Topçular Kâtibi I II Cilt Takım Satılmaktadır — Doç Dr Ziya YILMAZER

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ BİBLİYOGRAFYA KISALTMALAR TOPÇULAR KÂTİBİ ABDÜLKÂDİR KADRÎ EFENDİ A HAYATI 1 Adı 2 Ailesi Doğduğu Yer ve Yılı 3 Bulunduğu Görevler 4 Bulunduğu ve Bulunma İhtimâli olan Seferler 5 Ölümü B TARİH İ l Eserin İsmi 2 Telîf Sebebi 3 Telîf Tarihi 4 Muhtevâsı 5 Tarih in Nüshaları a Es ad Ef Nüshası b Viyana Nüshası c Nüshaların Mukâyesesi ve Kıymeti 6 Şiirleri ve Şâirliği C KAYNAKLARI D TESİRLERİ 1 Kâtib Çelebi nin Fezleke si a Abdülkadir in Tarih inden Alındığı Belirtilen Yerler b Abülkadir in Tarih inden Aldığını Belirtmeden İstifâde Ettiği Yerler ba İhtisâr Ederek Aldığı Yerler bb Başka Kaynaklarla Karışık Olarak İstifâde Ettiği Yerler bc İstifâde Ettiğini Bazı İfâdelerle Belirttiği Yerler bd Diğer Kaynaklara Tercîh Ettiğinin Açık Olarak Görüldüğü Yerler be Diğer Kaynakları Tercîh Ettiğinin Açık Olarak Görüldüğü Yerler 2 Na îmâ nın Tarih i 3 Hammer in Osmanlı Devleti Tarihi E ABDÜLKÂDİR İN TARİHÇİLİĞİ VE ÜSLÛBU 1 Tarihçiliği 2 Üslûbu a Arkaik Türkçe Kelimeler b Deyimler c Benzetmeler d Mübâlağalı İfâdeler Metin Tesîsinde Tâkip Edilen Yol NETİCE METİN Bin bir târîhinde vâki olan Üngürus seferleridir ki zikrolunur Ve Âsitâne ye Vezîr Kayim makâm Ferhâd Paşa ya fermân ı şerîf sâdır oldukda ve telhîs ile Sadr ı a zam sa âdetlü Pâdişâh ı âlem penâh a evvel bahâr ı huceste âsârda olacak sefer mühimmâtları defterleri beyânındadır Der zemân ı hazret i Pâdişâh ı İslâm Sultân Murâd bin Selîm Hân fî sene 1003 Der sefer i Eflâk bâ Serdâr Vezîr i a zam Ferhâd Paşa refte fî şehr i şa bân sene 1003 Der muhârebe i Ostorgon bâ Serdâr Vezîr Mehmed Paşa Mîr i mîrân ı Budun Der sefer i Eğri feth kerde ba dehû muhârebe Feth i küffâr ı tabur der vakt i hazret i Pâdişâh ı âlem penâh sene 1004 ilâ 1005 Der sefer i Vasıt bâ Serdâr Vezîr Satırcı Mehmed Paşa der vâcib şevvâl sene 1005 Der muhâfaza i Nehr i Tuna Mihal in ısyân ı sebebinden bâ Serdâr Vezîr Hâfız Ahmed Paşa fi sene 1005 Der sefer i Erdel Kıralı ve Kal a i Varad der zemân ı Vezîr Satırcı Mehmed Paşa fi sene 1006 Kefere i Nemçe nin taburları Budun Kal ası na gelüp ceng ü cidâl olduğudur Âsitâne i sa âdet de olan tebeddülâtlar ve imdâd ı sefer i Üngürus beyânındadır Ve Âsitâne i sa âdet de vâki olan sefer i Üngürus câniblerine cedîd Serdâr fermân olduğudur Der sefer i Uyvar bâ Serdâr Vezîr i a zam İbrâhîm Paşa y ı Gazî Serdâr ı Üngürus me mûr şude Âsitâne den Uyvar seferine teveccüh etdükleridir Der sefer i Kal a i Kanije ve Kal a i Babocsa ve ba zı kılâ Ve kefere i füccâr cem iyyet kerdend tabur keşîde ve muhârebe şude Ve feth i kılâ ve tabur i küffâr firâr kerd ve feth nasîb şude der zemân ı Serdâr Vezîr i a zam İbrâhîm Paşa y ı Gazî hâlâ Der sefer i İstoni Belgırad