Türk Kültür Varlıkları Envanteri Kahramanmaraş 46 2 Cilt Takım — Mehmet Özkarcı

SUNUŞ ÖNSÖZ KISALTMALAR GİRİŞ HARİTA I BÖLÜM TAMAMEN VEYA KISMEN AYAKTA OLAN YAPILAR MERKEZ İLÇE A KÜLLİYELER Acemli İskender Bey Şehit Evliya Külliyesi Acemli İskender Bey Şehit Evliya Camii Acemli İskender Bey Şehit Evliya Medresesi Acemli Şehit Evliya Çeşmesi Hatuniye Şems Hatun Külliyesi Hatuniye Şems Hatun Camii Hatuniye Şems Hatun Medresesi Hatuniye Şems Hatun Türbesi Hatuniye Pazar Marmara Hamamı B CAMİLER Arasa Timur Paşa Cığcığı Camii Bayazıtlı Camii Bektutiye Çınarlı Camii Bey Seyyid Mustafa Bey Camii Boğazkesen Ekmekçi Ali Ağa Camii Çukuroba Hacı Hüseyin Efendi Camii Dede Mehmet Çınarlı Camii Delil Ali Üryanoğlu Hacı Hasan Camii Devecili Camii Divanlı Ahmet Paşa Camii Duraklı Ali Bey Camii Evzâniye Alemli Camii Hacı Veli Bey Camii Haydarlı Camii Haznedarh Ali Ağa Camii İklime Hatun Üdürgücü Mescidi İsa Divanlı Camii Kazancı Camii Keşfi Efendi Sümbülzâde Mehmet Efendi Camii Mağaralı Camii Nakip Camii Nuh Ahmet Efendi Camii Restebaiye Küçük Çavuşlu Camii Salihiye Camii Saraçhane Camii Sarayaltı Hacı Mustafa Efendi Camii Şazi Şâdi Bey Camii Şekerli Ahmet Paşa Yukarı Oba Camii Şeyh Şeyh Hüseyin Camii Ulu Camii C DERGÂH VE MEDRESELER Çukuroba Dergâhı Divanlı Medresesi Duraklı Ali Bey Meresesi Taş Rad Medrese D TÜRBELER Ali Rıza Emin Sarmuk Türbesi İklime Hatun Türbesi Taş Medrese Türbesi Yum Baba Dede Türbesi E HANLAR Hışır Hışva Hanı Katip Büyük Bağdat Müftü Hanı Taş Hanı F BEDESTENLER Eski Maraş Yukarı Bedesten Yeni Aşağı Bedesten G ÇARŞILAR VE DUA KUBBESİ Kahramanmaraş Çarşıları Kapalıçarşı Dua Kubbesi H HAMAMLAR Acar Kale Hamamı Çiçekli Hamamı Çukur Hamam Divanlı Hamamı Kuyucak Hamamı Paşa Hamamı Tüfekçi Hamamı I ÇEŞMELER VE SU KEMERİ Bey Çeşmesi Galip Paşa Çeşmesi Hacı Salih Ağa Çukuroba Çeşmesi Kocabaş Çeşmesi Mutasarrıf İsmail Kemâl Bey Şeyh Adil Çeşmesi Nuh Camii Çeşmesi Reşit Paşa Çeşmesi Uyuz Pınarı Akdere Su Kemeri t KALE Kahramanmaraş Kalesi MERKEZ İLÇE YE BAĞLI KASABA VE KÖYLERDEKİ YAPILAR A CAMİ Dereboğazı Köyü Kadılı Camii B TÜRBE Malik Ejder Türbesi C HAMAM Süleymanlı Zeytun Köyü Hamamı D ÇEŞMELER Süleymanlı Zeytun Köyü Aslanlı Soğuk Çeşme Süleymanlı Zeytun Köyü Orta Çeşme E KÖPRÜLER Aksu Köprüsü Ceyhan Köprüsü Süleymanlı Zeytun Köyü Elbistan Köprüsü Süleymanlı Zeytun Köyü Kanlı Köprü Süleymanlı Zeytun Köyü Zeytun Köprüsü F