Türk Hukukunda Hakaret Suçu — Burak Mola

ÖNSÖZ3İÇİNDEKİLER 5KISALTMALAR13ÖZET 15ABSTRACT17GİRİŞ 19BİRİNCİ BÖLÜMKAVRAMLAR TARİHÇE KORUNAN HUKUKİ DEĞERHAKARET KAVRAMI VE KAPSAMI251 1 Tanım 251 2 Hakaret Suçunun Kapsamı 251 2 1 Eylemin Tahkir Edici Olması 251 2 2 Hakaret Suçunun Oluşup Oluşmadığının TespitineYönelik İlkeler 26TARİHÇE 322 1 Cumhuriyet Döneminden Önce 322 1 1 İslam Hukuku Açısından 322 1 2 Osmanlı Hukuku Açısından332 2 Cumhuriyet Döneminden Sonra 342 2 1 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu Açısından352 2 2 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Açısından36KORUNAN HUKUKİ DEĞER 383 1 Onur 383 2 Şeref 403 3 Şeref Varlığının Korunması 40 3 3 1 1982 Anayasası 413 3 2 Uluslararası Sözleşmeler 42İKİNCİ BÖLÜMBENZER SUÇLARLA MUKAYESESİ KARŞILAŞTIRMALICEZA KANUNLARINDA HAKARET SUÇUNUNDÜZENLENİŞ BİÇİMİHAKARET İLE TEHDİT SUÇUNUNKARŞILAŞTIRILMASI 451 1 Tehdit Suçu TCK m 106 451 2 Karşılaştırmalı Ceza Kanunlarında Hakaret SuçununDüzenleniş Biçimi471 2 1 Alman Ceza Kanununda Hakaret Suçu 471 2 2 İtalyan Ceza Kanununda Hakaret Suçu 49ÜÇÜNCÜ BÖLÜMHAKARET SUÇUNUN UNSURLARITİPİKLİĞİN MADDİ UNSURLARI 531 1 Fail 531 1 1 Gerçek Kişiler 531 1 2 Tüzel Kişiler 541 1 3 Basın Yoluyla İşlenen Hakaret SuçlarındaSorumluluk 561 1 4 Hakaret Suçunun Sosyal Medya Üzerindenİşlenmesi 581 2 Mağdur 591 2 1 Gerçek Kişiler 591 2 2 Mağdurun Belirlenmesi 60 1 2 3 Hakaret Suçunun İsnat Yeteneği BulunmayanlaraYönelik Olarak İşlenmesi 631 2 4 Dolaylı Hakarette Mağdur 641 2 5 Hakaret Suçunun Kamu Görevlilerinin HedefAlınarak İşlenmesi Halinde Mağdur 651 2 6 Kurullara Yönelik Hakaret Eylemlerinde Mağdur 671 2 7 Tüzel Kişilere Yönelik Hakaret EylemlerindeMağdur681 2 8 Ölülere Yönelik Hakaret Eylemlerinde Mağdur 701 2 9 Sağlık Çalışanları711 3 Konu 731 4 Fiil731 4 1 Hakaret Suçunu Oluşturan Davranışlar Hareket 731 4 2 Somut Bir Eylem veya Olgu İzafe Etmek SuretiyleHakaret761 4 2 1 Yasal Düzenleme Hükümleri 761 4 2 2 Somut Bir Fiil veya Olgu İsnadının OluşumKoşulları761 4 2 3 Fiil Kavramı 781 4 2 4 Olgu Kavramı 791 4 3 Hakaret Suçunun Sövmek Suretiyle İşlenmesi 791 4 4 İsnadın veya Sövmenin Kişinin Onur Şeref veSaygınlığını Rencide Edici Nitelikte Olması901 4 4 1 Genel Açıklamalar901 4 4 2 Yargıtay Uygulaması911 4 4 3 Anayasa ve AİHS Hükümleri 911 4 4 4 AİHM Uygulaması 921 4 4 5 Tahkir Edici Olmayan Söylemler 931 4 5 Hakaret Suçunun Mağdurun Huzurunda İşlenmesi 96 1 4 6 Hakaret Suçunun Gıyapta Yoklukta İşlenmesi981 4 7 Hakaret Suçunda Netice 1031 4 8 Hakaret Suçlarında Nedensellik Bağı İlliyet Bağı 105TİPİKLİĞİN MANEVİ UNSURLARI1062 1 Kast Kavramı 1062 2 Genel Kast Şartı 1072 3 Failin Kastının Belirlenmesi108DÖRDÜNCÜ BÖLÜMSUÇA ETKİ EDEN NEDENLERHAKARET SUÇUNUN AĞIRLAŞTIRICINEDENLERİ1111 1 Hakaret Suçunun Kamu Görevlisine Karşı GörevindenDolayı İşlenmesi 1111 1 1 Genel Açıklamalar1111 1 2 Kamu Görevlisi Kavramı1111 1 3 Görevinden Dolayı Kavramı 1141 2 Hakaret Suçunun Mağdurun