Ve küffâr ı hâksâr taburları cem iyyet ile İstoni Belgırad a gürûh toplar ile gelüp üşündü ve muhârebe olur Kırk aded top ile muhâsara edüp zabt eder Yüz yirmi bin kefere cem olur dahi tabur bağlayup balkan kûhistânda kal aya mukabil karâr ederler sene 1010 İbtidâ Anadolu Vilâyeti nde vâki olan Celâlî Kara Yazıcı ve Karındaşı ve Hüseyn Paşa Der sefer i İstoni Belgırad feth kerd der zemân ı Serdâr Sadr ı a zam Hasan Paşa der vakt i eyyâm ı ağustos ikdâm şude bi inâyetillâh der vâcib gurre i rebî ulâhır sene 1011 Serdâr Vezîr i a zam Hasan Paşa Vilâyet i Erdel seferine teveccüh etdükleridir ba dehû avdet edüp Der sefer i Ada ve tabur ve Peşte der vakt i Vezîr Serdâr Mehmed Paşa Budun refte fi sene 1012 Der vakt i Vezîr i a zam Ali Paşa be Âsitâne adâlet kerde der Âsitâne Der sefer i şark ve Şâh ı Acem ve Celâlî bâ Serdâr Vezîr Cıgal zâde Sinân Paşa Ve sene selâs e aşere ve elf târîhinde Şâh ı bed kirdâr Van Kal ası üzere geldüğüdür Der sefer i Üngürus der zemân ı Serdâr Vezîr i a zam Ali Paşa Belgırad refte ba dehû merhûm ve mağfûr şude der vâcib rebî ulevvel sene 1013 Ba dehû Vezîr Mehmed Paşa Vezîr i a zam şude Sa âdetlü Sultân Ahmed Hân hazretleri Edirne ye azîmet etdükleridir Sene selâse aşere ve elf şa bân gurresinde der mahrûse i Bursa sa âdetlü Pâdişâh ı âlem penâh refte bâz Âsitâne i sa âdet teveccüh kerde fî sene 1013 Vezîr i a zam Mehmed Paşa sadrda karâr etdi fî sene 1013 evâsıt ı ramazân Der sefer i Ostorgon feth kerd der zemân ı Vezîr i a zam Mehmed Paşa sene 1014 Sene hamse aşere ve elf târîhinde vâki Anadolu câniblerine olan sefer i hümâyûndur ki zikr ü beyân olunur Der sefer i Anadolu bâ Serdâr Vezîr Mustafa Paşa li sene 1015 Ve sene sitte aşere ve elf târîhinde vâki olan seferlerden Canpulâd oğlu ve Celâlîler seferleridir ki zikr olunur Der sefer i Mihalic Cisr i Lubât üzerine Celâlî eşkıyâları cem olup Âsitâne den Vezîr Hasan Paşa Serdâr olup teveccühleri beyânındadır Der sefer i Bağdâd bâ Serdâr Vezîr Mahmûd Paşa Der sefer i Celâlî Kalender oğlu feth kerde sene 1017 Der sefer i Bayburd ve Ser asker î i Vezîr Defterdâr Ahmed Paşa Mîr i mîrân ı Rumeli Der sefer i Üsküdar ve katl i Celâlî Yûsuf Paşa ba dehû avdet şude der Âsitâne bâ fermân ı şerîf i âlî şân Der sefer i şark ve Tebrîz sitâde der vakt i Şâh ı bed fi âl Tabur cem kerde Serdâr Vezîr i a zam Murâd Paşa ve Şâh firâr kerde der Tebrîz Bin yirmi senesinde Âsitâne de sa âdetlü Pâdişâh ı âlem penâh hazretleri Saray ı atîk de Sultân hazretlerine sûr i hümâyûn olduğu zikr olunur sene 1020 Ba dehû Vezîr i a zam Nasûh Paşa ya sene 1021 Alay ı azîm Sultân Ahmed Hân hazretleri nin cemî i vüzerâ i izâm ile Edirne ye teveccühleri dir Der sefer i Eyâlet i Yemen fî sene 1021 Der sûr i Vezîr i a zam Nasûh Paşa Der sefer i Kazak eşkıyâsı ve Nehr i Ak su ve Turla