KALELER Çukurhisar Kalesi Lolaz Kalesi Suçatı Kaleboynu Kalesi Suluyayla Menciki Kalesi Süleymanlı Zeytun Kalesi Şahinkayası Tanır Kalesi Yaylaüstü Avkasır Kalesi Yenice Kale G KİLİSE Fındıcak Saint Mary Kilisesi AFŞİN İLÇESİ A KÜLLİYE Eshab ı Kehf Külliyesi Eshab ı Kehf Ribatı Eshab ı Kehf Camii Eshab ı Kehf Hanı Eshab ı Kehf Medresesi Eshab ı Kehf Kadınlar Mescidi Eshab ı Kehf Paşa Çardağı B CAMİ Pir Ali Ulu Camii C TÜRBE Dede Deve Baba Türbesi AFŞİN İLÇESİ NE BAĞLI KASABA VE KÖYLERDEKİ YAPILAR A CAMİLER Antaş Kasabası Eski Camii Antaş Kasabası Pınarbaşı Murtazalar Camii Bakraç Arıstıl Kasabası Eski Camii Çobanbeyli Kasabası Eski Aydınlı Camii B HANLAR Çavlı Çoğul Hanı Kuru Hanı C KALELER Hurman Marabuz Kalesi İkiz Tepe Kalesi Lâle Tepe Kalesi Sütpişiren Kalesi Yastık Kale ANDIRIN İLÇESİ A CAMİ Sumaklı Köyü Eski Camii B KÖPRÜ Harboğazı Köprüsü C KALELER Ak Kale Alameşe Babikli Kalesi Anacık Kalesi Azgıt Kalesi Beyoluğu Çürük Kalesi Bossek Tuğluca Kalesi Boynuyoğunlu Kalesi Burunönü Çöğdür Kalesi Bülen Kalesi Büveme Kalesi Copçalar Çınkırlı Kalesi Çebiş Kalesi Çuhadarlı Keçiburcu Mitel Kalesi Haştırın Kalesi Hisar Kalesi Kabakoz Kalesi Kaleboynu Kalesi Kalekısığı Kalesi Keleşli Kalesi Kızıloluk Kalesi Köse Uşağı Kalesi Mazgaç Kalesi Meyremçil Geben Kalesi Sumakh Kalesi Tavşan Kalesi Tırtath Kalesi Yılan Kalesi ÇAĞLAYAN CERİT İLÇESİ A CAMİ Kczban Hatun Camii ÇAĞLAYAN CERİT İLÇESİ NE BAĞLI KASABALARDAKİ YAPILAR A CAMİ Abdurrahman Ağa Merkez Camii B KALE Hades Göynük Kalesi ELBİSTAN İLÇESİ A KÜLLİYE Ümmet Baba Himmet Baba Babaiyye Külliyesi Ümmet Baba Himmet Baba Babaiyye Mescidi Ümmet Baba Himmet Baba Babaiyye Türbesi Ümmet Baba Himmet Baba Babaiyye Zaviyesi B CAMİLER Cami i Atik Alâüddevle Bey Camii Çarşı Camii Ceyhan Aşağı Camii Güneşli Camii Kızılcaoba Eski Camii Ulu Camii C TÜRBE Hacı Ahmet Efendi Türbesi D HAMAM Selçuk Saray Hamamı ELBİSTAN İLÇESİ NE BAĞLI KASABA VE KÖYLERDEKİ YAPILAR A CAMİ İğde Kasabası Eski Camii B TÜRBE Büyük Yapalak Kasabası Mehmet Ağa Türbesi C HANLAR 1 Kurttepe Hanı Sevdilli Hanı D KALE Kız Kalesi GÖKSÜN İLÇESİ A CAMÎLER Tepebaşı Bekirli Camii Ulu Merkez Camii GÖKSÜN İLÇESFNE BAĞLI KASABA VE KÖYLERDEKİ YAPILAR A CAMİ Değirmendere Kasabası Eski Hamidiye Camii B KALE Kızıl Kale NURHAK İLÇESİ A HAN Nurhak Hanı B KALE Büyük Kale NURHAK İLÇESİ NE BAĞLI BELDELERDEKÎ YAPILAR A HANLAR Çevirme Hanı Kamereddin