Dini Siyasi Sosyal Felsefi İnanç Düşünce ve Kanaatlerini Açıklamasından Değiştirmesinden Yaymaya Çalışmasından MensupOlduğu Dinin Emir ve Yasaklarına Uygun DavranmasındanDolayı İşlenmesi 1161 3 Hakaret Suçunun Kişinin Mensup Bulunduğu DineGöre Kutsal Sayılan Değerlerden Bahisle İşlenmesi 1181 4 Suçun Aleni Olarak İşlenmesi 1191 4 1 Genel Açıklamalar1191 4 2 Aleniyet Unsurunun Oluşmaması 1211 4 3 Aleniyet Unsurunun Oluşması1231 5 Hakaret Suçunun Basın ve Yayın Yoluyla İşlenmesi 125 HAKARET SUÇUNDA CEZAYI HAFİFLETENNEDENLER1262 1 Hakaret Suçunun Haksız Bir Fiile Tepki Olarakİşlenmesi 1262 2 Hakaret Suçunun Kasten Yaralama Suçuna TepkiOlarak İşlenmesi 1282 2 1 Genel Açıklamalar 1282 2 2 Hakaret Suçunun Yaralama Suçunu İşleyen KişiyeYönelik Olarak İşlenmesi 1292 2 3 Hakaret Suçunun Kasten Yaralama Suçuna TepkiOlarak İşlenmesi Halinin Yasal Meşru SavunmadanFarklı Olması 1302 2 3 Yaralama Eyleminin Manevi Unsuru 1302 2 4 Kasten Yaralamanın Teşebbüs Aşamasında Kalması 1302 2 5 Taksirle Yaralama Eyleminde Genel TahrikHükümlerinin Uygulanması Zorunluluğu 1302 2 6 Kasten Yaralamanın Haksız Olması 1312 2 7 Yaralama ve Hakaret Eylemleri Arasındaki Süre 1312 3 Karşılıklı Hakaret 1312 3 1 Karşılıklı Hakaret Halinde Yargıtay Uygulaması 134BEŞİNCİ BÖLÜMHUKUKA AYKIRILIK UNSURUHUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ 1351 1 Hakaret Suçunda Hukuka Aykırılık Unsuru1351 2 İddia ve Savunma Dokunulmazlığı 1371 2 1 Genel Açıklamalar 1371 2 2 İddia ve Savunma Dokunulmazlığı İlkesinin KişilerYönünden Kapsamı 140 1 2 2 1 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu Açısından 1401 2 2 2 5237 Sayılı TCK de İddia ve SavunmadaBulunan Herkes Kavramı1401 2 2 3 Tanık Tercüman ve Bilirkişiler 1411 2 2 4 Cumhuriyet Savcısı1411 2 2 5 Yargılama Makamına Yönelik Tahkir EdiciEylemler 1421 2 3 İddia ve Savunma Dokunulmazlığının Koşulları 1431 2 3 1 Yargı Mercileri veya İdari Makamlar NezdindeYazılı veya Sözlü Başvuru Yapılması 1431 2 3 2 Somut İsnatta veya OlumsuzDeğerlendirmelerde Bulunulması 1451 2 3 3 Yapılan İsnat ve Olumsuz Değerlendirmelerin Gerçek ve Somut Vakıalara Dayanması veUyuşmazlıkla Bağlantılı Olması 1471 2 3 4 İddia ve Savunma Sınırının Aşılmaması1501 3 Şikâyet ve İhbar Hakkı1511 4 Basın Özgürlüğü ve Basının Haber Verme Hakkı 1531 4 1 Basın Özgürlüğü ve İfade Özgürlüğü Kavramları1531 4 2 AİHM Kararları 1541 4 3 Yargıtay Uygulamasında Basın Özgürlüğü1561 4 3 1 Haberin Hakikati İfade Etmesi 1581 4 3 2 Haberin Güncel Olması1601 4 3 3 Kamu Yararı ve Kamu İlgisinin Bulunması 1621 4 3 4 Haberin Konusu İle Kullanılan Sözler ArasındaFikirsel Bir Bağın Bulunması 1641 5 Eleştiri Hakkı 1661 5 1 Eleştiri Kavramı1661 5 2 Eleştirme Hakkına İlişkin Koşullar 166İçindekiler111 5 3 Siyasetçiler ve Kamuya Mal Olmuş Ünlü KişilereYönelik Eylemler Bakımından Eleştiri Hakkı 1671 5 4 Kamu Görevlilerine Yönelik Eylemler AçısındanEleştiri Hakkı 1681 6 Terbiye ve Disiplin Etme Hakkı1681 7 Mağdurun