Türk Dünyası Uygarlık Tarihi 1 Cilt — Kolektif

Uygarlık tarihine tam anlamıyla öz bir şekilde hâkim olmak demek ayrıca kültür tarihinin de nasıl oluştuğunu anlamaya çalışmak demektir Tarih içerisindeki uygarlıkları irdelemeyen zihinlerin bugünleri doğru ve sağlam şekilde anlama şansı yoktur

Uygarlık tarihine ilişkin derlemelerden oluşan bu çalışmada Eskiçağ dan itibaren uygarlık tarihindeki önemli dönüşümler ele alınmaktadır Kitapta bu dönüşümlerin felsefi ve tarihsel boyutları ağırlıklı olarak yer almaktadır Kavramsal çerçevesini kültür uygarlık ve insan oluşturmaktadır Tarihlendirmede ise uygarlık tarihi konusunda çalışan önemli bilim adamlarının yaklaşımları ve kabulleri dikkate alınmıştır Tarih öncesi insan jeobioloji kültür ve uygarlık ateşin bulunuşu yazı tekerlek barut vb önemli değişimler keşfedildikleri uygarlıkların içinde ele alınmıştır Uygarlık tarihinde önemli dönüşümleri gerçekleştirmiş topluluklar ve bu toplulukların siyasi kültürel dinsel ve sanatsal açıdan uygarlık tarihine katkıları bütünleşik olarak verilmiştir Bu bağlamda Mısır Mezopotamya çin Hint Anadolu Uygarlıkları Antik Yunan Roma Uygarlıkları temel konu başlıklarını oluşturmuştur Ayrıca bunları destekleyici ve bütünleyici nitelikte Türk İslam topluluklarının uygarlık tarihine katkıları da kitapta yer almıştır öğretmen yetiştiren programlardaki Eski çağ Tarihi ve Uygarlığı Uygarlık Tarihi ve Kültür Tarihi gibi alanlarda kullanılabilecek bu kitapta ayrıca görsel materyaller de orijinal olarak yer almıştır Kitap Uygarlık Tarihi alanında çalışan ve araştırmalar yapan uzmanların katkılarıyla gerçekleştirilmiştir

Uygarlık kavramı çoğu zaman kültür kavramı ile eşdeğer bir şekilde kullanılmaktadır Ne var ki bu iki kavram aslen eş anlamlı değildir Ziraat sözcüğü ile akraba olan kültür kelimesi Latince Colere fiilinden türemiştir ve ekip biçmek toprağı işlemek gibi anlamlar taşımaktadır Uygarlık kelimesi ise yurttaş civis ve devlet civitas ile aynı kökten gelmekte kentlilik kentte yaşam ve kent kuralları gibi anlamları taşımaktadır Kelimelerin tarihsel kökenine bakıldığında dahi uygarlık kavramının kültürü de kapsayan bir küme olduğu ve kültür kavramının ötesinde bir unsur olduğu anlaşılmaktadır Kavramların günümüzdeki anlamları incelendiğinde bu fark daha belirgin olarak göze çarpmaktadır Örneğin Alfred Weber e göre uygarlık uygulamalı teknikler bütünü ve doğa üzerinde etki meydana getiren araçların toplamı olarak tanımlanabilir kültür ise normatif ilkeler değerler ve idealler tek kelimeyle zihniyettir Kültür bilinçli değil kendiliğinden öğrenilir Nesilden nesle doğal yollarla aktarılır alışkanlık haline gelir değişime kapalıdır tutucudur zamanla katılaşır ve fanatikçe savunulur Uygarlık bu şekilde inşa edilemez geliştirilemez ve savunulamaz Onun bir bilinci ve amacı olmalıdır Kültür kendini korumaya odaklıyken uygarlık gelişmek ve değişime açık olmak zorundadır Kültür duygulara anılara ve geçmişe dayanır uygarlıkta ise rasyonellik ve gelecek planları devrededir Bu noktada uygarlığın ölçülebilir bir kavram olduğu söylenebilir ancak kültür için aynı şey söz konusu değildir Gelişmiş ve gelişmemiş kültürlerden söz etmek anlamsızdır Mozart ın müziğinin Afrika müziğine tercih edilmesi veya tam tersi insanların beğenileri ile ilgili bir tutumdur Uygarlık ise ölçülebilir ve kronolojik bir sıraya yerleştirilebilir Örneğin Mezopotamya ve Mısır sanatının estetik yanlarını karşılaştıramayız ancak her iki uygarlığın mimari takvim ve matematik hesaplamalarındaki başarılarını karşılaştırmak mümkündür Dolayısıyla uygarlıklar arasında bir tür gelişmişlik ten bahsetmek mümkündür Bu bağlamda elinizde bulunan kitapta uygarlığın ölçülebilir özelliklerinden hareketle bir uygarlık tarihi kronolojisi aktarılmıştır Prehistorik dönemlerden başlayıp 19 yüzyıla dek dünya uygarlıklarının gelişim süreci kültürün uygarlığa ve uygarlığın kültüre olan etkileri bilim sanat mimari gibi unsurların tarihsel gelişimi gibi konulara değinilmiş ve bu unsurların uygarlık tarihi üzerindeki etkileri ele alınmıştır

