Türk Milliyetçiliğinin Kökenleri — Uriel Heyd

Türkiye Cumhuriyeti nin kurucu ilkelerini ve yöneticilerinin zihinlerini harekete geçiren ruhu anlamak isteyen biri Ziya Gökalp i dikkate almak zorundadır Ziya Gökalp Türkiye Cumhuriyet nin manevi kurucularından hatta belki de en sözü geçenlerinden biridir Atatürk reformlarının en dikkate değer özelliği her ne kadar reformların birçoğunun yapımı için gerekli hammadde dışarıdan ithal edilmiş ise de üretilen mallar kendi halkının zevkine geleneklerine ve yaşam tarzına uygun gelecek şekilde yurt içinde işlenmiştir Bu işleme sürecinde Ziya Gökalp hiç de küçümsenmeyecek bir rol oynamıştır Ziya Gökalp Türkiye de hızlı değişimlerin olduğu bir dönemde yaşamıştır Düşüncelerini büyük ölçüde Avrupa dan olmak üzere ödünç almış özgün ve mantık kurallarına fazla başvuran bir düşünce adamı olmamış ise de Batılı düşünce gelenek ve yöntemlerinin kendi ülkesinin kurumlarında en iyi nasıl uygulanabileceğini ortaya koyabilmiştir Ziya Gökalp yazılarında sadece yerel veya Türkiye ye özgü konuları işlememiş birey ve devlet devlete karşı özel teşebbüs çok uluslu ve tek uluslu devlet vs gibi hala tartışılmakta olan konular üzerinde de durmuştur Uriel Heyd Ziya Gökalp üzerine yaptığı bu çalışmada Gökalp in düşünce yapısını felsefesini çözümlemeye çalışarak Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluşunda ve Türk milliyetçiliğinin oluşumunda oynadığı rolü beslendiği kaynakları analiz etmektedir Arka Kapak

Mekan olmak tan türeyerek varoluşu anlatıyor İnsan da ünsiyeti varoluşun temeliyle yakınlığı uyumu ya da nisyanı yani unutabilen ilk varlık olarak varoluşu unutmayı İster yalnızca insan ve kapladığı alan ister kainat madde ya da mana nasıl ele alınırsa alınsın mekanla insan arasında derin bir bağ vardır Sen kendini küçük bir cisim sanma sende bir alem gizlidir diyor Hz Ali Görülebilirse alem insandır insan da alem Tarih sahnesinde yer alan bütün uygarlıklar hayatı anlamak ve anlamdırmak için bu derin bağı hep gözetmişler Bütün mekan organizasyonlarını insanla mekan arasındaki bu bağı yorumlayarak gerçekleştirmişler Bugün her alanda felsefesiz en temel anlayışları bile gözardı eden bir hayatı yaşıyoruz Mekana karşı duyarsızlık dayanılmaz boyutlarda Hiçbir düzenlemede insanla mekan arasındaki bağ gözetilmiyor

19 ve 20 yüzyılda yaygın bir uygulama alanı bulan milliyetçilik düşüncesi özellikle I Dünya Savaşı nın ardından dağılan imparatorluk enkazı üzerinde yükselen ulus devletlere zemin hazırladı Gürültüyle çöken imparatorlukların tahakküm alanlarında bulanan çeşitli uluslar yaygın milliyetçilik akımlarının etkisiyle kendi ulus devletlerini kurma mücadelesi içine girdiler Bu mücadelenin tetikleyicisi olan milliyetçilik olgusu aynı zamanda kurulan genç devletlerin ideolojik dayanağı da oldu Çağın belirleyeni olan milliyetçilik kurulan her yeni ulus devlette ideolog ideologlar tarafından kurucu unsur olarak görülen milletin kendine özgü şartlarına göre teorize edildi Almanya doğumlu İsrailli akademisyen Uriel Heyd elinizde tutuğunuz bu önemli eserinde modern Türkiye Cumhuriyeti nin millî dayanaklarını Türk milliyetçiliğinin ideolojik altyapısın temellendirdiğini söylediği Ziya Gökalp üzerinden irdeliyor Bir tür kurucu baba figürü olarak yansıttığı Gökalp i modern Türkiye Cumhuriyeti nin ideolojik temellerinde merkezî bir noktaya tartışmalı olarak yerleştiriyor

