Thais Anatole France 1 Baskı — Anatole France

Safveti Nezihi Zavallı Necdet romanını 1936 da yazmıştır 1961 yılında Şimi de yapılmıştır Yazar kitabında duygusal içerikli bir aşk romanıyla kendini gösterir Eski geleneksel Türk aşkının bir sonucu olan içten ve çok derin bir şekilde severek sevdiğine hasta olacak kadar aşırı bağlanmak Tanzimat ve Servet i Fünun sonrası Türk roman ve tiyatrosunun ara ara kendisini hissettirdiği konulardandır Cumhuriyet in ilk yıllarında da bu gelenek bu romanla kendisini hissettirir Romanda iki sevgilinin birbirlerini sonsuz sevdikleri ama birbirlerine açıklayamadıkları için ikisinin de acı çektikleri konusu en acıklı bir şekilde verilir Meliha ile onu sonsuz bir şekilde seven Zavallı Necdet in aşkını bir klasik olarak soluk soluğa okurken gözyaşlarınıza engel olamayacaksınız En derin aşk kavramlarını geçmişin derinliklerinden gelen doğal bir aşk uygulamasıyla bir kez daha nostalji olarak anımsayacak hissedecek ve elinizden bırakamayacaksınız

Dönemin en büyük gazetecisi Ahmet Mithat Efendi 1844 te İstanbul da doğdu Tercüman ı Hakikat gazetesinin çıkmasında yoğun çaba harcadı Yazıları belli bir alan içinde kalmayıp nesir çeşitleri olan hikâye roman seyahat hatıra ve tiyatro dallarında da birçok yazıları ve eserleri de vardır Bir halk adamı olan Ahmet Mithat 68 yaşında öldüğünde arkasından halkına birçok eser bıraktı Cahil ve geri kalmış halkının kalkınması için bütün çabasını sarfetmenin rahatlığı içinde bu dünyadan ayrıldı Felatun Bey ve Rakım Efendi kitabıyla Ahmet Mithat batılılaşmayı doğru anlayan Rakım Efendi ile yanlış anlayan Felatun Bey arasında geçen tartışmaları anlatır Felatun Bey akıllı kültürlü ağırbaşlı biri olarak çıkar karşımıza Batının ilmi yerine rahat yaşayışını almıştır Buna karşın Rakım Efendi kişiliği ise Batı yı doğru anlayan ve yorumlayan kendi kendini yenileyebilen yani çalışıp para kazanabilen biridir İkisi arasındaki konuşmalarda temel fark olan israf ile tutumluluk belirtilmeye çalışılmıştır Roman rahatça okunabilen ve okudukça da kişiyi Siz hangi kişiliğe daha yatkınsınız batıyı siz nasıl anlıyorsunuz sorularıyla karşı karşıya bırakıyor insanı Dönemin yaşam tarzının özeti niteliğinde olan bu eser batılılaşmayı doğru yorumlamamız açısından da okunması gereken bir roman

Nabizade Nazım Servet i Fünun un kurucularından ve Tanzimat Edebiyatı nın son romancılarındandır Yazarın değişik türde eseri olan Karabibik 1890 yılında basıldığında birçok yönden de ilk olmuştur Eser Tanzimat döneminde yazılan ve İstanbul dışında taşrada geçen ilk ve tek romandır Yine naturalizmin etkisinde kalınarak yazılmış ilk realist roman özelliği taşımaktadır Türk Edebiyatı nda köy ve köylü konusunu işlemesi bakımından da bir ilk örnektir Konusu itibariyle Anadolu köylüsünün hayatı psikolojik tahlilleri ayrıntılara inilerek anlatılmıştır Roman Antalya nın bir köyünde geçer ilgiyle okunan romanlar arasında sağlam yerini sürekli koruyabilmiştir

İlk defa 1852 yılında yayınlanan muhayyelat yazılı Türk anlatısının ilk örneklerindendir Yayınlandığı dönemde olağanüstü bir ilgiyle karşılanmıştır Giritli Aziz Efendi nin Berlin Büyükelçisi yken Almanya da yazdığı bu kitap geleneğin modernize edilerek sözlü kültürün yazılı kültüre başarılı bir şekilde aktarıldığını gösteren çok önemli bir yapıttır Gerçekte yazar Doğu edebiyatını Türk Edebiyatı yla geçmişi kendi çağıyla Tanzimat dönemiyle birleştirmiştir Muhayyelat birbirinden bağımsız üç hayalden oluşur Birinci hayal daha çok gerçeği aramakla geçer macera tutkulu bir yapı hakimdir İkinci hayalde iyice belirginleşen mistik bir dünya görüşü ve tasavvufî bir hava hakimdir Üçüncü hayalde ise aranılan gerçek bulunmuştur İyi olanlar hak ettikleri mutluluğa kavuşmuş ve kötüler de cezalandırılmıştır Eserde cinlerin ifritlerin dervişlerin ve olağanüstü güçlere sahip kişiliklerin de yer almış olması zaten var olan gizemliliği daha da artırmıştır Sürükleyici ve mistik bir yapısıyla okuyucuyu geçmişin hayallerin derinliklerinde yolculuğa çıkartan bir eser

