Tasvvuf Tarihinde Nazari İrfan Geleneği Tarih Teori ve Problemler — Güldane Gündüzöz

Nazari İrfan farklı tasavvuf teorileri kendisine özgü bir terminoloji ve kavram alanı oluşturmaktadır Bu alan bir yandan Vahdet i vücûd ve İşrak felsefesi gibi kanallarla şekillenmiş diğer yandan Gazzali ve Ebû Medyen gibi doğrudan Ehl i Sünnet paradigması içerisinde kendisine entelektüel bir tasavvufî çevre edinmiştir Şii irfanı ise tasavvuf geleneğindeki önemli şahsiyetleri kendisine referans alarak Feyz i Kaşani Mir Damad ve Tabatabai gibi şahsiyetlerle tasavvufun ve hikmetin kapısını aralamak istemiştir Bu resimde nazari irfana derinlik katan mutasavvıflardan bazısı hemen aklımıza gelir Beyazid i Bistami Cüneyd i Bağdadi ve Hakim et Tirmizi Ma rûf i Kerhi Haris el Muhasibi Zünnûn el Mısri ve Hallac ı Mansûr Kelabazi Herevî Gazzali Aynülkudat el Hemedani Sühreverdi i Maktûl İbnü l Farız Feridüdin i Attar Mevlana İbnü l Arabi ve Molla Sadra Bu çalışma İslam düşüncesinin pek çok konuda tohumunun atıldığı ve mayalandığı ya da reddedildiği bilgi sistemlerinin üzerinde yapılmış kuşbakışı bir seyrüseferin ifadesidir Bu seyrüsefere Nefes i Rahmanî Ayan ı Sâbite Kenz i Mahfî ve Hakikat i Muhammediyye mutlaka eşlik etmelidir Bu yolculuk geniş bir tasavvufî ve irfani coğrafyanın varlığını kulağımıza fısıldar Gazzalî nin ve İbnü l Arabi nin soluğu Bicaye ye Almeria ya ve Sevilla ya sinmiştir Aynı soluk Şam da Bağdat ta Zebid te Konya da ve Şiraz da farklı tonlarda da olsa karşımıza çıkar