19 ve 20 yüzyılda yaygın bir uygulama alanı bulan milliyetçilik düşüncesi özellikle I Dünya Savaşının ardından dağılan imparatorluk enkazı üzerinde yükselen ulus devletlere zemin hazırladı Gürültüyle çöken imparatorlukların tahakküm alanlarında bulanan çeşitli uluslar yaygın milliyetçilik akımlarının etkisiyle kendi ulus devletlerini kurma mücadelesi içine girdiler Bu mücadelenin tetikleyicisi olan milliyetçilik olgusu aynı zamanda kurulan genç devletlerin ideolojik dayanağı da oldu Çağın belirleyeni olan milliyetçilik kurulan her yeni ulus devlette ideolog ideologlar tarafından kurucu unsur olarak görülen milletin kendine özgü şartlarına göre teorize edildi Almanya doğumlu İsrailli akademisyen Uriel Heyd elinizde tutuğunuz bu önemli eserinde modern Türkiye Cumhuriyetinin millî dayanaklarını Türk milliyetçiliğinin ideolojik altyapısın temellendirdiğini söylediği Ziya Gökalp üzerinden irdeliyor Bir tür kurucu baba figürü olarak yansıttığı Gökalpi modern Türkiye Cumhuriyetinin ideolojik temellerinde merkezî bir noktaya tartışmalı olarak yerleştiriyor

19 ve 20 yüzyılda yaygın bir uygulama alanı bulan milliyetçilik düşüncesi özellikle I Dünya Savaşının ardından dağılan imparatorluk enkazı üzerinde yükselen ulus devletlere zemin hazırladı Gürültüyle çöken imparatorlukların tahakküm alanlarında bulanan çeşitli uluslar yaygın milliyetçilik akımlarının etkisiyle kendi ulus devletlerini kurma mücadelesi içine girdiler Bu mücadelenin tetikleyicisi olan milliyetçilik olgusu aynı zamanda kurulan genç devletlerin ideolojik dayanağı da oldu Çağın belirleyeni olan milliyetçilik kurulan her yeni ulus devlette ideolog ideologlar tarafından kurucu unsur olarak görülen milletin kendine özgü şartlarına göre teorize edildi Almanya doğumlu İsrailli akademisyen Uriel Heyd elinizde tutuğunuz bu önemli eserinde modern Türkiye Cumhuriyetinin millî dayanaklarını Türk milliyetçiliğinin ideolojik altyapısın temellendirdiğini söylediği Ziya Gökalp üzerinden irdeliyor Bir tür kurucu baba figürü olarak yansıttığı Gökalpi modern Türkiye Cumhuriyetinin ideolojik temellerinde merkezî bir noktaya tartışmalı olarak yerleştiriyor

19 ve 20 yüzyılda yaygın bir uygulama alanı bulan milliyetçilik düşüncesi özellikle I Dünya Savaşı nın ardından dağılan imparatorluk enkazı üzerinde yükselen ulus devletlere zemin hazırladı Gürültüyle çöken imparatorlukların tahakküm alanlarında bulanan çeşitli uluslar yaygın milliyetçilik akımlarının etkisiyle kendi ulus devletlerini kurma mücadelesi içine girdiler Bu mücadelenin tetikleyicisi olan milliyetçilik olgusu aynı zamanda kurulan genç devletlerin ideolojik dayanağı da oldu Çağın belirleyeni olan milliyetçilik kurulan her yeni ulus devlette ideolog ideologlar tarafından kurucu unsur olarak görülen milletin kendine özgü şartlarına göre teorize edildi Almanya doğumlu İsrailli akademisyen Uriel Heyd bu önemli eserinde modern Türkiye Cumhuriyeti nin millî dayanaklarını Türk milliyetçiliğinin ideolojik altyapısını temellendirdiğini söylediği Ziya Gökalp üzerinden irdeliyor Bir tür kurucu baba figürü olarak yansıttığı Gökalp i modern Türkiye Cumhuriyeti nin ideolojik temellerinde merkezî bir noktaya tartışmalı olarak yerleştiriyor

