Timurlenk Bozkırların Son Göçebe Fatihi — Beatrice Forbes Manz

Avrasya nın her köşesinde bir kasırga gibi esen Timur ya da Aksak Timur anlamına gelen Farsça Timur i leng den Türkçeye yansıdığı şekliyle Timurlenk bozkır fatihlerinin sonuncusuydu Egemenliğini 1370 de Cengiz in Moğol İmparatorluğu nun kalıntıları üzerine kurmuş ve ölümüne dek durmaksızın fetihlerini sürdürmüştü Orduları 1382 den 1405 e kadar kimi şehirleri yerle bir edip kimilerini esirgeyerek Delhi den Moskova ya Orta Asya nın Tiyen Şan dağlarından Anadolu Torosları na kadar tüm Avrasya yı hallaç pamuğu gibi attı Timur seferlerinin ulaştığı muazzam mesafelere rağmen Moğol İmparatorluğunun sınırları dışına pek az çıktı seferler düzenlediği Suriye Anadolu ve Hindistan toprakları da yine bozkır geleneğinden gelen Türk hanedanları tarafından yönetiliyordu Timur muhtemelen 1320 1330 larda Maveraünnehir de Semerkand yakınlarında doğdu Maveraünnehir o sıralar Cengiz Han ın ikinci oğlu Çağaday ın hükümdarı olduğu Çağaday hanlığının bir parçasıydı ve Timur un mensubu olduğu Barlas kabilesi Cengiz Han konfederasyonunun Moğol Barulas kabilesinden geliyordu Maveraünnehir deki bütün kabileler göçebeydiler ve yerleşik nüfusla da yakın ilişkileri vardı Üstelik İslamiyet i kabul ederek İslam kültürünün de bir parçası olmuşlardı Timur un başına geçtiği kabile konfederasyonu da geçmişteki Moğol İmparatorluğu nun bir oluşumuydu Moğol hükümdarlar hükmettikleri toprakların ihtiyaçlarına uyum sağlarken batı bozkırının göçebe Türkî kabileleri ile tarımsal bölgelerin yerleşik nüfusunu birleştirerek yeni bir kültür yaratmışlardı Bu yeni kültürün konuşma dili Türkçe dini İslam ve siyasi meşruiyeti de Moğoldu Bu süreç Türk Moğol denilen ve bozkırın iki büyük kültürünü birleştiren yeni bir miras ortaya çıkarmıştı Beatrice Forbes Manz bu çalışmasında Timur u bir göçebe hanedanın kurucusu ve çok yetenekli bir insan olarak ele alırken devlet kurma mekanizmaları kabile politikalarının dinamikleri ve kişisel yönetimin doğası gibi daha geniş konuları da tartışıyor Timur un iktidara geldiği kabile konfederasyonu içindeki siyasi kültürü inceleyerek Timur un gevşek ve isyankâr bir yapıyı tek bir kişiye itaate dayalı disiplinli bir ordu haline nasıl getirdiğini araştırıyor Beatrice Forbes Manz ABD Tufts Üniversitesinde öğretim üyesi Orta Asya ve İran siyasi kültürü ile Timur döneminin toplumsal ve kültürel yapısı alanlarında çalışmalar yapıyor