Toplumu Devletten Kurtarmak — Erich Mühsam

Devlet gerçekten toplumun zorunlu kaderi midir yoksa yüzyıllar boyunca içselleştirilmiş bir itaati mi temsil eder Erich Mühsam bu soruyu teorik düzlemden başlayarak devlet olgusunu ahlaki ruhsal ve siyasal bütün sonuçlarıyla birlikte masaya yatırır Farklı tarihleri kapsayan yazılarının yanı sıra kitabın ana gövdesini oluşturan Toplumu Devletten Kurtarmak adlı bölümde Mühsam anarşizmi bir kaos ideolojisi olarak anlamak isteyenleri hayal kırıklığına uğratacak şiddette bir dayanışma özgürlük ve yaratıcı toplumsallık üzerine kurulu radikal bir düzen önerisi olarak ele alır Mühsam ın sosyalist anarşizmi ne parlamenter uzlaşmaların ne de otoriter devrim vaatlerinin sınırlarına sığar Devleti sınıfsal tahakküm kadar insan ruhunun köleleştirilmesinin de temel aracı olarak teşhir eder Ölümünden bir yıl önce kaleme aldığı siyasi inançlarının programatik bir özeti olan Toplumu Devletten Kurtarmak broşürü bohem yaşam ile proleter örgütlenme arasında bir köprü kuran bu eşsiz kişiliğin hayatını belgeleyen çok sayıda deneme mektup ve günlük yazılarıyla birlikte sunulduğunda ortaya çıkan şey itaate karşı sorumluluk yönetime karşı ortak yaşam korkuya karşı benzersiz bir cesaret metni oluyor Anti militarist anarşist deneme ve oyun yazarı şair bohem devrimci ve aynı zamanda bir kurban Mühsam ın yaşamıyla düşüncesi arasındaki sarsıcı tutarlılık kitap boyunca tüm metne olağanüstü bir yoğunluk kazandırır Toplumu Devletten Kurtarmak sizi rahatlatmayan uyandıran ama devleti doğal kabul eden her zihni de rahatsız edebilen bir kitap İktidar özgürlük birey ve toplum üzerine yeniden düşünme cesareti aşılayan Mühsam bundan çok daha önemli bir şey yapıyor özgürlüğü soyut bir ideal olmaktan çıkarıp somut bir toplumsal görev hâline getiriyor