TUHFETÜ SENİYE YENİ DİZGİ ARAPÇA — Muhammed Muhyiddin Abdülhamid

et Tuhfetü s Seniyye Muhammed Muhyiddin Abdülhamîd in İbn Âcurrûm un nahve dair olan el Mukaddimetü l Âcurrûmiyye kitabı üzerine kaleme aldığı şerhtir Eserin tam olarak ismi et Tuhfetü s Seniyye bi Şerhi l Mukaddimeti l Âcurrûmiyye dir İbn Âcurrûm un Mekke de yazdığı el Mukaddimetü l Âcurrûmiyye kitabı nahivle alakalı olup içerisinde isim ve fiillerin tasrifleri i rabı ve harflerin i rabı gibi konuları ihtiva etmektedir Gerek İbn Âcurrûm un eseri gerek Muhammed Muhyiddin Abdülhamîd in et Tuhfetü s Seniyye si kolay öğretici yöntemi sayesinde İslâm dünyasında pek rağbet görmüştür EL MUKADDİMETÜ L ÂCURRÛMİYYEİbn Âcurrûm un nahivle alakalı olarak kaleme aldığı ve kendisiyle tanındığı en meşhur eseridir Eser isim ve fiillerin tasrifleri i rabı ve harflerin i rabı gibi konular hakkında özlü bilgiler içermektedir Müellif bu eserini hac vazifesi münasebetiyle Mekke de bulunduğu zaman diliminde kaleme almıştır el Mukaddimetü l Âcurrûmiyye yöntemi ve nahvin ana kurallarını sade bir dille ifade etmesi gibi sebeplerden dolayı İslâm dünyasında meşhur olmuştur Ayrıca daha sonra Avrupa da da tanınarak çok rağbet görmüş ve belli başlı Batı dillerine tercüme edilmiştir Şunu da belirtmek gerekirse pek çok farklı müellif tarafından el Âcurrûmiyye üzerine altmış civarında şerh yazılmıştır İBN ÂCURRÛM ö 723 1323 İbn Âcurrûm Kuzey Afrikalı dil ve kıraat âlimidir el Âcurrûmiyye adlı eseriyle maruftur 672 de Fas ta doğmuştur Sanhâce kabilesindendir Tam olarak ismi Ebû Abdillâh Muhammed b Muhammed b Dâvûd es Sanhâcî dir Âcurrûm lakabı Berberî dilinde sûfî anlamında olmakla beraber dedesinden kendisine kalmıştır Tahsil HayatıTahsil hayatı hakkında yeterince bilgi olmayan İbn Âcurrûm ilk temel eğitimini Fas ta almıştır Ayrıca burada dil edebiyat kıraat fıkıh ve matematik tahsili de görmüştür Daha sonra hac yolculuğu sırasında Kahire ye uğramış burada meşhur dilci ve müfessir Ebû Hayyân el Endelüsî nin derslerine katılarak icâzet almıştır Hac farizasını yerine getirdikten sonra tekrar Fas a dönmüş ve Karaviyyîn Camii nde dil ve kıraat dersleri vermeye başlamıştır Zamanla iki oğlu başta olmak üzere birçok talebe yetiştirmiştir Önde gelen bazı talebeleri şunlardır Ebû Muhammed Abdullah oğlu Mindîl lakabıyla maruf Ebü l Mekârim Muhammed oğlu Ebü l Abbâs Ahmed b Muhammed el Cezennâî Ebû Muhammed Abdullah b Ömer el Vângılî ed Darîr dilci ve fakih Ebû Abdullah Muhammed b Abdülmüheymin el Hadramî Ebü l Abbâs Ahmed b Muhammed el Hazrecî fıkıh ve kıraat âlimi Muhammed b Ali el Gassânî Aynı zamanda İbn Âcurrûm birkaç çalışmada kaleme almıştır Bunların en meşhuru el Mukaddimetü l Âcurrûmiyye dir Diğer eserleri Ferâ idü l Me ânî fî şerhi Hırzi l Emânî ve İmam Nâfi kıraatiyle ilgili el Bâri adlı bir manzumesi dir Müellif İbn Âcurrûm 723 1323 senesinde Fas ta vefat etmiştir Günümüzde Bâbülhamrâ olarak bilinen Bâbülcizyîn yakınındaki Endülüslüler mahallesinde defnedilmiştir Allah Teâlâ Rahmet Eylesin Mekanını Cennet Kılsın ÂminMUHAMMED MUHYİDDİN ABDÜLHAMÎD 1900 1973 Müellif Muhyiddin Abdülhamîd Arap dili ve edebiyatı âlimidir Mısır ın Şarkıye ilinin Kefrülhamâm köyünde doğmuştur Nisbesiyle beraber ismi Muhammed Muhyiddîn b Abdilhamîd el Mısrî dir Muhyiddin Abdülhamîd İlk öğrenimini memleketinde görmüş orta öğrenimini de Dimyat ta tamamlamıştır 1925 senesinde Ezher