Türk Hukukunda Adli Amaçlı İletişimin Denetlenmesi — Mahmut Sevindi

Mahmut Sevindi tarafından kaleme alınan Türk Hukukunda Adli Amaçlı İletişimin Denetlenmesi Adalet Yayınevi eseri olarak okurlarla buluşuyor Türk Hukukunda Adli Amaçlı İletişimin Denetlenmesi Mahmut Sevindi Kitap Özeti Suçla mücadele daha güvenli ve huzurlu bir toplum düzeni için her zaman elzem olduğundan bu yönüyle suçla mücadelenin tarihi insanlık tarihiyle başlamaktadır Henüz devlet sistemleri kurulmadan önce kabile oba aşiret vb topluluk halinde yaşayan insanlar döneminde de bu topluluğun güven ve huzuru için bir takım yasakların konulduğu bir takım hareketlerin hoş görülmediği bu yasaklara uymayan kişilerin kınandığı ve cezalandırıldığı bir gerçektir Devlet ve toplum hayatının gelişmesi ile birlikte suçla mücadele ve bu kapsamda kişilerin uyacakları kuralların sistemleştirildiği yazılı hale getirildiği bu kurallara uymayanlara karşı alınacak tedbirlerin de sistemleştirilerek yazılı hale getirildiği görülmektedir Konulan yasaklara uymayan kişileri tespit ve ihlal edilen kuralın belirlenmesi için delillere ihtiyaç duyulmuştur Bilim ve teknolojinin gelişmesi toplumsal hayatın gelişip çeşitlenmesi yeni iş alanlarının oluşması ile birlikte işlenen suçlarda artış ve suçların çeşitlendiği görülmüştür Sivil toplum siyaset ekonomi ve tarım gibi toplumsal hayatın birçok alanında görülen birliktelik ve iş birliği suç dünyasında da kendisini göstermiş bu şekilde organize suç örgütleri ortaya çıkmıştır Gelişen ve çeşitlenen suç dünyasıyla özellikle organize suç dünyasıyla mücadele etme artık klasik tedbirlerle mümkün olmamaktadır Teknolojinin gelişmesiyle birlikte suç dünyasının teknolojinin imkânlarından kendi amaçları için faydalandıkları ve bu teknolojiyi kullandıkları görülmektedir İşte bu gelişme ile birlikte suçla ve özellikle organize suç örgütleri ile mücadelede klasik tedbirleri aşan bir takım modern gelişmiş yöntemlerin benimsendiğini görmekteyiz Bu modern tedbirlerden bir tanesi iletişimin denetlenmesi tedbiridir İletişim teknolojisinin gelişmesi ve telsiz telgraf telefon gibi araçların haberleşme için kullanılmasıyla birlikte devletlerin suçu önlemek ve ortaya çıkarmak için bu araçlar yoluyla gerçekleştirilen iletişime müdahale ettiği görülmektedir Batı ülkelerinde 19 yüzyıl sonları ve 20 yüzyılın başlarında ülkemizde ise 20 yüzyılın ikinci yarısından itibaren iletişime fiili olarak müdahalelerin olduğu yasal düzenlemelerin ise bu fiili müdahalelerden sonra oluşturulduğu görülmüştür Ülkemizde fiilen 1950 li yıllardan sonra iletişime müdahale edilmesine rağmen bu konudaki ilk açık yasal düzenleme 1999 tarihli Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu dur Gerçi bu açık yasal düzenlemeden önce de suçun işlenmesini önlemekle görevli önleyici kolluk birimleri Jandarma Emniyet ve Mit kendi kuruluş kanunlarındaki bir takım hükümlere dayanarak iletişime müdahalede bulunmaktaydılar Yine adli amaçlı iletişimin denetlenmesi de CMUK un 91 ve 92 maddelerdeki hükümlerin kıyasen yorumlanmasına istinaden yapılmaktaydı Ancak bu müdahaleler açık yasal bir dayanağı olmadığından doktrinde eleştiri konusu olmaktaydı Bu şekilde yapılan denetleme işlemleri başta Anayasamızın 13 20 ve 22 maddeleri olmak üzere AİHS nin 8 maddesine de aykırıydı Nitekim AİHM Ağaoğlu ve Satık kararlarında başvurucu telefonlarının denetlenmesine imkân tanıyan açık ayrıntılı bir yasal düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle Türkiye yi mahkûm etmiştir Türk hukukunda iletişimin denetlenmesi ilk Yayınevi Adalet Yayınevi Yazar Mahmut Sevindi Sayfa 304 Sayfa Kağıt 1 Hamur Boyut 16 00x24 00 cm Basım Yılı Ağustos 2020 Barkod 9786257088848 Kategori Ders Kitapları Hukuk Üzerine Kanun ve Uygulama Kitapları

