığına giriş imkânı sağlasın diye hazırlanmıştır Kolaylıklar diliyorum

Bugün geleneksel mantık dediğimizde zihnimizde oluşan disiplin Aristoteles in kurduğu Megara ve Stoa okullarının da farklı bir çerçevede ele aldığı Yunanlı Aristoteles şarihlerinin ve İbn Sînâ başta olmak üzere orta çağ mantıkçılarının ve sonrakilerinin kendilerine özgü bir şekilde bu temel üzerinde geliştirdiği mantık sistemlerini kastediyoruz Geleneksel mantık önemli oranda modal bir mantığı da içerisinde barındırır Ancak günümüzde modal mantık klasik olmayan mantıklara dâhil edilebilmektedir Klasik olmayan mantıklar içerisinde zamanlı mantık şartlı mantık modal mantık bağıntılı mantık ve sezgici mantık gibi çeşitli mantıklar sayılmaktadır Geleneksel dönemlerde şartlı ve zamanlı önermelerden kurulu kıyas teorilerini de bir kenara atamayacağımıza göre klasik geleneksel mantık ifadesiyle çeşitli modal lafızları modal önermeleri modal kıyasları şartlı ve zamanlı kıyasları içeren bir mantık alanından söz ettiğimizi belirtmek istiyoruz Tüm bunların adına yalnızca geleneksel mantık demenin onların sembolik modern dönemde ortaya konan mantıklardan ayırt edilmesini sağlayacağı kanaatindeyiz Geleneksel mantık ölmüş bitmiş bir çalışma alanı değildir O nedenle çağdaş dönemde geleneksel mantık tarzında mantık üretilse bile onun adına çağdaş geleneksel mantık deme hakkımız bâkidir

Bugün geleneksel mantık dediğimizde zihnimizde oluşan disiplin Aristoteles in kurduğu Megara ve Stoa okullarının da farklı bir çerçevede ele aldığı Yunanlı Aristoteles şarihlerinin ve İbn Sînâ başta olmak üzere orta çağ mantıkçılarının ve sonrakilerinin kendilerine özgü bir şekilde bu temel üzerinde geliştirdiği mantık sistemlerini kastediyoruz Geleneksel mantık önemli oranda modal bir mantığı da içerisinde barındırır Ancak günümüzde modal mantık klasik olmayan mantıklara dâhil edilebilmektedir Klasik olmayan mantıklar içerisinde zamanlı mantık şartlı mantık modal mantık bağıntılı mantık ve sezgici mantık gibi çeşitli mantıklar sayılmaktadır Geleneksel dönemlerde şartlı ve zamanlı önermelerden kurulu kıyas teorilerini de bir kenara atamayacağımıza göre klasik geleneksel mantık ifadesiyle çeşitli modal lafızları modal önermeleri modal kıyasları şartlı ve zamanlı kıyasları içeren bir mantık alanından söz ettiğimizi belirtmek istiyoruz Tüm bunların adına yalnızca geleneksel mantık demenin onların sembolik modern dönemde ortaya konan mantıklardan ayırt edilmesini sağlayacağı kanaatindeyiz Geleneksel mantık ölmüş bitmiş bir çalışma alanı değildir O nedenle çağdaş dönemde geleneksel mantık tarzında mantık üretilse bile onun adına çağdaş geleneksel mantık deme hakkımız bâkidir

Bugün geleneksel mantık dediğimizde zihnimizde oluşan disiplin Aristoteles in kurduğu Megara ve Stoa okullarının da farklı bir çerçevede ele aldığı Yunanlı Aristoteles şarihlerinin ve İbn Sînâ başta olmak üzere orta çağ mantıkçılarının ve sonrakilerinin kendilerine özgü bir şekilde bu temel üzerinde geliştirdiği mantık sistemlerini kastediyoruz Geleneksel mantık önemli oranda modal bir mantığı da içerisinde barındırır Ancak günümüzde modal mantık klasik olmayan mantıklara dâhil edilebilmektedir Klasik olmayan mantıklar içerisinde zamanlı mantık şartlı mantık modal mantık bağıntılı mantık ve sezgici mantık gibi çeşitli mantıklar sayılmaktadır Geleneksel dönemlerde şartlı ve zamanlı önermelerden kurulu kıyas teorilerini de bir kenara atamayacağımıza göre klasik geleneksel mantık ifadesiyle çeşitli modal lafızları modal önermeleri modal kıyasları şartlı ve zamanlı kıyasları içeren bir mantık alanından söz ettiğimizi belirtmek istiyoruz Tüm bunların adına yalnızca geleneksel mantık demenin onların sembolik modern dönemde ortaya konan mantıklardan ayırt edilmesini sağlayacağı kanaatindeyiz Geleneksel mantık ölmüş bitmiş bir çalışma alanı değildir O nedenle çağdaş dönemde geleneksel mantık tarzında mantık üretilse bile onun adına çağdaş geleneksel mantık deme hakkımız bâkidir