Derbentağzı Hanı Zilli Hanı PAZARCIK İLÇESİ A CAMİ Yukarı Pazarcık Camii PAZARCIK İLÇESİ NE BAĞLI KÖYLERDEKİ YAPILAR A TÜRBELER Osman Dede Köyü Osman Dede Türbesi Salman ı Pak Köyü Salman ı Pak Türbesi B HAN Hanobası Kubatlı Hanı C KALE Köroğlu Kalesi TÜRKOĞLU İLÇESİ A CAMİLER Karalar Köyü Eski Camii Şekerobası Kasabası Merkez Süleyman Efendi Camii B KÖPRÜ Danişment Dalyan Köprüsü C KALE Doluca Orçan Kalesi II BÖLÜM KAHRAMANMARAŞ TA GÜNÜMÜZE GELMEYEN YAPILAR MERKEZ İLÇE A CAMİLER VE MESCİTLER Hamza Nâib Mescidi Tüleklü Mescidi Muhammed Bey Mescidi Musa Mescidi Kara Divan Mescidi Çakmaklar Mescidi Pınar Çelebi Mescidi Tanrıverdi Hacı Mescidi Kız Hasan Mescidi Ali Paşa Mescidi Süleyman Han Kale Mescidi Boranlı Mescidi Kalender Efendi Mescidi Kadı Muslihiddin Camii Adliye Büyük Su Camii Hamuroğlu Hacı İmam Camii Rıdvanzâde Ali Efendi Camii Ağa Veli Camii Pir Hüseyin Camii Çarşıbaşı Camii Karatut Camii Ozanoğlu Camii Çiçekli Camii Hüseyin Çavuş Honburlu Camii Karamanlı Mahallesi Camii Eşekcizâde Mustafa Efendi Camii Alacalı Camii Şeyh Süleyman Camii Musalli Mescidi Servili Berberzâde Camii Tetiri Pazarı Alacacılar Camii Merkebli Camii Karaşatır Uzunoluk Camii Hatipzâde Camii Cebelioğlu Camii Kuyucak Camii Hacı Efendi Camii Kulağı Kurtlu Camii Şeyh Müslim Camii Belpınar Camii Gebeloğlu Camii Rızvanoğlu Mescidi Cık Cık Mescidi Ciğeroğlu Mescidi Hacı Kertel Mescidi Belpınar Mescidi Şıh Ali Mescidi Zülkadiroğlu Mescidi Esenpınar Ali Baba Mescidi Harap Mescid Dikiltaş Mescidi Kârgir Mescid Kümbet Camii Hacı Sinan Camii Ekmekçi Mahallesi Mescidi Bayındırlı Camii Kara Şatır Camii Akkoyunlu Camii Muradiz Köyü Camii Bulanık Köyü Camii Örşlü Köyü Camii Sır Köyü Camii Mazmılı Köyü Camii Orçan Köyü Camii Hartlap Köyü Camii Kızılseki Köyü Camii İmalı Köyü Camii Karadere Köyü Camii Alanlı Köyü Camii Önsen Köyü Molla Mehmet Camii Höyük Kürtül Köyü Camii Döngele Köyü Camii Dönüklü Köyü Camii Ayaklıcaoluk Köyü Camii Kerhan Ulutaş Köyü Camii Kabasakal Köyü Camii Boylu Büyükmerk Köyü Camii Budaklı Köyü Camii Karamanlı Köyü Camii Hacı Eyyubi Köyü Camii Yusuf Hacıh Köyü Camii Şekeroba Nahiyesi Ahmet Ağa Camii Akçakoyunlu Köyü Camii Yolyanı Fenk Köyü Camii Topçalı Varyanlı Köyü Camii Sançukur Köyü Camii Fatmalı Köyü Camii Bulanık Köyü Camii Kuzucuklu Köyü Camii Kızıldamlar Köyü Camii Kocaseki Köyü Köse Mehmet Camii Baydemirli Köyü Camii Kabaktepe Köyü