Bu topraklarda doğmuş olan Buck kendini bütün bu geniş araziye egemen olan tek varlık olarak hissediyordu Hayatının dört yılını da geçirdiği bu yere iyice alışmıştı Doğal olarak Yargıç Miller ın malikanesinde Buck tan başka köpeklerde vardı Çünkü böyle büyük bu kadar geniş bir yerde başka köğekler olmadan olmazdı Ancak kalabalık köpek kulübelerinde oturan veya Japon finosu Toots ile Tüysüz meksikalı Ysabel gibi evde gözden uzakta yaşayan o köpeklerin hepsi gelip geçiciydi

1851 Kasım ayının sonlarına doğru soğuk bir akşam Rus sınırından biraz uzakta bacalarından tezek dumanları yükselen ve her zaman Ruslarla savaşmaya hazır durumdaki Mahket isimli Çeçen köyüne Hacı Murat gelmişti Yanık sesli bir müezzinin göğe yükselttiği ezan bittikten sonra onun yerini çeşmenin aşağı taraflarından gelen kadın ve çocuk seslerine karışan koyun meleyişleri öküz böğürüşleri almıştı Bal petekleri gibi yan yana yapılmış kulübelerin üzerinden aşağıdaki dağların bol dumanlı tepelerine doğru yankılanan tek şey kavga eden insanların sesleri ve bu kargaşadan çıkan gürültüydü Hacı Murat çok cesur ve kahramanca hareketlerinden dolayı kısa sürede Şeyh Şamil in beğeni ve güvenini kazanmış hatta bununla kalmayan Şeyh Şamil ona idarecilik rütbesi de vermişti

İvan İvanoniç sakalını haftada iki defa İvan Nikiforoviç de bir defa tıraş eder İvan İvanoviç her şeyi öğrenmek ister çok meraklıdır Bir şey anlatmaya başlayıp da sonunu getiremezsiniz yandınız Bir şeye memnun olmadımı bunu hemen belli eder İvan Nikiforoviç duygularını hiç belli etmezdi İvan İvanoviç biraz korkaktır Bunu aksine İvan Nikiforoviç in şalvarının büzgüleri öyşle geniştir ki havayla doldurulsa ambarlarla öteki yapılar bütün avlı içine sığar

Sami Paşazade Sezai 1860 1936 İstanbul da doğdu Çeşitli ülkelerde büyükelçi olarak görev almıştır Mesleği gereği İngiliz ve Fransız edebiyatlarını yakından öğrendi Önemli eseri olan Sergüzeşt 1888 yılında yayınlandığında işlediği tema nedeniyle saray ve çevresini oldukça rahatsız etmiştir Bir aşk romanı olan Sergüzeşt 1880 yıllarının hayat tarzından ve günlük yaşantısından önemli kesitler sunarken esaret ve hürriyet kavramlarının bir kez daha sorgulanmasını ister bizden Sergüzeşt te esir Çerkez kızı Dilber le zengin konağın sahibi Celal Bey arasında çok kısa bir zamanda başlayan ve biten aşkın izleri görülür Yazar insan ruhunun çaresizlik karşısında takındığı tavrın doğal davranışlarını güçlü bir duygusal düzlemde okuyucuya başarılı bir şekilde aktarmıştır O dönemde geçerli olan fedakarlık güven dürüstlük ve vatan sevgisi gibi kavramların sancılı göreceliğinin neden olduğu haksızlığa dikkat çeker Roman küçük esir bir kızın tertemiz aşkını tutkulu bir biçimde işlerken özellikle aşkın karşı konulmaz yüceliğini anlatması bakımından da tüm dikkatleri üzerinde topluyor

Safveti Ziya 1875 yılında İstanbul da doğmuştur Roman ve makaleleriyle tanınmıştır Servet i Fünun a 1896 da girmiştir Osmanlı Dışişleri nde birçok görevler yapmıştır En son Prag Büyükelçiliği ne tayin edildiği sırada kalp krizinden hastalanarak hayata gözlerini yummuştur Özellikle görgü kuralları ve tören adetleri konusunda hassas bir yapıya sahip olan Safveti Ziya eserlerinde genellikle bulunduğu dönemi ve etrafındaki insanları konu edinmiştir Gözlediği ve beğenmediği davranışları romanları sayesinde belli etmeye çalışmıştır Salon Köşelerinde bu anlamda en önemli eseridir İlk olarak 1898 de Servet i Fünun dergisinde yayınlanmış ve sansür edilmiştir II Meşrutiyet ten sonra tekrar sansürsüz bir şekilde 1912 de kitap olarak basılmıştır Eserde Beyoğlu ve çevresi gece alemi konu edilmektedir Ayrıca o dönemdeki gündelik yaşamdaki batılılaşmaya ışık tutmasıyla da gündemini sürekli korumuştur