Türk İslam Medeniyeti

İslam Medeniyeti Tarihi dizisinin dördüncü cildi İslam dünyasının siyasi idari çerçevesini ve toplumsal düzenini konu edinir Yazar kroniklerde genellikle ihmal edilen arka planı yani iktidarın el değiştirmesini hazırlayan sosyal dinamikleri hanedan mücadelelerinin ardındaki kabile bağlarını ve kavimlerin karşılıklı etkileşimlerini incelemeye yönelir Eserde Raşid Halifeler Emevî ve Abbasîler Arap Fars ve Türk unsurları karşılaştırmalı olarak analiz edilir Kabile asabiyetinin siyasete nasıl sirayet ettiği hilf gibi toplumsal kurumların iktidar dengelerinde oynadığı rol kölelik ve mevalî meselesinin toplumun bütün tabakalarına nasıl yansıdığı dikkatle ele alınmıştır Dördüncü cilt bir medeniyetin siyasî serencamını incelerken onun toplumsal damarlarını ahlaki dayanaklarını ve çözülme sebeplerini de anlatır Çalışma İslam medeniyetinin yalnızca başarılarını değil gerilemelerinin ardındaki unsurları da görünür kılar

İslam medeniyeti yalnızca siyasî fetihlerle değil kurduğu mali düzen şehirleşme anlayışı sosyal sınıfları ve iktisadî kurumlarıyla da tarihte benzersiz bir yere sahiptir Zeydan bu ikinci ciltte İslam toplumunun ekonomik ve sosyal temelini oluşturan servet gelir kaynakları ve harcamalar üzerinde durur Abbasî Halifelerinin valilerin ve saray çevresinin zenginlikleri Beytü l mal in işleyişi vergilerin toplanma usulleri harcamaların artışına yol açan sebepler bu cildin ana konusudur Eserde hem devletin hem toplumun serveti incelenir Mısır Şam Basra Kûfe ve Bağdat gibi şehirlerin zenginlikleri halkın refahı ile yoksulluğu arasındaki derin uçurumlar saray israfı ile sıradan ahali arasındaki karşıtlık dikkatle işlenir Böylece İslam medeniyetinin maddî temelleriyle onun toplumsal yapısı arasındaki bağ açığa çıkar

İslam Medeniyeti Tarihi dizisinin beşinci ve son cildinde hanedan mücadelelerinden çok halkın sınıfları aile hayatı gündelik yaşam alışkanlıkları yemek ve giyim kültürü eğlence anlayışı ve mimari zevkler ele alınıyor Yazar kroniklerin satır aralarında dağınık hâlde kalan bilgileri büyük bir sabırla derleyerek okuyucuya bütünlüklü bir şekilde aktarıyor Cahiliye devrinden Abbasîlerin görkemli saraylarına kadar uzanan süreçte ahlak örf ve toplumsal yapının nasıl değiştiği refahın lüksün ve zevk meclislerinin bir medeniyetin yükselişine ve çözülüşüne nasıl eşlik ettiği bu cildin kapsamını oluşturuyor Corci Zeydan bu büyük seriyi kaleme alırken sadece tarihî bir tablo çizmekle yetinmedi İslamiyet in doğuşundan itibaren topluma kattığı yenilikleri ahlaki değerleri ve kültürel canlılığı göstermek istedi Onun amacı İslam medeniyetini tek boyutlu bir iktidar hikâyesi olarak değil bir kültür ve uygarlık mirası olarak tanıtmaktı Böylece İslamiyet in medeniyet kurucu rolünü hem Müslüman okuyuculara hem de farklı kültürlere mensup kimselere anlaşılır bir şekilde sunmayı hedefledi

Corci Zeydan tarih yazıcılığı ile edebiyatı birleştiren Arap dünyasında eleştirel tarih anlayışını yerleştirmeye çalışan öncü bir isimdir Romanlarından tanınan Zeydan tarihi kuru bir olaylar zinciri olarak değil sebepleri ve sonuçlarıyla birlikte medeniyetlerin gelişimini açıklayan bir bütün olarak ele alır Onun kalemi okuyucuya hem tarihsel birikimi hem de düşünsel ufku aynı anda sunar İslam medeniyeti dünya tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir Roma ve İran gibi iki büyük imparatorluğun yıkılışına denk düşen bir çağda doğmuş kısa sürede siyasi sosyal ve kültürel bir düzen kurarak geniş coğrafyalara yayılmıştır Bu medeniyet yalnızca savaşların veya fetihlerin değil adalet anlayışının ilmin kurumların ahlaki değerlerin ve toplum düzeninin birleşiminden doğmuş bir bütündür İslam Medeniyeti Tarihi nin ilk cildi bu büyük yapının temellerine inmektedir Cahiliye devrinin toplumsal şartları Arapların devlet ve kabile teşkilatları Kâbe nin rolü ticaret yolları inanç biçimleri ve İslam ın doğuşuna zemin hazırlayan tarihsel süreci konu edinmektedir Ardından Hulefâ yi Râşidîn döneminden itibaren yönetim askeriye maliye ve adliye kurumlarının oluşumu İslam devletinin idari yapıları ve devlet teşkilatının şekillenişi ele alınır

İslam medeniyetinin en güçlü damarlarından biri ilim ve marifettir Zeydan ın üçüncü cildi İslam dünyasının bilgi ufkunu yorumlayan derinlikli bir çalışmadır Yazar İslam öncesi Araplarının gökyüzüne bakarak öğrendikleri ilk işaretlerden Abbasî halifelerinin tercüme saraylarına kâhinlerin rivayetlerinden Bağdat ın kütüphanelerine kadar uzanan farklı tarihî aşamaların özünü ele alır Aynı zamanda Kur an hadis ve fıkıh gibi dinî ilimlerin kökleri şiir ve hitabetin toplumsal gücü felsefenin tartışmaları tıbbın incelikleri kimya ve matematiğin keşifleri astronominin enginliği de bu ciltte yerini bulur Arapların Keldanîlerden İranlılardan ve Yunanlılardan devraldıkları mirası nasıl dönüştürdükleri ve bu mirası yepyeni bir medeniyet ufkuna nasıl taşıdıkları eserin ana odağını belirler Böylece bu cilt İslam medeniyetinin siyasî iktisadî yapısından öte düşünce ve kültür atlasındaki derin izlerini anlamak isteyen okurlarımıza kaynak oluyor