Suçla mücadele daha güvenli ve huzurlu bir toplum düzeni için her zaman elzem olduğundan bu yönüyle suçla mücadelenin tarihi insanlık tarihiyle başlamaktadır Henüz devlet sistemleri kurulmadan önce kabile oba aşiret vb topluluk halinde yaşayan insanlar döneminde de bu topluluğun güven ve huzuru için bir takım yasakların konulduğu bir takım hareketlerin hoş görülmediği bu yasaklara uymayan kişilerin kınandığı ve cezalandırıldığı bir gerçektir Devlet ve toplum hayatının gelişmesi ile birlikte suçla mücadele ve bu kapsamda kişilerin uyacakları kuralların sistemleştirildiği yazılı hale getirildiği bu kurallara uymayanlara karşı alınacak tedbirlerin de sistemleştirilerek yazılı hale getirildiği görülmektedir Konulan yasaklara uymayan kişileri tespit ve ihlal edilen kuralın belirlenmesi için delillere ihtiyaç duyulmuştur Bilim ve teknolojinin gelişmesi toplumsal hayatın gelişip çeşitlenmesi yeni iş alanlarının oluşması ile birlikte işlenen suçlarda artış ve suçların çeşitlendiği görülmüştür Sivil toplum siyaset ekonomi ve tarım gibi toplumsal hayatın birçok alanında görülen birliktelik ve iş birliği suç dünyasında da kendisini göstermiş bu şekilde organize suç örgütleri ortaya çıkmıştır Gelişen ve çeşitlenen suç dünyasıyla özellikle organize suç dünyasıyla mücadele etme artık klasik tedbirlerle mümkün olmamaktadır Teknolojinin gelişmesiyle birlikte suç dünyasının teknolojinin imkânlarından kendi amaçları için faydalandıkları ve bu teknolojiyi kullandıkları görülmektedir İşte bu gelişme ile birlikte suçla ve özellikle organize suç örgütleri ile mücadelede klasik tedbirleri aşan bir takım modern gelişmiş yöntemlerin benimsendiğini görmekteyiz Bu modern tedbirlerden bir tanesi iletişimin denetlenmesi tedbiridir İletişim teknolojisinin gelişmesi ve telsiz telgraf telefon gibi araçların haberleşme için kullanılmasıyla birlikte devletlerin suçu önlemek ve ortaya çıkarmak için bu araçlar yoluyla gerçekleştirilen iletişime müdahale ettiği görülmektedir Batı ülkelerinde 19 yüzyıl sonları ve 20 yüzyılın başlarında ülkemizde ise 20 yüzyılın ikinci yarısından itibaren iletişime fiili olarak müdahalelerin olduğu yasal düzenlemelerin ise bu fiili müdahalelerden sonra oluşturulduğu görülmüştür Ülkemizde fiilen 1950 li yıllardan sonra iletişime müdahale edilmesine rağmen bu konudaki ilk açık yasal düzenleme 1999 tarihli Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu dur Gerçi bu açık yasal düzenlemeden önce de suçun işlenmesini önlemekle görevli önleyici kolluk birimleri Jandarma Emniyet ve Mit kendi kuruluş kanunlarındaki bir takım hükümlere dayanarak iletişime müdahalede bulunmaktaydılar Yine adli amaçlı iletişimin denetlenmesi de CMUK un 91 ve 92 maddelerdeki hükümlerin kıyasen yorumlanmasına istinaden yapılmaktaydı Ancak bu müdahaleler açık yasal bir dayanağı olmadığından doktrinde eleştiri konusu olmaktaydı Bu şekilde yapılan denetleme işlemleri başta Anayasamızın 13 20 ve 22 maddeleri olmak üzere AİHS nin 8 maddesine de aykırıydı Nitekim