Türk Dış Politikasında İslam

Elinizdeki kitap Türk dış politikasına ilişkin giriş niteliği taşıyan bir çalışmanın eksikliğini giderme kaygısının ürünüdür Bu nedenle dış politikaya genel hatlarıyla değinen ve teorik normatif tartışmalardan mümkün olduğunca kaçınan bir kitap olarak tasarlandı Bu yönüyle hem konuya ilgi duyan ortalama okuyucuya hem de ayrıntılı bir öğrenme sürecinin başındaki öğrencilere hitap etmektedir Kitap bir ders kitabı olarak tasarlandığı için kronolojik bir akış izlemiş ve her ders döneminin 14 hafta olmasından dolayı buna uygun bir bölümlemeye gidilmiştir 13 farklı bölümden oluşan kitabın her bölümü üç ana başlık içermektedir İlkinde dönemin genel karakteristik özelliğini ve onu diğer dönemlerden ayıran farkını ortaya koyan ilkelere odaklanılmıştır İkincisinde dönemin dış politika yapımında ve dış politikanın belirlenmesinde hangi aktörlerin ön plana çıktığı analiz edilmiştir Üçüncü ana başlıkta ise Türkiye dış politikası bağlamında söz konusu döneme ilişkin öne çıkan belli olay ve gelişmeler merkeze alınarak dönemin temel dış politika seyri verilmeye çalışılmıştır

28 Temmuz 1914 tarihinde başlayan sonucunda ise milyonlarca insanın ölümüne ve çok büyük problemlerle acıların yaşanmasına neden olan I Dünya Savaşı 11 Kasım 1918 de sona ermiştir Bu savaş Avrupa da ortaya çıkmıştır ancak kısa sürede Rusya nın batı bölümüne ve hatta Orta Doğu ya kadar yayılmıştır Savaş sonrasında Atatürk önderliğinde Türk Kurtuluş Savaşı nın temelleri başarılı bir şekilde atılırken dünya da savaşın ağır bedellerini ödemeye başlamıştır Daha açık bir ifade ile uluslararası ilişkilerde büyük bir role sahip olan Avrupa etkisini kaybetmeye başlamıştır ve I Dünya Savaşı nın yıkıcı gücünü tamamen hissetmiştir Elinizde tuttuğunuz bu kitap 1918 1980 yılları arasında dünyada yaşanan ve Türk dış politikasını ciddi bir derecede etkileyen sıcak gelişmeleri Türkiye nin diğer devletlerle kurmuş olduğu ikili ilişkileri en önemli ayrıntılarıyla anlatmaktadır Bunu yaparken de okuyucusunu sıkmayacak özgün sade ve sürükleyici bir dil kullanmayı amaçlamıştır Çalışmanın akademik literatüre katkı sağlaması dileğiyle

Mevcut hiçbir kitaba benzemeyen bir şekilde Kösebalaban ın Türk Dış Politikası eseri Türkiye gibi yükselen bir gücün global tavrına şekil veren ideoloji tarih ve kimlik arasındaki etkileşimi mahir biçimde açıklıyor Türkiye nin yükselen Kemalizm sonrası dış politikasının karmaşık yolunda bir rehber olması açısından çok güvenilir bir kaynak Peter Mandaville George Mason Üniversitesi Kösebalaban ideoloji ve kimliği de tartışmaya sokarak Türk dış politikasının geçmişini ve bugününü anlamamızı sağlayan canlı bir perspektif sunuyor ve Türk dış politikasını jeo politikanın ve reel politikanın hakimiyetinden kurtarıyor İçerisi ile dışarısı arasındaki açığı kapatan bu kitap küreselleşme bağlamında Türkiye nin dış ilişkilerinin kapsamlı bir resmini görmemizi sağlıyor İhsan Dağı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Bu kitap Türk dış politikasına onun kaynakları özellikleri başarıları ve karşılaştığı güçlükler konusunda yaptığı derin analizlerle ihtiyaç duyduğumuz başka bir açıdan bakmamızı sağlıyor ve bunu dış politikayı sâdece uluslararası mücadelelerin değil demokrasi ve kimlik için yapılan ulusal mücadelelerin de kesişme noktasına koyarak başarıyor Türk dış politikasının yönü ve amacının yeni bir önem kazandığı bir zamanda Kösebalaban ın kitabı diğer akademik kitapların Türkiye nin dış politikasında büyük değişimlere sebep olan iç çatışmalara ve ideoloji güç kimlik din ve militarizmle ilgili tartışmalara ne kadar az odaklandığını göstermesi açısından önemli bir hatırlatma yapan tam zamanında yazılmış bir eser Türk Dış Politikası akademisyenler araştırmacılar öğrenciler siyasî stratejistler politikacılar ve Türkiye nin dış politika sürecinin akademik değerlendirmesinde iç dinamiklerinin gerektiği gibi çalışılmadığı göz ardı edildiği veya bunlara gereken önemin verilmediğini düşünen herkes için mutlaka okunması gereken bir kitaptır Ümit Cizre İstanbul Şehir Üniversitesi Türkiye nin dış politikasına yön veren sebepler çoğunlukla başlıca dört ideolojik grup arasındaki ideolojik kavgada bulunabilir Seküler milliyetçilik İslamî milliyetçilik seküler liberalizm ve İslamî liberalizm Kitap bu ideolojik savaşın Osmanlı daki köklerini keşfederken Cumhuriyet tarihinin farklı dönemlerinde rakip kimlik gruplarının dış politikayı şekillendirmek için nasıl mücadele ettiklerini anlatarak ilerliyor Siyasî partilerin yükselişlerini ve düşüşlerini bu ideolojik pozisyonları temsil eden hareketleriyle onların dış politikayı kendi değerleri ve ilgi alanlarıyla aynı doğrultuda olacak şekilde değiştirme ve kullanma mücadelelerinin izini sürüyor Adalet ve Kalkınma Partisi dönemindeki dış politikanın durumunun tartışılmasına ise özellikle odaklanılıyor

