Ticari Bankalarda Piyasa Riski Yönetimi — Bora Aktan Halit Soydan Hasan Çatalca

1970 li yılların başlarında Bretton Woods sisteminin çöküşü o tarihten sonra ülkeler ve piyasalar arasındaki ilişkilerde köklü değişiklikler getirmiştir Finansal kurumlar özellikle geleneksel yatırım araçlarının önemini yitirdiği ve istikrarsızlığın arttığı son 30 yılda yatırımcılarla beraber fon talep eden kesimleri bünyelerine çekebilmek amacıyla yeni enstrümanlar geliştirmiş bu gelişmelerle birlikte uluslararası piyasalarda vadeli işlemler futures opsiyon options ve takas sözleşmeleri swaps gibi türev finansal araçların önemi artmaya başlamıştır Aslında türev ürünlerin kullanılmasının temel amacının korunmanın hedging yanında fiyat hareketlerine bağlı olarak kur ve faizden kazanç sağlayarak krlılığı artırmak olmasına karşın finans piyasalarının karmaşık yapısı ve öngörü yapabilmenin güçlüğü nedeniyle bu ürünlerin aynı zamanda bankalar için büyük bir risk unsuru oluşturdukları görülmektedir Bu süreçte küreselleşme globalization finansal bütünleşme financial integration ve liberalleşme liberalization finansal yenilik financial innovation deregülasyon deregulation ve kısa vadeli sermaye akımı ya da sıcak para short term capital flow hot money kavramları ülkelerin gündemlerine girmeye başlamıştır Uluslararası piyasalarda yaşanan ve sözünü ettiğimiz gelişmeler doğrultusunda bankaların sundukları finansal ürün ve hizmetlerin çeşitlenmesi ve bilgi işlem teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte bankaların faaliyetleri ve yönetim politikalarında da önemli değişimlerin meydana gelmesi bu kurumların faaliyetlerindeki belirsizliği artırmış bu ise onları pek çok farklı riskle iç içe yaşamak zorunda bırakmıştır Diğer taraftan finansal piyasalarda meydana gelen gelişmelerin her biri ulusal ve uluslararası bankacılık sistemlerini derinden etkilemiş bankalar ve diğer finansal kurumlar açısından karşı karşıya kalınan risklerin daha etkin ve verimli bir şekilde ölçülerek yönetilmesinin söz konusu piyasaların istikrarını korumak için kaçı