bâ Serdâr Vezîr Ahmed Paşa Mîr i mîrân ı Rumeli sene 1024 Der sefer i şark ve Kal a i Revan bâ Serdâr Vezîr i a zam Mehmed Paşa firistâde der vâcib sene 1025 Ve kışlak sene 1026 Haleb Ba dehû kılâ ı Revan âmed Der sefer i Erzurum bâ Serdâr Yeniçeri Ağası olan Hüseyn Ağa Der sefer i şark ve Tebrîz ba dehû Erdebil ve Sahrây ı Serav da karâr şude ve elçi âmede ba dehû avdet kerdend sene 1027 Bin yirmi altı senesinde vâki Devlet i aliyye de sadrda olan ahvâldir Der sefer i Erdebil bâ Serdâr Vezîr i a zam Halîl Paşa sene 1027 Der sefer i Leh ve Kazak Boğdan sınuruna tabur peydâ edüp İskender Paşa y ı Serdâr edüp feth etdükleridir Sa âdetlü Sultân Osmân Hân Leh câniblerine teveccüh edüp ve Hotun taburu ve Kıral ı Kefere i Leh cem iyyet edüp asâkir i İslâm üzerlerine sefer edüp mansûr u muzaffer oldular sene 1030 Sene selâse ve selâsûn ve elf recebü l müreccebinin gurresinde vâki seferlerinin biri de Abaza seferi ba dehû Bağdâd seferidir der vakt i Vezîr i a zam Mehmed Paşa Sene erba a ve selâsûn ve elf târîhinde Sadr ı a zam Serdâr ı ekrem Hâfız Ahmed Paşa Diyârbekir den Bağdâd Kal ası seferine teveccühleridir ki zikr olunur Sene sitte ve selâsûn ve elf rebî ulâhır un un gurresinde Vezîr i a zam Serdâr Halîl Paşa Erzurum seferine teveccühleri beyânındadır Der sefer i Erzurum ve Abaza i aduv ısyân şude bâ Serdâr Sadr ı a zam Husrev Paşa me mûr refte Ve kal a i mezbûr muhâsara kerdend feth şude der sene 1037 Der sefer i Hemedân ve Dergezîn ve Vilâyet i Şîrâz ve Sahrây ı Maşad ve Şehrezol ve Bağdâd der zemân ı Serdâr Vezîr i a zam Husrev Paşa me mûr şude sene 1038 Der Vilâyet i Şehrezol binâ i cedîd kerde der zemân ı Vezîr i a zam Husrev Paşa mübâşeret kerde Der sefer i muhâfaza i Vilâyet i Musul kal a i cedîd binâ ve ta mîr kerde Ve dernek i mîr i mîrân ve cem iyyet i sipâhiyân der sene 1041 Der sefer i şark ve kışlak ı Haleb ve Diyârbekir dernek kerde bâ Serdâr Vezîr i a zam Mehmed Paşa ve hıfz ı Kal a i Van Sene selâs e ve erba în ve elf şevvâlinde azametlü Pâdişâh Sultân Murâd mahrûse i Edirne ye teveccüh edüp ba dehû avdet etdükleridir Sene erba a ve erba în ve elfde vâki olan şark seferlerinden Revân Kal ası seferidir ki nakl ü beyân olunur Sene sitte ve erba în ve elf şevvâlinde Vezir i a zam olan Bayram Paşa Bağdâd seferi mühimmâtları içün Serdâr olup Âsitâne den teveccüh etdükleridir Der sefer i şark ve feth i Kal a i Bağdâd der vakt i Pâdişâh ı İslâm Sultân ibnü s Sultân Gazî Murâd Hân ibn Sultân Ahmed Hân Sultân Murâd ın vefâtı ve Sultân İbrâhîm in cülûsü Bin elli bir târîhinde Âsitâne i sa âdet den Bahr ı siyâh câniblerine fermân olunan donanma yı hümâyûn ile Kefe ve Azak seferidir ki zikr olunur DİZİN EKLER l Abdülkadir Efendi Tarihi nin Nüshalarından Örnekler 2 Abdülkadir Efendi ile İlgili Bazı Arşiv Vesîkaları