Teftazani de İnsan Bilgi ve Varlık İlişkisi — Ziya Erdinç

Müteahhirîn kelamında fizik varlık bilgi ve insanın hakikati gibi birçok konuda İbn Sînâ felsefesinin etkileri geniş bir yelpazeye yayılır Bu dönemin kelamcılarının İbn Sînâ felsefesini nasıl alımladıkları ve kelamın ana doktrinleriyle çelişen felsefî teorileri nasıl yorumlayıp dönüştürdükleri derinlemesine araştırılmayı hak eden sorular arasında yer alır Bu çalışma müteahhirîn dönemi kelamının önemli temsilcilerinden Teftâzânî nin insan bilgi ve varlık ilişkisine dair görüşlerini merkeze alarak bu sorulara cevap aramayı amaçlamaktadır

Ebû Mansûr el Mâtürîdî ö 333 944 bugünkü Özbekistan ın sınırları içinde yer alan Semerkant şehrinin Mâtürîd mahallesinde doğmuş ve aynı şehirde vefat etmiş Türk asıllı olma ihtimali kuvvetli olan bir kelâm âlimidir Mâtürîdî nin yaşadığı bölge önceleri Abbâsî Devleti ne bağlı iken Mütevekkil Alellah döneminde Sâmânîler in hâkimiyeti altına girmişti Bu dönemde çeşitli alanlarda yetkin âlimlerin yetişmesi için gerekli zemin devlet eliyle hazırlanmıştı İmam Mâtürîdî böyle bir ortamda ilim tahsil edip eserler vermiştir Mâtürîdî Ebü l Hasan el Eş arî ile birlikte Ehl i sünnet in kelâm akîdesini sistemleştiren Hz Peygamber in ve ashabının İslâm ın temel konularına dair anlayışlarını savunup Müslümanlar arasında yerleşmesine çaba gösteren ayrıca Mu tezile Şîa ve benzeri fırkalarla aşırı görüşleri sebebiyle mücadele etmiş olan büyük bir İslâm âlimidir Bu iki âlim akıl nakil ilişkisindeki mutedil tutumları dolayısıyla dikkatleri çekmiş ve geniş kitleler tarafından kabul görmüştür Ebû Hanîfe çizgisinde ve Ebû Mansûr el Mâtürîdî ye nispetle kurulan Mâtürîdiyye mezhebi tek başına bütün Müslümanların yarısını kendisine bağlamayı başaran bir ekoldür Mâtürîdî nin Kitâbü t Tevhîd i bu ekolün temel kitaplarından biridir Buna rağmen Kitâbü t Tevhîd in başta Mâtürîdiyye mensupları olmak üzere ilim adamları tarafından yeterince bilindiğini söylemek mümkün değildir Tanıtım Bülteninden

Müteahhirîn kelamında fizik varlık bilgi ve insanın hakikati gibi birçok konuda İbn Sînâ felsefesinin etkileri geniş bir yelpazeye yayılır Bu dönemin kelamcılarının İbn Sînâ felsefesini nasıl alımladıkları ve kelamın ana doktrinleriyle çelişen felsefî teorileri nasıl yorumlayıp dönüştürdükleri derinlemesine araştırılmayı hak eden sorular arasında yer alır Bu çalışma müteahhirîn dönemi kelamının önemli temsilcilerinden Teftâzânî nin insan bilgi ve varlık ilişkisine dair görüşlerini merkeze alarak bu sorulara cevap aramayı amaçlamaktadır

Müteahhirîn kelamında fizik varlık bilgi ve insanın hakikati gibi birçok konuda İbn Sînâ felsefesinin etkileri geniş bir yelpazeye yayılır Bu dönemin kelamcılarının İbn Sînâ felsefesini nasıl alımladıkları ve kelamın ana doktrinleriyle çelişen felsefî teorileri nasıl yorumlayıp dönüştürdükleri derinlemesine araştırılmayı hak eden sorular arasında yer alır Bu çalışma müteahhirîn dönemi kelamının önemli temsilcilerinden Teftâzânî nin insan bilgi ve varlık ilişkisine dair görüşlerini merkeze alarak bu sorulara cevap aramayı amaçlamaktadır

Müteahhirîn kelamında fizik varlık bilgi ve insanın hakikati gibi birçok konuda İbn Sînâ felsefesinin etkileri geniş bir yelpazeye yayılır Bu dönemin kelamcılarının İbn Sînâ felsefesini nasıl alımladıkları ve kelamın ana doktrinleriyle çelişen felsefî teorileri nasıl yorumlayıp dönüştürdükleri derinlemesine araştırılmayı hak eden sorular arasında yer alır Bu çalışma müteahhirîn dönemi kelamının önemli temsilcilerinden Teftâzânî nin insan bilgi ve varlık ilişkisine dair görüşlerini merkeze alarak bu sorulara cevap aramayı amaçlamaktadır

Ebû Mansûr el Mâtürîdî ö 333 944 bugünkü Özbekistan ın sınırları içinde yer alan Semerkant şehrinin Mâtürîd mahallesinde doğmuş ve aynı şehirde vefat etmiş Türk asıllı olma ihtimali kuvvetli olan bir kelâm âlimidir Mâtürîdî nin yaşadığı bölge önceleri Abbâsî Devleti ne bağlı iken Mütevekkil Alellah döneminde Sâmânîler in hâkimiyeti altına girmişti Bu dönemde çeşitli alanlarda yetkin âlimlerin yetişmesi için gerekli zemin devlet eliyle hazırlanmıştı İmam Mâtürîdî böyle bir ortamda ilim tahsil edip eserler vermiştir Mâtürîdî Ebü l Hasan el Eş arî ile birlikte Ehl i sünnet in kelâm akîdesini sistemleştiren Hz Peygamber in ve ashabının İslâm ın temel konularına dair anlayışlarını savunup Müslümanlar arasında yerleşmesine çaba gösteren ayrıca Mu tezile Şîa ve benzeri fırkalarla aşırı görüşleri sebebiyle mücadele etmiş olan büyük bir İslâm âlimidir Bu iki âlim akıl nakil ilişkisindeki mutedil tutumları dolayısıyla dikkatleri çekmiş ve geniş kitleler tarafından kabul görmüştür Ebû Hanîfe çizgisinde ve Ebû Mansûr el Mâtürîdî ye nispetle kurulan Mâtürîdiyye mezhebi tek başına bütün Müslümanların yarısını kendisine bağlamayı başaran bir ekoldür Mâtürîdî nin Kitâbü t Tevhîd i bu ekolün temel kitaplarından biridir Buna rağmen Kitâbü t Tevhîd in başta Mâtürîdiyye mensupları olmak üzere ilim adamları tarafından yeterince bilindiğini söylemek mümkün değildir Tanıtım Bülteninden

Müteahhirîn kelamında fizik varlık bilgi ve insanın hakikati gibi birçok konuda İbn Sînâ felsefesinin etkileri geniş bir yelpazeye yayılır Bu dönemin kelamcılarının İbn Sînâ felsefesini nasıl alımladıkları ve kelamın ana doktrinleriyle çelişen felsefî teorileri nasıl yorumlayıp dönüştürdükleri derinlemesine araştırılmayı hak eden sorular arasında yer alır Bu çalışma müteahhirîn dönemi kelamının önemli temsilcilerinden Teftâzânî nin insan bilgi ve varlık ilişkisine dair görüşlerini merkeze alarak bu sorulara cevap aramayı amaçlamaktadır