Üniversitesi nden mezun olmuş bir müddet Ezher in lise kısmında ve Kahire Enstitüsü nde öğretmenlik yapmıştır İlim ekseninde bir hayat süren müellif özetle daha sonra şu görevlerde bulunmuştur 1931 senesinde Ezher e müderris olarak tayin edilmiş ve burada uzun süre Arap Dili Fakültesi nde müderris ve dekanlık yapmıştır 1940 yılında yeni açılan Hartum Üniversitesi Hukuk Fakültesi ne bağlı Yüksek Hukuk Mektebi nde müderrislik ve mektebin din ilimlerine dair programlarını hazırlamak için Sudan a davet edilmiş bu daveti kabul ederek 4 sene kadar burada hizmet etmiştir 1943 yılının sonunda tekrar Ezher Üniversitesi Arap Dili Fakültesi ne müderris ve idareci vasfıyla dönmüş ve İlâhiyat Fakültesi nde ders okutmuştur Bu arada Kahire Arap Dil Kurumu başta olmak üzere Mecmau l Buhûsi l İslâmiyye gibi birçok ilmî kuruluşta üye olarak görev almıştır Ayrıca Ezher Üniversitesi nde Lecnetü l Fetvâ ve el Meclisü l a lâ li ş Şuûni l İslâmiyye ye bağlı Lecnetü İhyâi t Türâs a başkanlık da yapmıştır İlmî bir hayat süren Muhyiddin Abdülhamîd 1965 yılında Arap Dili Fakültesi nin dekanlığından emekliye ayrılmış 1973 senesinde de Kahire de vefat etmiştir Allah Teâlâ Rahmet Eylesin Mekanını Cennet Kılsın ÂminMUHYİDDİN ABDÜLHAMÎD İN ESERLERİel Muhtâr min Sıhâhi l Luga li l Cevherî Mebâdi ü Dürûsi l Arabiyyeel Ahvâlü ş Şahsiyye fi ş Şerî ati l İslâmiyyeAhkâmü l Mevârîs ale l Mezâhibi l Erba aTenkîhu l EzheriyyeDürûsü t TasrîfTefsîrü l Kur âni l Azîm Cüz ü AmmeŞerhu Makâmâti Bedî izzamân el HemedânîŞerh alâ Şerhi İbn Akîl alâ Elfiyyeti İbn Mâlik Minhatü l Celîl bi Tahkîki Şerhi İbn Akîl et Tuhfetü s Seniyye bi Şerhi l Mukaddimeti l ÂcurrûmiyyeŞerhu l Mukaddimeti l Ezheriyyeen Nizâmü l Ferîd bi Tahkîki Cevhereti t TevhîdŞerh alâ Şerhi Katri n Nedâ ve Belli s SadâŞerhu Dîvâni Ömer b Ebî Rebî a el MahzûmîŞerh alâ Kitâbi l İnsâf fî Mesâ ili l Hilâf Beyne n Nahviyyîn el Kûfiyyîn ve l BasriyyînUddetü s Sâlik ilâ Tahkîki Evdahi l MesâlikŞerhu Dîvâni Ebî TemmâmHidâyetü s Sâlik ilâ Tahkîki Evdahi l MesâlikSebîlü l Felâh fî Şerhi Nûri l Îzâhel İntisâf mine l İnsâf Şerh ale l Mufassal Şerh alâ Metni t Telhîs fi l BelâgaMUHYİDDİN ABDÜLHAMÎD İN BAZI TAHKÎK ÇALIŞMALARIMakâlâtü l İslâmiyyîn Ebü l Hasan Eş arîel Fark Beyne l Fırak Abdülkāhir el Bağdâdîel İhtiyâr li Taʿlîli l Muhtâr Abdullah b Mahmûd el Mevsılîel Hidâye Burhâneddin Mergînânîel Lübâb fî Şerhi l Kitâb Abdülganî el MeydânîMinhâcü l Vüsûl Kâdî BeyzâvîYetîmetü d Dehr fî Mehâsini Ehli l Asr Ebû Mansûr es Se âlibîMürûcü z Zeheb Mes ûdîVefeyâtü l Aʿyân İbn HallikânFevâtü l Vefeyât İbn Şâkir el KütübîVefâʾü l Vefâ SemhûdîEdebü l Kâtib İbn Kuteybeel Meselü s Sâʾir fî Edebi l Kâtib ve ş Şâʿir Ziyâeddin İbnü l EsîrMuhtasarü l Meʿânî TeftâzânîEvdahu l Mesâlik ilâ Elfiyyeti İbn Mâlik İbn Hişâm en NahvîŞerhu Elfiyyeti İbn Mâlik İbn AkîlŞerhu Katri n Nedâ İbn Hişâm en Nahvîel Mücmel fi l Luga İbn Fârisel Îzâh fî ʿUlûmi l Belâga Hatîb el KazvînîHizânetü l Edeb Abdülkâdir el BağdâdîET TUHFETÜ S SENİYYE İÇİNDE İŞLENEN BAZI KONULARNahvin tarifi konusu semeresiKelam türleriİ rab türleriZammenin kullandığı yerlerFethanın kullandığı yerlerCer alametleriCezm alametleriMu reblerFiil çeşitleriFail çeşitleriMübteda kısımlarıHaber kısımlarıMübteda ve Haber üzerine dahil olan amillerMarifenin kısımlarıNekre konusuAtıf harfleriBedel çeşitleriHal Temyiz İstisna konularıMünada konusu Tanıtım Bülteninden