Camii Kandil Köyü Camii Sarıgüzel Köyü Camii Başüstü Nişanit Köyü Camii Tanır Köyü Camii Eloğlu Köyü Camii Başdervişli Köyü Camii Budaklı Köyü Camii Boyalı Köyü Camii Dadağlı Köyü Camii Oluksarıobalı Köyü Bulanık Köyü Camii Beydinsagır Köyü Camii Zeytun Süleymanlı Nahiyesi Camii Dercköyü Camii Küçüknacar Köyü Camii Karamanlı Köyü Camii Yeniyapan Yenipınar Köyü Camii Kızılsöğüt Köyü Camii Fırnız Nahiyesi Camii Nedirli Köyü Camii Anabat Kısıklı Köyü Camii Gedayimli Çatmayayla Köyü Camii Köşürge Çınarpınar Köyü Camii Kumarlı Köyü Camii Almalar Köyü Camii Zeytindere Köyü Camii B BUK A VE MEDRESELER Bektutiye Kadı Medresesi Bağdadiye Medresesi Nebeviyye Medresesi Şazi Şâdi Bey Medresesi Haznedarh Ali Ağa Buk ası Bağazkesen Ekmekçi Hacı Ali Ağa Medresesi Musa bin Süleyman Buk ası İsa Divanlı Medresesi Bayazıtlı Hacı Abdullah Bey Medresesi Bayazıtlı Hacı Abdullah Bey Mektebi Şekerli Medresesi Nakip Medresesi Kadı Muslihiddin Buk ası Timur Paşa Medresesi Restebaiye Küçük Çavuşlu Medresesi Fıkhıyc i Rıdvaniye Medresesi Nebeviye i Rıdvaniye Dârü l Hadîs Medresesi Rıdvaniye Medresesi Kalender Paşa Medresesi Hatipzâde Medresesi Sarayaltı Hacı Mustafa Efendi Medresesi Hacı Hüseyin Medresesi Kayabaşı Medresesi Çiçekli Medresesi Nuh Medresesi Çarşıbaşı Medresesi Alacalar Medresesi Servili Medresesi Şıralı Medresesi Kanadıkırık Zade Ökkeş Efendi Medresesi Mekteb i Rüşdî Mülkiyesi Nebeviye İmareti C ZAVİYELER Seyyid Mazlum Zaviyesi Yum Dede Zaviyesi Mevlevi Dergâhı Omuzu Güçlü Zaviyesi Çomak Baba Zaviyesi İsa Baba Zaviyesi Sa dü 1 Aziz Zaviyesi Çamçınar Zaviyesi Ereğlice Zaviyesi Minberiye Zaviyesi Yeni Çınar Zaviyesi Gebeloğlu Tekkesi Bâyezid Zaviyesi Harap Tekke Seki Çınarı Zaviyesi Kara Dede Ali Bey Zaviyesi Ayrılgan Hacı Dede Zaviyesi Tut Alanı Köyü Zaviyesi Çamlıbel Köyü Ümmet Dede Zaviyesi Til Güvercinlik Köyü Sultan Ahmet Bey Zaviyesi Gollü Köyü Alâüddevle Bey Zaviyesi Güllüviran Köyü Alâüddevle Bey Zaviyesi Kalekaya Zaviyesi Nimetullah Zaviyesi Çam Çiraz Zaviyesi Kala a Zaviyesi D HANLAR Acem Hanı Tuz Hanı Yeni Han Kabaoğlu Hanı Çuhadarzâde Ahmet Ağa Hanı E HAMAMLAR Boğazkesen Hamamı Doboğlu Hamamı Çay Hamamı Yekta Hamamı Uzunoluk Hamamı Köşk Hamamı F KÖPRÜLER Körsulu Köprüsü Gene Köprüsü Eski Köprü G SARAY Bey Sarayı AFŞİN İLÇESİ A CAMİLER Durakoğlu Camii Emirli Çoban Pınarı Köyü Camii Kara Süleyman Köyü Mescidi Hurman Yazı Belen Nahiyesi