İçindekiler 1 Tarih ve Uygarlık 2 Mezopotamya Uygarlıkları 3 Mısır Uygarlığı 4 Yunan Uygarlığı 5 Roma Uygarlığı 6 Anadolu Uygarlıkları 7 Hint ve Çin Uygarlıkları 8 İslam Uygarlığı 9 Orta Çağlar 10 Osmanlı Uygarlığı 11 Modern Avrupa nın Oluşumu 12 Batı da Sanayi Toplumunun Oluşumu 13 20 Yüzyıl Çatışma ve Aşırılıklar Çağı

Bilindiği üzere uygarlıklar insanoğlunun ve toplumların yaratıcılığın eseleridir Bu bağlamda her toplumun ve milletin birbirinden farklı dil tar h coğrafya düşünce ve inanç birliği içinde bulunması tabiidir Bu durum insanoğlunun yaratıcılığının eseri olan farklı uygarlıkların ortaya çıkmasında da önemli bir rol oynamıştır Bu süreçte 5000 yıllık tarihi bir seyir içinde oluşan ve bugün yaklaşık 200 milyonu aşan nüfusu ile dünyanın çok geniş bir coğrafyasına yayılan Türk halk ve topluluklarına ait uygarlık değerlerinin şüphesiz önemli bir yeri vardı O halde üzerinde durulması gereken çalışmada Türk adı ve Türklük kavramından başlayarak Türk dünyasının tarihi coğrafyası yazı ve dili hukuku idari sistemi ekonomik yapısı toplum hayatı sosyal ve kültürel hayatı din ve inanç yapısı folklor askeri teşkilât iletişim ve haberleşme mesken ve mimarî ile şehir ve şehirleşme anlayışı bilim ve eğitim mutfak yiyecek ve içecekleri zaman vurgusu ve ortam geleneksel oyunlar ile spor müzik ve eğlence mitoloji ve secere tıp ve tedavi anlayışı gibi ana konuların ele alındığı alt başlıklarıyla 48 konuda Türklerin tarihine ışık tutacak bir çalışma yapılmalıydı Konular başlıklar hâlinde belirlendikten sonra söz konusu çalışmanın siyasi bir tarihten ziyade kültür ve medeniyet ağırlıklı olmasına karar verildi Bu bağlamda uzman bilim insanlarınca yazılanlar gereğinde birbirleriyle bağlantılı olarak birkaç bilim insanı tarafından da ele alınabilecekti Böylece bugün çeşitli adlar altında bilinen Türk topluluklarının Atalarınca bin yıllar içinde birlikte inşa ettikleri uygarlık ve uygarlık değerlerinin kültürel yapısı daha iyi anlaşılmış olacaktı Ayrıca böyle bir projenin bilim dünyasına sunulmasıyla Türklerin ortak değerlerine dair başka plan ve projelere yön verme imkânı da ortaya çıkacaktı Esas itibariyle bu çalışma göstermektedir ki Türk Dünyası aynı yürek çarpıntısından hareketle gelenek ve görenek ile tarihî geçmişinden nefes almaktadır Türk Dünyasının ortak kökünü ortaya çıkarmağa çalışan böylesi çalışmaların birlik ve beraberlik yolunda yeni kaynaşmalara yeni siyaset ve bakış açılarına yol açması temennisi ile Türk Dünyası nın istenilen ve beklenen kaynaşmaya yol açması en büyük dileğimizdir

