Türk Destancılık Tarihi Bağlamında Köroğlu Destanı Türk Dünyasının Köroğlu Fenomenolojisi — Fuzuli Bayat

Köroğlu Türk destan geleneğinde mitolojik kahramandan destan kahramanına vergi almış şaman dan Hakk tan gönlüne ilham düşen âşık a karanlık güçlerle savaşan alp ten insanları haksızlıktan koruyan kahraman a çiltanlarla Hz Hızır la Hz Ali yle on iki imamla konuşabilen eren e kadar sürekli statü değiştirerek varlığını sürdürmüştür Köroğlu Destanı bütün Türk halklarının sözlü edebiyatında ayrıca Kürt Arap Tacik Gürcü Acar Gürcü dilinde Ermeni Afgan Abaza folklorunda mevcuttur ve sözlü gelenekte bugünkü şekliyle tam dört asırdır icra edilen en önemli epik eseridir Türklerin etno siyasal birlik döneminde mevcut olan ancak Türklerin yayılmacılıklarıyla farklı coğrafyalarda farklı toplumlarda bir biçimlenme geçiren Köroğlu Destanı en az 17 Türk ve 8 gayri Türk halkın halk edebiyatında yazıya aktarılmış şekliyle mevcuttur Bundan başka İngiliz Fransız Alman Rus Fars Macar Bulgar Çek Slovak dillerine de tercüme edilmiştir Bir destanın bu kadar çok dile çevrilmesi de yalnız Köroğlu Destanı için geçerlidir Prof Dr Fuzuli Bayat diyor ki Bu eserde Köroğlu Destanı nın bütün varyantlarını ve kollarını bir araya getirmeye çalıştık ve Köroğlu fenomenolojisinin sırrını öğrenmek istedik Bu destanla ilgili yazılmış eserlerin çok büyük bir kısmını inceledik ve sonunda halk edebiyatı araştırmalarında kullanılan yeni bakış açısından yola çıkarak destanın temelini veya folklor terminolojisi ile söyleyecek olursak arketipini oluşturan öğeyi ortaya çıkarmaya ve Köroğlu fenomenolojisinin sebeplerini açıklamağa çalıştık