AİHM Ağaoğlu ve Satık kararlarında başvurucu telefonlarının denetlenmesine imkân tanıyan açık ayrıntılı bir yasal düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle Türkiye yi mahkûm etmiştir Türk hukukunda iletişimin denetlenmesi ilk kez açıkça 30 07 1999 tarihli ve 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu nda düzenlenmişti Bu kanun sadece adli amaçlı iletişimin denetlenmesini düzenlemekte olup her ne kadar bu kanuna dayanılarak önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbiri için başvurulmuş ise de bu tedbir kararlarının hukuka aykırı olduğunu söylemek mümkündür 4422 Sayılı Kanunun da ihtiyaçlara cevap vermediği bir takım güvenceleri sağlamaktan uzak olduğu görülerek 04 12 2004 tarihli ve 5271 sayılı CMK da iletişimin denetlenmesi tedbiri ayrıntılı düzenlenmiştir Bu çalışmada Türk Hukukunda Adli Amaçlı İletişimin Denetlenmesi iki ana bölüm şeklinde incelenmiştir Mukayeseli hukukta ve Türk hukukunda iletişimin denetlenmesi başlığını taşıyan birinci bölümde iletişimin denetlenmesi tedbirinin temel haklardan olan haberleşme hürriyeti ve gizliliği ile özel hayat ve aile hayatının gizliliğiyle olan ilişkisi iletişimin denetlenmesi tedbirinin gerekliliği ve sakıncaları mukayeseli hukukta iletimin denetlenmesi Türk hukukunda iletişimin denetlenmesinin tarihsel süreci iletişimin denetlenmesi tedbirlerinin türleri ve bu tedbirlerin düzenlendiği kanunlara yer verilmiştir İkinci bölüm ise Türk hukukunda adli amaçlı iletişimin denetlenmesi başlığını taşımakta olup bu bölümde iletişimin denetlenmesi tedbirlerinin hangileri oldukları ayrı başlıklar halinde incelenmiş iletişimin denetlenebilmesi için gerekli koşullar tedbire karar veren makamlar tedbir süreleri tedbir kararının kimlere yönelik olacağı iletişimi denetlenemeyecek kişiler denetleme kararının içeriği kararın ne şekilde ve kimler tarafından yerine getirileceği tedbir kararına karşı kanun yolu ve tedbir kararının sona erdirilmesi ile sona erdirilme sonrası elde edilen kayıtların ne şekilde kullanılacağı ve imha edileceği açıklanmıştır Yine ikinci bölümde tedbir sonucu elde edilen kayıtların delil değeri hangi tür delil oldukları tek başına hükme esas alınıp alınamayacakları tesadüfen elde edilen deliller ve bu delillerin kullanımı denetleme sonucu elde edilen kayıtların diğer hukuk dallarında kullanımı hukuka aykırı denetleme sonucu elde edilen delillerin durumu hukuka aykırı denetleme durumunda öngörülen yaptırımlar incelenmiştir Her iki bölümde de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Anayasa Mahkemesi Yargıtay Danıştay Bölge Adliye Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi kararlarına yeteri kadar yer verilmiştir Sonuç kısmında ise tespit ve önerilerimiz yer almaktadır

Suçla mücadele daha güvenli ve huzurlu bir toplum düzeni için her zaman elzem olduğundan bu yönüyle suçla mücadelenin tarihi insanlık tarihiyle başlamaktadır Henüz devlet sistemleri kurulmadan önce kabile oba aşiret vb topluluk halinde yaşayan insanlar döneminde de bu topluluğun güven ve huzuru için bir takım yasakların konulduğu bir takım hareketlerin hoş görülmediği bu yasaklara uymayan kişilerin kınandığı ve cezalandırıldığı bir gerçektir Devlet ve toplum hayatının gelişmesi ile birlikte suçla mücadele ve bu kapsamda kişilerin uyacakları kuralların sistemleştirildiği yazılı hale getirildiği bu kurallara uymayanlara