Camii Tanır Köyü Camii Nadirli Köyü Camii B BUKA Eshab ı Kehf Buk ası C ZAVİYE Dede Deve Baba Zaviyesi D HAMAM Emirli Çoban Pınarı Köyü Hamamı ANDIRIN İLÇESİ A CAMİLER Naim Ağa Camii Kavaklı Camii Keşkek Zade Ebubckir Ağa Camii Hamidiye Camii Danovası Köyü Camii Balk Köklü Köyü Camii Kuzutepe Köyü Camii Camuzluk Köyü Camii Keban Köyü Camii Araplar Başbucak Köyü Camii Gökahmetli Köyü Camii Çokaklı Köyü Camii Boztopraklı Köyü Camii Akifıye Köyü Camii Kesim Köyü Camii Arıklar Köyü Camii B ZAVİYELER Kurd Bey Zaviyesi Melenk Köyü Şehsuvar Bey Zaviyesi Obruk Köyü Zaviyesi Ayvacık Köyü Zaviyesi ÇAĞLAYAN CERİT İLÇESİ A CAMİ Göynük Köyü Murat Bey Camii B ZAVİYE Göynük Köyü Ali Bey Şehsuvaroğlu Zaviyesi ELBİSTAN İLÇESİ A CAMİLER VE MESCİTLER Yanık Mescid Mescid i suhtegân Ali Bey Camii Şeyh Abdurrahman ı Erzincanî Camii Hacı İbrahim Mescidi Hacı Mehmet Mescidi Marabacı Mescidi Tabakhane Mescidi Kablanlu Mahallesi Mescidi Ekmekçi Boyacı Mescidi Bâb ı Derb Köprübaşı Mahallesi Camii Hacı Abdulgaffar Mahallesi Mescidi Seyyid Ahmet Efendi Camii Hacı Mahmut Camii Tokuçzâde Hacı Ahmet Camii Taşkcndi Köyü Abdurrahman Kethüda Mescidi Ergeni Köyü Mescidi Göksu Camii Aşağı Camii Taşkendi Köyü Sevdi Sudi Mescidi Çiçek Köyü Camii Küplüce Köyü Camii Izgın Hormankcnarı Camii Halil Çelebi Camii Soğuçak Köyü Camii Ambarcık Köyü Camii Çelge Köyü Camii Bortu Köyü Camii Çuhadar Köyü Camii Talaktum Köyü Camii B BUK A VE MEDRESELER Hatuniye Alaüddevle Cenderiye Medresesi Sadiye Medresesi Ümmet Baba Himmet Baba Babaiyye Medresesi Cenderiye Buk ası Ali Bey Buk ası Elbistan Darüşşifası C TÜRBE Candar Gazi Türbesi D ZAVİYELER Ebecik Ahmet Bey Zaviyesi Cenderiye Zaviyesi İbrahim Bey Zaviyesi Ozaniye Evzaniye Köyü Zaviyesi E BEDESTEN Elbistan Alaüddevle Bey Bedesteni F HAMAM Ali Bey Hamamı G ÇEŞMELER Ahmet Ağa Çeşmesi Müslim Hacı Ağa Çeşmesi H SARAY Bey Sarayı GÖKSÜN İLÇESİ A CAMİLER Çardak Köyü Camii Sarıoğlu Mehmet Camii B ZAVİYE Kanlıkavak Köyü Ali Bey Zaviyesi NURHAK İLÇESİ A CAMİ Kullartatları Köyü Camii PAZARCIK İLÇESİ A CAMİ Mihriban Mezrası Camii B ZAVİYELER Mihriban Mezrası Zaviyesi Kızılbük Köyü Zaviyesi Osman Dede Dibek Öyüğü Köyü Zaviyesi İncirli Köyü Karadcdc Zaviyesi Kalandaz Köyü Irlığan Hacı Dede Zaviyesi BİBLİYOGRAFYA