Esas itibariyle insanın yeryüzündeki varoluş serüvenini özlü bir biçimde serimlemeyi amaçlayan bu yapıtta Evren in oluşmaya başladığı ve Dünya nın jeolojik yapısının şekillendiği devirler ile insanın tarih sahnesine çıktığı zaman diliminden bugüne kadar geçen süreçte yarattığı uygarlıklar irdelenmektedir Kitapta Dünya nın ilk dönemlerinden itibaren her topluluğun yaşadığı çevreye ve uzak yakın bütün varlıklara karşı aldığı tutumun düşünsel ve edimsel yansımaları olarak karşımıza çıkan uygarlıklar siyasi gelişmelere koşut olarak ayrıntılı bir şekilde ortaya konmuştur Kitabın dikkat çeken bir diğer yönü de uygarlık tarihinde gözlemlenen devrimci dönüşümleri düşünsel tarihsel ve bilimsel boyutlarıyla tanıtmasdır Her uygarlık döneminde elde edilen başarıların belirgin olarak görülebilsin diye ayrı bir bölüm halinde verildiği kitapta uygarlıkların hayat buldukları coğrafya etkilendikleri mitler ve ortaya koyduklaru özgün bilimsel düşünsel ve sanatsal başarılar bir bütünlük içerisinde görsel olarak verilmeye çalışılmıştır Toplumsal siyasal ve ekonomik olanın kesişme noktasında bir inceleme alanı olarak insandan kalma olan insana bağlı olan insana yarayan insanın dile getirdiği ve onun varlığını uğraşlarını zevklerini ve yaşam biçimlerini anlatan her şeyi zamansal ve mekansal özellikleri bağlamında ve her türlü değer yargısından bağımsız olarak aktarmayı amaç edinen kitap yalnızca çeşitli öğretim programlarında öğrenim görenlerin değil her yaş ve her meslek grubundan insanın ilgisini çekecek nitelikte hazırlanmıştır

Türkiye de ortaöğretimi özellikle de liselerin 1950 lerle beraber gelip girdiği ve bugün de süren bir çıkmazı da şudur Tarih felsefe sosyoloji edebiyat ve sanat gibi kültürün temel konularında gençlere hemen hemen hiçbir şey verilmiyor öğrencilerin kafalarına yalan yanlış abuk sabuk ipe sapa gelmez birtakım şeyler tıkıştırılıyor Ne gerçekçi ve bilimsel bir yaklaşım ne de bir bütün olarak kucaklayış kültürü Bir bölük pörçüklük bir derme çatmalık bir keşmekeş kısacası Egemen sınıfların bir oyunudur bu Amaç da ne yapıp edip gençlerin uyanmasını engellemektir İşler öylesine tezgahlanıyor ki daha liseden başlayarak gençlerin gözlerinin önüne bir duman perdesi çekiliyor içinde yaşadıkları çağa ve topluma yabancılaştırılıyorlar Liselerden üniversite ya da yüksekokullara bu durumda gelen öğrenciler de ne kendi aralarında ne de öğreticilerle bir kültürel diyalog kurabiliyor ve bir kör dövüşü dür gidiyor Bu kitap işte bu oyunu bozmak için yazıldı Söyleyeceklerini de bir uygarlık tarihi nin zemininde ve çağdaş tarih in çerçevesi içinde söylüyor Tek kelimeyle çağını tanıtarak Kültür çağını tanıtıp bilinçlenmiyorsa laf yığınıdır Başta gençlere seslense de temel kültüre meraklı olan herkesin öğreneceği var bu kitaptan Okuyun göreceksiniz