karşı alınacak tedbirlerin de sistemleştirilerek yazılı hale getirildiği görülmektedir Konulan yasaklara uymayan kişileri tespit ve ihlal edilen kuralın belirlenmesi için delillere ihtiyaç duyulmuştur Bilim ve teknolojinin gelişmesi toplumsal hayatın gelişip çeşitlenmesi yeni iş alanlarının oluşması ile birlikte işlenen suçlarda artış ve suçların çeşitlendiği görülmüştür Sivil toplum siyaset ekonomi ve tarım gibi toplumsal hayatın birçok alanında görülen birliktelik ve iş birliği suç dünyasında da kendisini göstermiş bu şekilde organize suç örgütleri ortaya çıkmıştır Gelişen ve çeşitlenen suç dünyasıyla özellikle organize suç dünyasıyla mücadele etme artık klasik tedbirlerle mümkün olmamaktadır Teknolojinin gelişmesiyle birlikte suç dünyasının teknolojinin imkânlarından kendi amaçları için faydalandıkları ve bu teknolojiyi kullandıkları görülmektedir İşte bu gelişme ile birlikte suçla ve özellikle organize suç örgütleri ile mücadelede klasik tedbirleri aşan bir takım modern gelişmiş yöntemlerin benimsendiğini görmekteyiz Bu modern tedbirlerden bir tanesi iletişimin denetlenmesi tedbiridir İletişim teknolojisinin gelişmesi ve telsiz telgraf telefon gibi araçların haberleşme için kullanılmasıyla birlikte devletlerin suçu önlemek ve ortaya çıkarmak için bu araçlar yoluyla gerçekleştirilen iletişime müdahale ettiği görülmektedir Batı ülkelerinde 19 yüzyıl sonları ve 20 yüzyılın başlarında ülkemizde ise 20 yüzyılın ikinci yarısından itibaren iletişime fiili olarak müdahalelerin olduğu yasal düzenlemelerin ise bu fiili müdahalelerden sonra oluşturulduğu görülmüştür Ülkemizde fiilen 1950 li yıllardan sonra iletişime müdahale edilmesine rağmen bu konudaki ilk açık yasal düzenleme 1999 tarihli Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu dur Gerçi bu açık yasal düzenlemeden önce de suçun işlenmesini önlemekle görevli önleyici kolluk birimleri Jandarma Emniyet ve Mit kendi kuruluş kanunlarındaki bir takım hükümlere dayanarak iletişime müdahalede bulunmaktaydılar Yine adli amaçlı iletişimin denetlenmesi de CMUK un 91 ve 92 maddelerdeki hükümlerin kıyasen yorumlanmasına istinaden yapılmaktaydı Ancak bu müdahaleler açık yasal bir dayanağı olmadığından doktrinde eleştiri konusu olmaktaydı Bu şekilde yapılan denetleme işlemleri başta Anayasamızın 13 20 ve 22 maddeleri olmak üzere AİHS nin 8 maddesine de aykırıydı Nitekim AİHM Ağaoğlu ve Satık kararlarında başvurucu telefonlarının denetlenmesine imkân tanıyan açık ayrıntılı bir yasal düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle Türkiye yi mahkûm etmiştir Türk hukukunda iletişimin denetlenmesi ilk kez açıkça 30 07 1999 tarihli ve 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu nda düzenlenmişti Bu kanun sadece adli amaçlı iletişimin denetlenmesini düzenlemekte olup her ne kadar bu kanuna dayanılarak önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbiri için başvurulmuş ise de bu tedbir kararlarının hukuka aykırı olduğunu söylemek mümkündür 4422 Sayılı Kanunun da ihtiyaçlara cevap vermediği bir takım güvenceleri sağlamaktan uzak olduğu görülerek 04 12 2004 tarihli ve 5271 sayılı CMK da iletişimin denetlenmesi tedbiri ayrıntılı düzenlenmiştir Bu çalışmada Türk Hukukunda Adli Amaçlı İletişimin Denetlenmesi iki ana bölüm şeklinde incelenmiştir Mukayeseli hukukta ve Türk hukukunda iletişimin denetlenmesi başlığını taşıyan bi