Tohum ve Toprak
Tohum ve Toprak
Kronik Kitap
Tohum ve Toprak
Vadedilmiş toprak ve seçilmiş halk düşünceleri nasıl doğdu nasıl dönüştü ve modern siyasetin merkezine nasıl yerleşti Ortadoğu nun kaderini belirleyen en güçlü anlatılardan biri seçilmiş halk ve vadedilmiş topraklar düşüncesi Peki bu düşünce nasıl doğdu yüzyıllar içinde nasıl dönüştü ve modern siyasetin merkezine nasıl yerleşti Dinler tarihi uzmanı olan ve erken dönem Hıristiyanlık tarihine dair yaptığı nitelikli araştırmalarla tanınan Prof Dr Zafer Duygu Vadedilmiş Topraklar da Tanah taki Tora Tevrat köklerden başlayıp Birinci ve İkinci Tapınak dönemleri Asur ve Babil sürgünleri Pers hâkimiyeti Helenistik krallıklar Makkabi isyanı ve Roma idaresi boyunca uzanan kapsamlı bir hat kuruyor kutsal anlatıların tarihsel bağlamlarını açığa çıkarıyor Bu yolculukta Yeşu nun fetihlerinden Davut ve Süleyman a diaspora tecrübelerinden Bar Kohba isyanına kadar dönüm noktaları bir mitin nasıl ideolojiye ideolojinin de nasıl siyasal projelere dönüşebildiğini gösteren örnekler olarak ele alınıyor Vadedilmiş Topraklar seçilmişlik vurgusunun kimi dönemlerde soy ırk merkezli kimi dönemlerde sorumluluk ahlak merkezli yorumlandığını vadedilmiş toprak düşüncesinin ise eskatolojik bir beklentiden somut jeopolitik hedefe çevrildiğini gösteriyor Böylece modern Siyonizm in dinî sembolleri seküler ulus devlet projesiyle nasıl harmanladığını haritalar metinler ve hafızalar üzerinden nasıl meşruiyet ürettiğini tarih ile mit arasında gidip gelen gerilimli sınırda sergiliyor Sloganların gürültüsünden uzak belgeye dayalı bir tartışma sunan Vadedilmiş Topraklar güncel trajedilerin yalnızca askerî siyasal hesaplaşmaların değil kutsal anlatıların modernleştirilmiş kullanımlarının da sonucu olduğunu hatırlatıyor tartışmayı inançlara saldırı zemininin dışına tarihsel analiz ve eleştirel yorum zeminine taşıyor Tapınağın yıkılışları sürgünlerin kimliği yoğuran etkileri Roma nın hukuk ve kültür politikaları mezhep ve hareketlerin Ferisiler Sadukiler Esseniler Hasmonayimler dünyası hepsi bugünün çatışmalarını anlamaya yarayan bir arka planın parçaları olarak yeniden kuruluyor Vadedilmiş Topraklar Ortadoğu yu Esir Alan Bir Yahudi Mitinin Tarihi yalnızca geçmişi anlatmıyor bugün konuşulan her cümlenin arkasındaki uzun süreli fikir hareketlerini görünür kılıyor Hem akademik titizliği hem de sürükleyici anlatımıyla Ortadoğu nun bugünü hakkında düşünen herkesin kütüphanesinde yerini hak eden bir kaynak
Açılım Kitap
Weizman olağanüstü ve bazen de sürreal bir rahatsızlık veren sonuçlarıyla Edward Said in tezini yeni bir boyuta taşıyor Etkileyici bir çalışma Jac Merrick Independent Bu yıl mimari üzerine okuduğum en şaşırtıcı kitap Edwin Heathcote Financial Times Oyuk Topraklar bir Filistin kitabı ama alışageldiğimiz duygusal belagat örneklerinden çok farklı Bugün Filistinlilerin Filistin i neredeyse tanınmaz halde Filistinlilerden geriye etraflarındaki hayattan koparılmış anıtlar yaşamanın imkânsızlaştığı harabeler ve kamplar kaldı Şimdiye dek Filistin meselesi tarihsel siyasal cephelerden sayısız kez tartışılmışsa da Filistin in kendisi kahramanlık ve direniş öykülerinin gölgesi altında unutuldu İsrail işgali gün geçtikçe daha da güçlendi yer etti Filistin topraklarının aldığı somut şekil İsrail in varlığını reddedilemez kılmaya Filistinlileri yerinden etmeye başladı Şiddetin doğrudan değil de mekân yoluyla işletilip üretildiğini meşrulaştığını gösteren önde gelen İsrailli sol düşünürlerden mimar Eyal Weizman Filistin in taşını toprağını konuşturuyor işgali hukukun ve siyasetin soyut dilinden ırak mekâna işlendiği şekliyle tartışmaya açıyor bir mekân pratiği olarak işgalin eşkâlini çiziyor Gazze nin tünellerinden kontrol noktalarındaki bekleme salonlarına ve otoyollarla oluşturulan paralel bir ülkenin paradoksuna Weizman mekânın teşkil tarzlarını inceleyerek Filistin i boğan dikey iktidarın izini sürüyor Filistin i oyarak kendine yer açan bu şiddetin boyutlarını kavrayabilmek için iktidarı nazari değil somut boyutlarıyla görmeyi öğrenmemiz gerekiyor İşgalin esir almanın boyun eğdirmenin aksiyomları hakkında enine boyuna düşünmek için ürkütücü bir tatbikat Weizman yüzeyler hareket ve savaşın araçları arasındaki ilişkiyi kavramsallaştırmak için tamamen yeni metotlar yaratmaya yönelik cesurca bir girişimde bulunuyor Achille Mbembe Filistin topraklarının İsrail işgali tarafından farklı yollarla oyulmasının iç burkan hikayesi Weizman ın çarpıcı kelime imaj tertipleri aynı anda hem mekan siyasetinin dahice bir eleştirisi hem de sömürge idaresi ve mülksüzleştirmeye yönelik keskin bir itham Derek Gregory
İletişim Yayınları
çev. Aksu Bora, Selda Somuncuoğlu
Erkeğin rahme tohumu bırakan yaratıcı kadının da bunu besleyen toprak olduğuna inanılır Tohum ve toprak görünürde masum iki imge Oysa aralarında bir hiyerarşi var erkeklere atfedilen yaratıcılık ve hayat verme gücü onları simgesel olarak Tanrı ya yaklaştırırken kadınların besleyici rolü onları Tanrı tarafından yaratılan yani dünya ile eşleştiriyor Antropolog Carol Delaney Sünni bir Orta Anadolu köyünde yaptığı saha araştırmasından yola çıkarak yaratılış la ilgili inanış ve simgeleri ve bunların köylülerin beden cinsellik evlilik yeme içme ve zaman uzam algıları ile hanenin yeniden üretimindeki işbölümü ve milliyetçilik retoriğinin şekillenmesindeki rolünü inceliyor Delaney in temel tezi tekkaynaklı üreme teorisi ile teolojik tektanrıcılık doktrininin birbirleriyle ilişkili olduğu dinin ve yeniden üretimin ayrı ayrı ele alınamayacağı Türkiye üzerine yapılan önemli antropolojik çalışmalardan biri olan Tohum ve Toprak ta Delaney in çıkış noktasını oluşturan sorular ise şunlar Neden tektanrılı üç dinde de Tanrı açık ya da kapalı biçimde erkek olarak simgelenmektedir ve Neden biyolojik yeniden üretim değersizleştirilmiş ve böylece kadınlar düşük bir statüye yerletirilmiştir