Rızası1691 8 Kanunun Hükmünün Yerine Getirilmesi 1721 9 Yetkili Merciin Emrinin Yerine Getirilmesi 174HAKARET SUÇUNDA CEZA SORUMLULUĞUNUORTADAN KALDIRAN HALLER 1752 1 İsnadın İspatı1752 1 1 Yasal ve Anayasal Düzenlemeler 1752 1 2 İsnat Olunan Fiilin İçeriğinin Suç Olması ve FailinBu Suçtan Mahkûm Olması1772 1 3 İsnada Konu Filin Suç Olmaması Hallerinde İsnadınİspatının Şartları1782 1 3 1 Kamu Yararı 1782 1 3 2 İsnada Konu Fiilin İspatına Şikâyetçinin RazıOlması 1812 2 Yasama Dokunulmazlığı 182KUSURLULUĞU ETKİLEYEN DİĞER HALLER1843 1 Cebir ve Şiddet Korkutma ve Tehdit1843 2 Hata184ALTINCI BÖLÜMSUÇUN UNSURLARI DIŞINDA DEĞERLENDİRİLMESİGEREKEN HALLERSUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ ŞEKİLLERİ1871 1 Hakaret Suçunda Teşebbüs187 1 2 Hakaret Suçunda Gönüllü Vazgeçme Hükümleri 1891 3 Hakaret Suçunda Etkin Pişmanlık Hükümleri 1901 4 Hakaret Suçunda İştirak 1901 5 Hakaret Suçunda İçtima 1921 5 1 Genel Açıklamalar1921 5 2 Hakaret Suçunun Aynı Mağdura Karşı Birden FazlaKez İşlenmesi1941 5 3 Hakaret Suçunun Tek Fiille Birden Fazla MağduraKarşı İşlenmesi 1951 5 4 Hakaret Suçlarının Birden Fazla Kişiye KarşıHukuki Anlamda Tek Bir Fiille Birden Fazla Kezİşlenmesi 196YEDİNCİ BÖLÜMYAPTIRIM VE KOVUŞTURMA USULÜYAPTIRIM 199SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA YÖNTEMİ1992 1 Şikâyet 1992 2 Uzlaşma 2012 3 Önödeme 2012 4 Görevli Mahkeme2022 5 Hakaret Suçunda Yetki2022 6 Zamanaşımı 204SONUÇ207KAYNAKÇA213

Günümüzde suç kapsamından çıkarılıp çıkarılmayacağı hususunda sıkı tartışmaların yaşandığı hakaret suçu mağdurunun korunan hukuki değeri ile failinin hukuka uygunluk nedenlerinin çatıştığı ve bu noktada uygulamada ve öğretide belirli soyut kaideler üzerinden suçun oluşumuna ilişkin yapılan tespit ve değerlendirmelerde farklı görüşlerin ve eleştirilerin sıkça gündeme geldiği bir suç türüdür İfade özgürlüğü eleştiri hakkı basın özgürlüğü iddia ve savunma dokunulmazlığı gibi her biri başlı başına modern hukuk devletinin olmazsa olmazı olan anayasal kurumların suç mağdurunun korunan hukuki değerinde ya da failinin hukuka uygunluk nedenleri arasında yer almaları hakaret suçunu detaylarıyla birlikte incelememizde önemli rol oynamıştır

Günümüzde suç kapsamından çıkarılıp çıkarılmayacağı hususunda sıkı tartışmaların yaşandığı hakaret suçu mağdurunun korunan hukuki değeri ile failinin hukuka uygunluk nedenlerinin çatıştığı ve bu noktada uygulamada ve öğretide belirli soyut kaideler üzerinden suçun oluşumuna ilişkin yapılan tespit ve değerlendirmelerde farklı görüşlerin ve eleştirilerin sıkça gündeme geldiği bir suç türüdür İfade özgürlüğü eleştiri hakkı basın özgürlüğü iddia ve savunma dokunulmazlığı gibi her biri başlı başına modern hukuk devletinin olmazsa olmazı olan anayasal kurumların suç mağdurunun korunan hukuki değerinde ya da failinin hukuka uygunluk nedenleri arasında yer almaları hakaret suçunu detaylarıyla birlikte incelememizde önemli rol oynamıştır