Bu kitap Devlet Planlama Teşkilatı destekli olarak yürütülen Türkiye nin Sosyal ve Kültürel Tarihi isimli projenin bir bölümünün sonucudur Projenin genel amacı Türk toplumunun ve kültürünün bugünkü durumunu tespit etmek tarihî derinliklerine inerek anlamak ve böylece yeni kültürel açılımlara zemin hazırlamaktır Bu çalışma Türk Tarih Kurumu tarafından desteklenen Kahramanmaraş ve Çevresindeki Kültür Varlıkları Envanteri isimli proje çerçevesinde gerçekleştirilmiştir Paleolotik Çağ dan beri çeşitli medeniyetlere sahne olan Kahramanmaraş coğrafi konumu tarihî ve tabii güzellikleriyle Anadolu nun güzide şehirlerinden birisidir Kahramanmaraş ve çevresi mimarî eserler açısından zengin sayılır Fakat bu yörede mevcut olan ve ülkemizin tapusu konumunda bulunan yapılan bugüne kadar monografik olarak mimari ve süslemeleri açısından ayrıntılı bir şekilde incelenmemiştir Yakın geçmişe kadar özelliklerini koruyan şehir dokusu son yılların hızlı gelişme ve yapılaşması ile pek çok tarihi merkezde olduğu gibi Kahramanmaraş ta da bu dokuyu tahrip etmeye başlamıştır

Bu kitap Devlet Planlama Teşkilatı destekli olarak yürütülen Türkiye nin Sosyal ve Kültürel Tarihi isimli projenin bir bölümünün sonucudur Projenin genel amacı Türk toplumunun ve kültürünün bugünkü durumunu tespit etmek tarihî derinliklerine inerek anlamak ve böylece yeni kültürel açılımlara zemin hazırlamaktır Bu çalışma Türk Tarih Kurumu tarafından desteklenen Kahramanmaraş ve Çevresindeki Kültür Varlıkları Envanteri isimli proje çerçevesinde gerçekleştirilmiştir Paleolotik Çağ dan beri çeşitli medeniyetlere sahne olan Kahramanmaraş coğrafi konumu tarihî ve tabii güzellikleriyle Anadolu nun güzide şehirlerinden birisidir Kahramanmaraş ve çevresi mimarî eserler açısından zengin sayılır Bu görüşler çerçevesinde Kahramanmaraş İli nde yer alan Roma Bizans Anadolu Selçuklu Dulkadir Beyliği ve Osmanlı dönemlerine ait 173 adet çeşitli yapı bol çizim ve fotoğraflarla desteklenerek mimarî ve süslemeleri yöenünden ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir

Türk Kültür Varlıkları Envanteri 51 NİĞDE I II Takım Satılmaktadır

Türk Kültür Varlıkları Envanteri 51 NİĞDE I II Takım Satılmaktadır

İçindekiler Sunuş Önsöz Kısaltmalar Giriş Harita I Bölüm Tamamen veya Kısmen Ayakta Olan Yapılar II Bölüm Kahramanmaraş ta Günümüze Gelmeyen Yapılar Bibliyografya Dizin

Türk Kültür Varlıkları Envanteri 51 NİĞDE I II Takım Satılmaktadır

NİĞDE NİN COĞRAFÎ DURUMU NİĞDE NİN KISA TARİHÇESİ NİĞDE NİN FİZİKÎ DOKUSU HARİTALAR