19 ve 20 yüzyılda yaygın bir uygulama alanı bulan milliyetçilik düşüncesi özellikle I Dünya Savaşı nın ardından dağılan imparatorluk enkazı üzerinde yükselen ulus devletlere zemin hazırladı Gürültüyle çöken imparatorlukların tahakküm alanlarında bulanan çeşitli uluslar yaygın milliyetçilik akımlarının etkisiyle kendi ulus devletlerini kurma mücadelesi içine girdiler Bu mücadelenin tetikleyicisi olan milliyetçilik olgusu aynı zamanda kurulan genç devletlerin ideolojik dayanağı da oldu Çağın belirleyeni olan milliyetçilik kurulan her yeni ulus devlette ideolog ideologlar tarafından kurucu unsur olarak görülen milletin kendine özgü şartlarına göre teorize edildi Almanya doğumlu İsrailli akademisyen Uriel Heyd elinizde tutuğunuz bu önemli eserinde modern Türkiye Cumhuriyeti nin millî dayanaklarını Türk milliyetçiliğinin ideolojik altyapısın temellendirdiğini söylediği Ziya Gökalp üzerinden irdeliyor Bir tür kurucu baba figürü olarak yansıttığı Gökalp i modern Türkiye Cumhuriyeti nin ideolojik temellerinde merkezî bir noktaya tartışmalı olarak yerleştiriyor Türk Milliyetçiliğinin Kökenleri modern Türkiye Cumhuriyeti nin resmî ideolojisi üzerine yurt dışında kaleme alınmış olan en önemli ve henüz aşılamamış eserlerden biri olma özelliğini İngiltere de ilk olarak yayına hazırladığı 1950 li yıllardan beri korumaktadır Öyle ki bu eser incelenmeden Türk milliyetçiliği üzerine herhangi bir çalışma yapılamayacağını söylemek abartılı olmayacaktır

Atatürk reformlarının en dikkate değer özelliği her ne kadar reformların birçoğunun yapımı için gerekli hammadde dışarıdan ithal edilmiş ise de üretilen mallar kendi halkının zevkine geleneklerine ve yaşam tarzına uygun gelecek şekilde yurt içinde işlenmiştir Bu işleme sürecinde Ziya Gökalp hiç de küçümsenmeyecek bir rol oynamıştır Ziya Gökalp Türkiye de hızlı değişimlerin olduğu bir dönemde yaşamıştır Düşüncelerini büyük ölçüde Avrupa dan olmak üzere ödünç almış özgün ve mantık kurallarına fazla başvuran bir düşünce adamı olmamış ise de Batılı düşünce gelenek ve yöntemlerinin kendi ülkesinin kurumlarında en iyi nasıl uygulanabileceğini ortaya koyabilmiştir Uriel Heyd Ziya Gökalp üzerine yaptığı bu çalışmada Gökalp in düşünce yapısını felsefesini çözümlemeye çalışarak Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluşunda ve Türk milliyetçiliğinin oluşumunda oynadığı rolü beslendiği kaynakları analiz etmektedir

Mekan olmak tan türeyerek varoluşu anlatıyor İnsan da ünsiyeti varoluşun temeliyle yakınlığı uyumu ya da nisyanı yani unutabilen ilk varlık olarak varoluşu unutmayı İster yalnızca insan ve kapladığı alan ister kainat madde ya da mana nasıl ele alınırsa alınsın mekanla insan arasında derin bir bağ vardır Sen kendini küçük bir cisim sanma sende bir alem gizlidir diyor Hz Ali Görülebilirse alem insandır insan da alem Tarih sahnesinde yer alan bütün uygarlıklar hayatı anlamak ve anlamdırmak için bu derin bağı hep gözetmişler Bütün mekan organizasyonlarını insanla mekan arasındaki bu bağı yorumlayarak gerçekleştirmişler Bugün her alanda felsefesiz en temel anlayışları bile gözardı eden bir hayatı yaşıyoruz Mekana karşı duyarsızlık dayanılmaz boyutlarda Hiçbir düzenlemede insanla mekan arasındaki bağ gözetilmiyor