Soğuk Savaş döneminden itibaren süper güç olarak varlığını sürdüren Amerika Birleşik Devletleri nin II Dünya Savaşı ndan günümüze şekillendirdiği dış politikalarına ilişkin tarihsel ve teorik analizlerden oluşan bu kitap sadece Amerikan dış politikasının oluşumunu değil bir süper gücün dünya politikalarına yön verme şeklini de irdeliyor Ortadoğu da yürütülen sıcak ve soğuk savaş politikaları Dış politikaya Rus Sovyet yaklaşımı Sovyet yayılması II Dünya Savaşı ndan Soğuk Savaş a doğru yaşanan süreç Kore ve Vietnam savaşları Carter ın düzen arayışı Reagan devrimi Arap İsrail savaşları Sovyetler in çöküşü ve Bush yönetimi Doğu Avrupa da demokrasinin canlandırılması Balkanlar da etnik temizlik Arap Baharı küresel borç krizi ve Çin in başlı başına bir dünya gücü olarak yükselişi dahil dünya politikasındaki en yeni gelişmelerin geniş bir kapsamı Amerika nın Irak tan geri çekilişi Afganistan da devam eden savaş Pakistan daki askeri operasyonlar Usame Bin Ladin in öldürülmesi ve START Anlaşması Başkan Barack Obama nın Amerika nın güvenilirliğini canlandırma çabaları ABD nin 11 Eylül saldırılarına tepkisine yeni ve farklı bir bakış açısı sunan bilimsel bulguların ve politika tartışmalarının kapsamı

Türk dış politikasına gerçekten katkı sağlayacak anlamlı çalışma ve analizlere en çok ihtiyaç duyduğumuz bir dönemdeyiz Bu da daha çok uzmanlık daha çok araştırma daha çok bilgi ve belge inceleme analiz etme anlamına gelmektedir Dış politikada her şeyden önce millî çıkarlar çerçevesinde hedefler saptanmalı bu hedefleri gerçekleştirecek kapasite ve kurumlar oluşturulmalı stratejiler geliştirilmeli bu stratejileri geliştirmek için taktikler üretilmeli ve bu süreç sürekli gözden geçirilerek yorumlanmalıdır Çünkü dış politika dinamiktir Dış politikada genelde orta ve zayıf güçlerce tercih edilen güçlü olan devletin politikası yönünde tavır alma ve o yönde politikalar oluşturma yöntemi çoğu zaman millî hedeflerle uyuşmaz Kararlı ve millî bir politika belirlemek esas olmalıdır Bu kitabın farkı da dış politikayı millî bir bakış açısıyla analiz etmesidir İncelemelerde merkeze ülkemiz ve insanımız koyulmuş olaylar bu çerçevede bilimsel bir analize tabi tutulmuştur Bu yönüyle Türk Dış Politikası kitabı benzerlerinden ayrılmakta ve bu alanda yeni bir bakış açısı getirmektedir

Değerli diplomat ve bilim insanı Hüner Tuncer in iki cilt halinde yazdığı ve Kaynak Yayınları ndan çıkan Türk Dış Politikası isimli eseri 1789 Fransız İhtilali nden 2002 yılına kadar Türkiye nin dış politikası ve dünyayla ilişkileri konusunda son derece kapsamlı bilgiler ve değerlendirmeler içermektedir Hüner Tuncer in bu eseri bilimsel alandaki birikimlerine ilaveten diplomat kimliğiyle de edindiği tecrübelerin katkısıyla meydana getirilmiş çok değerli bir çalışmadır Bu kitaptan diplomasi eğitimi gören gençlerimizin bir kaynak eser olarak yararlanmalarını ve bu kitabın ilgili eğitim kurumlarımızda ders kitabı olarak okutulmasını öneriyorum Ayrıca dış politikayla ilgilenen araştırmacıların basın mensuplarının ve aydınların bu kitaptan değerli bir kaynak olarak yararlanmalarını ve bütün diplomatlarımızın bu eserdeki bilgileri mesleki birikimlerine katkı sağlayacak bir eser olarak değerlendirmelerini tavsiye ediyorum ONUR ÖYMEN